analyse nieuwe manieren

Sinds de komst van Trump springen de Navo-partners net wat ruwer met elkaar om

Zo beleefd als het er ooit aan toe ging op Navo-toppen, zo onverbloemd is het taalgebruik sinds Donald Trump zijn intrede heeft gedaan. Toch is hij niet de enige die de partners op stang jaagt.

De Amerikaanse president slaat een collega-wereldleider op de rug terwijl hij zich een weg baant naar zijn stoel, voor de aanvang van de Navo-top gisteren in Brussel. Beeld REUTERS

In diplomatieke taal betekent een ‘open en eerlijke discussie’ herrie in de tent. Navo-chef Jens Stoltenberg nam die woorden woensdag in de mond, om de stemming binnen het bondgenootschap te omschrijven. Maar diplomatieke taal is aan de machtigste man van de Navo, de Amerikaanse president Donald Trump, niet besteed. Keer op keer bruuskeert hij de Europeanen, de Duitsers voorop. In het openbaar.

Het is een enorme stijlbreuk voor de wereld van de internationale diplomatie. Wat is het dat het Westen op zijn grondvesten doet schudden? Is het een puur persoonlijke kwestie? Is Trump gewoon een loudmouth uit het New Yorkse Queens, een man met een grote bek die geen boodschap heeft aan vaste gewoonten en gebruiken en zegt wat-ie denkt ongeacht de gevolgen? Of staat hij voor de schokgolven van de populistische revolutie die nu inbeuken op de Navo en ook de Europese Unie? Maakt de taal van de diplomaat plaats voor de taal van de man in de straat? Waarschijnlijk is het iets van allemaal.

Directheid

Voorbij is de tijd dat ruzies naar buiten toe beleefd werden toegedekt met verhullende frases zoals: na een openhartig maar vruchtbaar en constructief gesprek zijn we het erover eens geworden dat we het oneens zijn. De exegeten van de pers wisten dan genoeg. Nu, met Trump, is er geen vertaling meer nodig. De Europese Navo-bondgenoten zijn wanbetalers en profiteurs, Duitsland is een gevangene van Rusland, de EU is net zo slecht als China.

De directheid is zo ongewoon en overweldigend dat van alle kanten wordt geprobeerd het effect ervan te verzachten. Het is een onderhandelingstactiek, de praktijk is anders dan de retoriek, wordt er gezegd. Maar anderhalf jaar na het aantreden van Trump moet toch voorzichtig rekening worden gehouden met de mogelijkheid dat de vorm de inhoud is. Dat Trump niet alleen anders doet maar ook anders is, waardoor voor iederéén alles anders wordt.

De Europese Donald, EU-president Donald Tusk, lijkt dat begrepen te hebben. Hij stopt een dosis trumpiaans venijn in zijn uitspraken. Zoals dinsdag toen hij zijn collega voorhield een beetje zuinig te zijn op zijn bondgenoten omdat hij er toch al niet zoveel heeft.

Stoltenberg houdt het liever bij het oude. ‘Mijn belangrijkste taak is het om 29 bondgenoten bij elkaar te houden’, verzuchtte hij vlak voor het begin van de Navo-top.

Waarom de Navo het ook deze dagen niet over het recalcitrante Turkije wil hebben

Trump is niet de enige die de partners op stang jaagt. De Turkse president Erdogan doet amper voor hem onder. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.