Simorg!

Morgenavond is het boekenbal en een week lang boekenfeest. Centraal staat het dier en in het bijzonder de vogel in de letteren....

Kader Abdolah

Vogels hebben de Perzische identiteit gered van een zekere ondergang; ze hebben een doorslaggevende literaire bijdrage geleverd aan de vaderlandse geschiedenis.

Toen de Arabieren 1400 jaar geleden het Perzische rijk binnenvielen en de paleizen vernielden, werden de Perzisch taal en schrift verboden. Driehonderd jaar lang viel er een stilte in het rijk, want de mensen wilden niet in de taal van de vijand spreken. Drie eeuwen lang werd vanuit de bergen gewapend verzet geleverd, maar de bezetter wist uiteindelijk alle verzetshaarden in het land te breken.

De hoop werd gedoofd, de mensen verloren hun trots en vergaten geleidelijk wie ze waren.

Toen bracht de tijd een groot dichter voort die de stervende Perzische cultuur een enorme impuls gaf. Zijn naam was Ferdosi en gedurende veertig jaar schreef hij aan een groots boek, een hoog en stevig literair kasteel dat noch de tijd noch de vijanden kapot zouden kunnen maken. Hij creëerde een vogel die niet bestond, een fabelachtig dier dat Simorg heette. Simorg redde de vaderlandse cultuur van definitieve verbanning.

Ferdosi wist honderden magische onvergetelijke epische koningsverhalen te verzinnen die al duizend jaar lang in Perzische theehuizen door de volksvertellers worden doorverteld.

Het boek begint zo: Sam, de legendarische Perzische koning krijgt een zoon, Djal, maar het kind is helemaal grijs.

De koning schrikt van dit ‘duivelskind’ en geeft de opdracht het te doden, maar de knecht doodt het niet. Hij laat Djal stiekem achter in de bergen. De vogel Simorg neemt de baby met zich mee naar zijn nest en voedt hem. Djal groeit op in de bergen en wordt een bijzondere jongeman. Op een nacht droomt de koning dat zijn zoon nog leeft en dat hij in de bergen met de vogels woont. Met berouw en vreugde klimt de koning de bergen in. Hij vindt zijn zoon en zet een kroon op zijn hoofd.

Een paar jaar later trekt prins Djal met zijn leger naar Kabulistan (het Afghanistan van nu) om tegen de vijand te vechten. Eenmaal daar komt hij Roedabe, de prachtige dochter van de koning van Kabul, tegen. Meteen is duidelijk dat het leven deze twee mensen voor elkaar gemaakt heeft. Maar door onenigheid tussen hun religies zijn ze voor elkaar verboden.

Midden in de nacht gooit Roedabe toch haar lange zwarte gevlochten haar uit het raam van het kasteel naar beneden en Djal klimt erlangs naar haar kamer. Zo brengen ze een van de mooiste Afghaanse of Perzische nachten samen door. Negen maanden later is het tijd voor de bevalling van een wonderkind. Maar het kind is groot en de bevalling is onmogelijk. Roedabe worstelt met de dood. Opeens herinnert Djal zich dat de vogel Simorg hem een van zijn veren heeft gegeven, te gebruiken in geval van nood. Djal verbrandt de veer, Simorg verschijnt en laat Djal weten wat hij moet doen: ‘Geef Roedabe veel wijn. Snijd met dit mes haar zij open, haal het kind eruit en naai de wond dicht.’

Het wonderkind wordt geboren, zijn naam is Rostam, hij wordt later de redder van de Perzische glorie en de bewaker van het rijk. De literaire vogel Simorg heeft ons onsterfelijk gemaakt.

Boekenweek, een week boeken vol vogels. Geniet ervan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden