Simpson als symbool

HET juridische drama rond O.J. Simpson kan worden gekenschetst als een aaneenschakeling van ongerijmdheden. Eergisteren oordeelde een jury in een civiele procedure dat de voormalige sportheld en filmacteur aansprakelijk is voor de dood van zijn vroegere echtgenote en haar vriend....

De rechtsgang roept vooral vragen op. De meest intrigerende luidt waarom een op zichzelf tamelijk 'gewone' moordzaak in de VS en zelfs daarbuiten de gemoederen zo enorm heeft beroerd. Dat heeft te maken met het Amerikaanse rechtsstelsel, met advocaten en aanklagers die de publiciteit niet schuwen en met de rol van jury's. De jury's geven het Amerikaanse publiek de indruk dat rechtspreken niet zozeer een vak apart is, maar in wezen tot ieders competentie behoort.

In de zaak-Simpson komt daar nog een belangrijke factor bij: de verdachte was een maatschappelijk succesvolle zwarte man die beschuldigd werd van moord op onder meer een blanke vrouw. Daarmee waren alle ingrediënten aanwezig om de zaak te laten uitgroeien tot een soort test-case voor de Amerikaanse Droom - gunt Amerika zijn zwarte burgers hun succes? Kan een zwarte in de VS recht worden gedaan?

De gang van zaken in de twee processen geeft inderdaad reden tot onbehagen. Het is waar: het was een lastige zaak, waarbij je als leek op basis van het bewijsmateriaal zowel op schuldig als op onschuldig kon uitkomen. Ook hoeft in een civiel geding het bewijs niet zo spijkerhard te zijn als in een strafzaak. Toch blijft het ietsje te toevallig dat een zwarte jury Simpson vrijsprak, terwijl een grotendeels blanke jury hem schuldig achtte. Dat wijst op willekeur in het Amerikaanse rechtssysteem.

De kloof tussen beide jury's weerspiegelt bovendien het tegengestelde oordeel over Simpson in blank en zwart Amerika. Daarmee is deze zaak, los van haar eigen merites, een symbool geworden van het voortleven van raciale spanningen.

Die conclusie mag evenwel ook niet worden overbelicht. Sociaal-economisch en psychologisch is de integratie van de zwarte bevolking in de Amerikaanse melting pot verre van voltooid. Maar de kloof is niet onoverbrugbaar en wordt als probleem erkend. Voor het al dan niet voortbestaan ervan zullen de door president Clinton in zijn State of the Union beloofde grootscheepse investeringen in het onderwijs (dus in gelijke kansen) op den duur doorslaggevender zijn dan het onbevredigende verloop van de processen tegen O.J. Simpson.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden