Analyse

Sint geeft naast cadeaus ook zin aan ons leven

Sinterklaasfeest in coronatijd op de Montessorischool Kralingen. Kinderen die niet naar school kunnen komen vanwege coronaklachten zijn via Google Meet toch bij de surprise-ochtend in hun klas. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Sinterklaasfeest in coronatijd op de Montessorischool Kralingen. Kinderen die niet naar school kunnen komen vanwege coronaklachten zijn via Google Meet toch bij de surprise-ochtend in hun klas.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Tradities spelen een onmisbare rol in de samenleving. En dus wordt Sinterklaas – in tegenstelling tot vorig jaar – weer uitbundig gevierd in Nederland. ‘Het biedt houvast in een complexe wereld.’

Noël van Bemmel

Sterke tradities buigen mee met hun tijd. En dus is het begrijpelijk dat zwarte knechten veranderen in slimme roetveegpieten, het kruis op de mijter van Sinterklaas ter discussie staat als non-inclusief en de dwingende adviezen van het kabinet ook door de goedheiligman royaal worden genegeerd. Want alles wijst erop dat het Sinterklaasfeest dit jaar – na een historische dip in 2020 – weer uitbundig zal worden gevierd.

Demissionair premier Mark Rutte adviseerde vorige week het sinterklaasfeest bescheiden te houden: niet meer dan vier gasten per dag, zonder oma en opa, waarbij iedereen eerst een sneltest doet. ‘Het is echt kwetsbaar. Ik ben zo bang dat meer ouderen besmet raken door de kleintjes.’ Die waarschuwing deed het kabinet nog voordat het weet had van de extra besmettelijke omikronvariant. Niettemin lijkt Sinterklaas weer prominent aanwezig in Nederland.

‘We zoeken de randjes van het beleid op’, zegt meester Mark van basisschool De Schalm in de Rotterdamse wijk Katendrecht. Het sinterklaasfeest is volgens hem een belangrijk moment voor de kinderen. ‘Ze kijken daar enorm naar uit.’ Vrijdag kwam de Sint via de achterdeur binnen met zijn eigen vrouw, die hielp bij het schminken en aankleden. De traditionele rondgang langs de klassen werd vervangen door een troon in de speelzaal waar Sinterklaas ontving met een mondkapje om zijn baard. De groepen trokken beurtelings op veilige afstand langs. ‘Mijn groep zegde de tafel van 9 op met behulp van dans.’ Daarna ging de klas langs de huizen van twee zieke leerlingen.

Gedichtjes en surprises

Verderop, in de welvarende wijk Kralingen, leverde gymjuf Patty van de plaatselijke montessorischool surprises af bij leerlingen die positief waren getest. Een reuze Bastogne-koek, een Harry Potter-uil en een levensgrote Messi-pop zette zij voor hun deuren neer. De ontvangers gingen voor hun laptop zitten om hun gedichtjes voor te lezen en hun surprise uit te pakken. ‘Wij zaten in een kringetje in de klas met een laptop’, zegt juf Anne van groep 8. ‘Dat is beter dan niks.’

Het sinterklaasfeest is volgens haar belangrijk voor de leerlingen. ‘Er is gehuild door kinderen die thuis moesten blijven.’ De Sint liet zich ook nog even zien op het schoolplein. Ook op veel andere scholen in het land nam Sinterklaas dit jaar een soort defilé af. Een enkele school schuift de viering een week door, omdat hele klassen thuis zitten door corona.

Mede-oprichter Arjan Kuiper van de website Lootjestrekken.nl merkt dat meer Nederlanders dit jaar met pakjesavond bezig zijn. Uit zijn jaarlijkse enquête bleek twee weken geleden dat 49 procent van alle 18-plussers van plan was Sinterklaas te gaan vieren, evenveel als voor de coronapandemie. Vorig jaar kelderde dat cijfer naar 35 procent. Voor dit weekeinde zijn 2,5 miljoen lootjes getrokken, stelt Kuiper, fors meer dan de 1,9 miljoen van vorig jaar. Dat grootouders massaal afhaken wegens omikron blijkt niet uit hun internetgedrag, stelt hij. ‘Maar het kan zijn dat zij hebben besloten virtueel mee te doen. Dat zal dit weekend blijken.’

Volgens bestuurssocioloog Mark van Ostaijen (Erasmus Universiteit Rotterdam) spelen tradities en rituelen een belangrijke rol in iedere samenleving. ‘Ze geven betekenis aan ons leven. Ze bieden houvast in een veranderende en complexe samenleving.’

In Nederland wordt het Sinterklaasfeest volgens hem gebruikt om belangrijk geachte waarden door te geven tussen generaties. ‘Bijvoorbeeld dat familiebanden belangrijk zijn, of het idee dat goed gedrag ertoe doet – dat aan het einde van het jaar een morele afrekening volgt die staat beschreven in een boek.’ Sinterklaas is volgens de socioloog een traditie in haar meest klassieke vorm. Daar komt bij, stelt hij, dat kinderen tegenwoordig een belangrijke plaats innemen in de westerse maatschappij.

Overslaan geen optie

Een jaartje overslaan blijkt volgens Van Ostaijen geen optie. ‘De discussie over Zwarte Piet, waarbij Nederlanders op de barricaden klommen, bewijst dat de Sinterklaastraditie een belangrijke rol vervult in deze samenleving. Het is een zingevende praktijk. Voor Sint-Maarten doen we dat niet.’

Demissionair minister Hugo de Jonge waarschuwde vrijdag nog eens voor de gevaren van een intergenerationeel avondje. ‘Als je dat toch doet, doe dan ook een zelftest en zorg dat Sinterklaas geen feest voor het virus wordt.’ Epidemioloog en modelleur Mirjam Kretzschmar (Universiteit Utrecht) maakt zich desgevraagd zorgen over de hele maand december. ‘We zoeken elkaar meer op, we gaan meer winkelen.’ Haar advies: gebruik je verstand. ‘Hou het klein, vermijd drukte en test jezelf regelmatig.’ Dat geldt volgens haar ook voor Sinterklaas, die zelf vaak een oudere man is.

Bij de Sinterklaas Centrale Amsterdam kwamen dit jaar twee keer zoveel boekingen binnen als vorig jaar. ‘Maar we zitten nog wel 30 procent onder de drukte van voor corona’, verzucht hulpsinterklaas Dirk. Die neemt dit weekend nog maar één Piet mee, in plaats van de gebruikelijke twee tijdens huisbezoeken. ‘Als ik binnenkom, bekijk ik eerst hoe druk het is. Als er geen afstand kan worden gehouden, dan vraag ik opa en oma en desnoods de ouders even in de tuin of op het balkon te gaan staan. Het is wel een kinderfeest hè, geen grootouderfeest.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden