Analyse

Sinds het begin van de pandemie steeg het aantal besmettingen niet zo hard, toch ziet het RIVM de zomer met vertrouwen tegemoet

Een ongekend snelle groei van het aantal positieve testen, nog geen twee weken na de laatste versoepelingen. Vooral in de horeca raken meer mensen besmet. Wat wordt het voor zomer?

Het festivalseizoen is weer begonnen, hier bij de Lofi Opening Weekender in Amsterdam. Vooral bij jongeren gaat het aantal besmettingen ‘heel hard’, zegt het RIVM. Beeld Joris van Gennip
Het festivalseizoen is weer begonnen, hier bij de Lofi Opening Weekender in Amsterdam. Vooral bij jongeren gaat het aantal besmettingen ‘heel hard’, zegt het RIVM.Beeld Joris van Gennip

Besmettingen groeien explosief

Zo’n snelle groei van het aantal positieve testen zag Nederland niet meer sinds het allereerste begin van de uitbraak in maart 2020. Het aantal gemelde besmettingen verdubbelde ruim in een week tijd. En het is aannemelijk dat dit tempo de komende dagen nog verder omhoog gaat. Op dinsdag meldde het RIVM 2.253 besmettingen, bijna 5 keer zoveel als een week eerder.

In het hele land nam het aantal meldingen toe, maar vooral in Amsterdam en Groningen stegen de cijfers explosief. Een deel van de meldingen komt voort uit het Testen voor Toegang, waardoor mensen zonder klachten erachter komen dat ze besmet zijn, maar ook in de ‘gewone’ teststraten stijgt het percentage van de testen dat positief is, een teken dat het virus weer in opkomst is.

Een deel van de toename was ingecalculeerd bij de invoering van de versoepelingen. Wel lijkt de toename sneller te gaan dan de vorige zomer. Toen nam het aantal positieve testen in juli snel toe, maar was er nooit sprake van een verdubbeling van week op week. De absolute aantallen waren toen bovendien een stuk lager, nooit meer dan 350 per dag. ‘Vooral bij jongeren gaat het heel hard’, zegt Susan van den Hof, epidemioloog bij het RIVM.

Het verraderlijke van exponentiële groei is dat het heel rap kan gaan opeens. Als vanaf vandaag het aantal meldingen elke week verdubbeld, zijn de besmettingscijfers voor 1 augustus weer op het niveau van april. ‘Een wedloop tussen het virus en de vaccins’, noemt Van den Hof het. ‘Nog niet iedereen heeft de mogelijkheid gehad zich te laten vaccineren. Dan moet je toch nog voorzichtig zijn.’

Horeca is weer belangrijke brandhaard

De horeca is duidelijk terug als coronabrandhaard. De toename van besmettingen in de horeca ‘springt er echt uit’, zegt Van den Hof. Nog geen twee weken na de opening van alle cafés, restaurants en nachtclubs schieten de besmettingen op deze locaties ook weer omhoog. Waar vorige week slechts 2 procent van de te herleiden besmettingen plaatsvond in de horeca, is dat nu 19 procent. Ook lopen steeds meer mensen het virus op bij feestjes, verjaardagen en borrels. Belangrijk verschil met de vorige zomer is dat deze keer ook het nachtleven weer open is en de anderhalve meter in bijvoorbeeld clubs niet meer gehandhaafd hoeft te worden, als bezoekers getest zijn.

Vele honderdduizenden incasseerden het wattenstaafje met liefde als alternatief entreebewijs. En meteen ging het op verschillende plaatsen flink mis. In discotheek Aspen Valley in Enschede: van de circa 600 bezoekers blijken er inmiddels 189 besmet. Na een ‘besmet’ feestje van de studievereniging van de hotelschool Den Haag liep de teller al op tot 50 positieve testuitslagen. Ook een studentengala in Rotterdam (78 van de 250 bezoekers geïnfecteerd) en feesten van studentenvereniging in Groningen, Utrecht en Amsterdam bleken besmettingshaarden. Het testen voor toegang bleek onvoldoende bescherming te bieden. Dat hoeft zeker niet te komen door gesjoemel met testbewijzen, een test mag 40 uur oud zijn en iemand kan daarna nog besmet raken. Ook geeft de test heel soms ten onrechte een negatieve uitslag.

Geen overvolle ic’s in het vooruitzicht

De oplopende besmettingen hebben vooralsnog geen effect op het aantal nieuwe ziekenhuisopnamen. Sterker nog, het aantal nieuwe patiënten dat dagelijks naar het ziekenhuis wordt gebracht blijft nog altijd dalen. In een week tijd zijn er 6 patiënten opgenomen op de intensive care, dat is de helft minder dan een week eerder. Het contrast is nog veel groter met de 417 patiënten die er begin april nog in een week tijd naar de ic werden gebracht.

Het RIVM verwacht ook geen nieuwe snelle stijging van de ziekenhuisopnamen zoals in oktober, december of april. Wel is volgens Van den Hof van belang dat het vaccineren zo snel mogelijk gebeurt. ‘Veel ouders van de jongeren die nu besmet raken zijn nog niet volledig gevaccineerd, en dat is vooral bij de deltavariant erg belangrijk.’ Als het aantal infecties zo blijft toenemen kan dit volgens haar wel leiden tot minder snelle daling of zelfs een kleine toename van het aantal patiënten in het ziekenhuis. ‘Maar de allerkwetsbaarsten, de ouderen en de verpleeghuisbewoners, zijn nu vrijwel allemaal ingeënt, dat maakt heel veel verschil’.

Het RIVM ziet de zomer wel met vertrouwen tegemoet, ondanks de pijlsnelle stijging van de cijfers. ‘Op de korte termijn maak ik me eigenlijk geen zorgen’, zegt Van den Hof. De jongeren die nu veelal besmet raken hebben niet veel kans om ernstig ziek te worden, en steeds meer ouderen zijn gevaccineerd. Op langere termijn zijn er nog wel onzekerheden, ‘als de vaccinatiebereidheid afneemt of er toch nieuwe varianten opduiken waar de vaccins niet tegen bestand zijn wordt de situatie wel heel anders.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden