Simeon II wint in Sofia: Leve de Koning - maar wat nu?

Alleen als kiezers wanhopig zijn kan een twee maanden voor de verkiezingen opgerichte partij bijna de absolute meerderheid behalen. Welk mirakel heeft vorst Simeon II voor de Bulgaarse bevolking in petto?...

Het is een vorstelijke overwinning: 43 procent van de stemmen. In het nieuwe Bulgaarse parlement bezitten de afgevaardigden van de Nationale Beweging Simeon de Tweede daarmee bijna de absolute meerderheid.

Simeon de Tweede: dat kleine kind-koninkje dat in 1946 huppelend aan de hand van een regent de erewacht inspecteerde, vlak voor de communisten met een frauduleus referendum de monarchie afschaften. Een halve eeuw leefde deze majesteit-in-ballingschap in Spanje. Hij verdiende zijn geld als consultant en als lobbyist. Maar koning blijf je je hele leven. Daar hebben de communisten niets aan kunnen veranderen. Toen Simeon in mei 1996 weer vorstelijke voet op Bulgaarse bodem zette, werd hij als een held onthaald. Bulgarije werd op dat moment geregeerd door corrupte, incompetente oud-communisten, die het land in een armoedeval hadden doen belanden. Er waren straatprotesten nodig om hen tot aftreden te dwingen. De vervroegde verkiezingen van april 1997 werden gewonnen door de hervormers van Ivan Kostov.

Premier Kostov zag Simeon als zijn natuurlijke bondgenoot in de strijd tegen het 'rode gevaar'. In de jaren 1997-2000 werd de vorst constant door de premier gefêteerd. Zelfs op tv sprak Kostov hem aan met 'majesteit'. Toen Simeon een paar maanden geleden ineens harde kritiek uitte op Kostov en aankondigde met een eigen lijst aan de parlementsverkiezingen deel te nemen, voelde de premier zich daarom behoorlijk door majesteit 'genaaid', zoals hij het zelf verbitterd formuleerde.

Als de Bulgaarse kiezers geduldig en verstandig waren geweest, hadden zij Kostov een tweede mandaat verleend. Ondanks voorbeelden van corruptie en machtsmisbruik, is zijn regering de beste die Bulgarije na 1989 heeft gehad. Onder Kostov is de inflatie geremd, het bankwezen hervormd, de privatisering versneld en een begin gemaakt met de Bulgaarse integratie in Europa. Kostov is er niet in geslaagd de armoede substantieel te verminderen. Maar de oorzaken van die armoede liggen diep. Zo is daar de erfenis van een plomp, potsierlijk communisme, dat de Bulgaarse samenleving van haar dynamiek beroofde. Zo zijn daar ook de oorlogen in Joegoslavië, via welk land alle Bulgaarse handel met het Westen liep. De NAVO-bombardementen, de gevechten in Macedonië - alles heeft negatieve gevolgen voor Bulgarije.

Voor de armoede die hieruit voortvloeit heeft Zijne Koninklijke Hoogheid Simeon de Tweede net zomin als Kostov een oplossing. Het enige positieve wat over zijn monsteroverwinning te zeggen valt, is dat de Bulgaarse politiek niet langer een strijd is tussen oud-communisten en anti-communisten.

Maar de nieuwe 'derde weg' wordt gevormd door een beweging waarvan niemand weet waar zij voor staat. Het zegt weinig goeds over een land als een twee maanden voor de verkiezingen opgerichte partij praktisch de absolute meerderheid haalt. Het toont de wanhoop van een groot deel van het electoraat. Dat verwacht een mirakel van Simeon.

Maar welk mirakel kan dat zijn? Tijdens zijn campagne hulde Simeon zich in mooipraterij. Utopische beweringen van aanhangers dat Simeon met al zijn connecties in westerse koningshuizen en zakenmilieus grote hoeveelheden kapitaal naar Bulgarije zal doen vloeien, zijn net zo ongeloofwaardig als de laster van het Kostov-kamp dat de koning een louche oplichter is. Op Simeons kieslijst staan veel naïeve, politiek onervaren mensen, met tv-sterren als lijstduwers. Laat Simeon hen een regering vormen? En wat doet majesteit zelf?

Zijn campagneleider Marinov sluit niet uit dat Simeon premier wordt. Let wel: de Bulgaarse premier heet dan Z.K.H. Simeon van Saksen Coburg! Volgens commentator Apostolov ligt een belangrijke rol achter de schermen voor de koning meer voor de hand. Dat leidt tot een machtsconcentratie. Simeon kan bovendien allerlei vage verkiezingsbeloften niet uitvoeren zonder de rechtsstaat geweld aan te doen. Voor het herstel van de monarchie heeft hij een tweederde meerderheid nodig in het parlement. De oud-communisten zijn mordicus tegen. Simeon moet daarvoor dus parlementariërs van Kostov zien over te halen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden