Silbermanns kopzorgen

De financiële zekerheid van de vakantieganger raakt in het gedrang na de aanslagen in de VS. De kans op faillissementen in de luchtvaart is groot....

door Theo Nijenhuis

Peter Silbermann is een pessimist. Van huis uit, zegt hij. En sinds 11 september is hij nog een beetje meer pessimist. Niet zozeer uit bezorgdheid voor nieuwe aanslagen, hoewel de angst in de VS wel een rol speelt in de analyses die hij voortdurend maakt. Hoe lang wordt die gevoed? Een paar maanden, zoals bij de Golfcrisis, of een jaar?

Silbermann is directeur van het Calamiteitenfonds, én van de Stichting Garantiefonds Reisgelden (SGR). Het zijn de twee fondsen die de vakantieganger beschermen tegen de gevolgen van rampspoed, van vertrek tot thuiskomst en in het geval van een faillissement al ruim voor vertrek.

Luchthartigheid past niet bij Silbermanns dubbelbaan. Toen de reiswereld zich realiseerde dat luchtvaartmaatschappijen opnieuw niet in staat bleken om gezamenlijk hun passagiers schadeloos te stellen bij een bankroet van een collega-maatschappij, reageerde de SGR met de snelheid van een profbokser.

Wie een los vliegticket koopt, zal boter bij de vis moeten eisen: een ticket betaal je als het klaarligt. Anders ben je met ingang van overmorgen de klos als een luchtvaartmaatschappij of een reisbureau over de kop gaat, ook al is het lid van de SGR.

De maatregel is het staartje van een kettingreactie: op de aanslagen volgde in de VS massale vliegangst, die de luchtvaart heeft getransformeerd tot een branche, waarmee reisorganisatoren nog wel zaken doen, maar soms met zweet in de handen.

Zin om mee te betalen aan de gevolgen van een faillissement in de luchtvaart hebben touroperators niet. Tenslotte hebben de kopers van losse tickets nooit meebetaald aan de opbouw van de SGR, terwijl 'georganiseerde' vakantiegangers vijftien jaar lang bij elke reis een tientje extra dokten. Dus zijn er, aan het eind van de ketting, 'slachtoffers': van zakenman tot backpacker.

'Luchtvaartmaatschappijen worden een te groot risico', zegt Silbermann. Maar zoiets hoort bij de situatie van dit moment, vindt hij. Elke malaise of crisis veroorzaakt een shake out: de zwakke broeders redden het niet. 'De shock van de eerste weken was heftig, net als bij de Golfoorlog. Maar toen trok binnen een paar maanden de markt hard aan', zegt hij.

Silbermann wordt een tikje fel als hij het over de luchtvaartmaatschappijen heeft. Met één gulden toeslag op een ticket zouden ze een garantiefonds van formaat kunnen opbouwen. 'Ze hebben het er vaak over, maar telkens als de bui is overgedreven, hoor je niets meer.' Toch hebben ze achttien jaar lang 'gratis meegelift' op de zekerheid die in Nederland werd geboden, door de SGR.

Het is nu bijzaak. Net als bij de Golfoorlog is er nog lang geen heldere scheidslijn tussen de gebruikelijke economische ellende van een crisis en de blijvende gevolgen van de aanslagen.

Er zijn wel vage contouren. Met de privacy, bijvoorbeeld van de reiziger, zal veel minder rekening worden gehouden, voorspelt Silbermann. Veiligheid is prioriteit nummer 1.

Hij is ervan overtuigd dat de aanslagen van 11 september ook de financiële positie van de SGR en het Calamiteitenfonds zullen veranderen en daarmee de zekerheden van de consument. 'Dat vind ik veel zorgelijker', zegt hij.

Het speelt nu nog niet. De SGR is met een vermogen van 140 miljoen gulden best in staat om bijvoorbeeld het faillissement van het NBBS te pareren, al is de strop van 30 tot 35 miljoen gulden immens. In de achttien jaar van het bestaan heeft het fonds in totaal 20 miljoen moeten uitkeren.

De ondergang van het NBBS is een duidelijk geval van shake out en tot nu toe valt het met dat effect mee in de rest van de reiswereld. Silbermann over lopende claims: 'Ik schat dat we met de andere faillissementen ongeveer een half miljoen kwijt zijn.'

Het Calamiteitenfonds, dat gesteund wordt door een grote herverzekeraar, heeft ook geen onmiddellijke zorgen. Het kan de tien miljoen ophoesten die moeten worden vergoed na de aanslagen in de VS, de aanval op de luchthaven van Sri Lanka, de woelingen in Nepal na het koningsdrama, problemen op Zanzibar en in Ecuador en de hulp die moest worden geboden aan toeristen die met een rondreis niet terecht konden in Aghanistan.

Het bezorgt het fonds bergen werk, maar geen kopzorgen. Zorg heeft Silbermann wel voor de toekomst: 'De wereld is voorgoed veranderd.' Er zullen verschuivingen ontstaan in de bijna eindeloze reeks elementen die de sterkte bepaalt van SGR en Calamiteitenfonds.

Silbermann: 'Het gaat me om factoren als inflatie, koersverloop en de continuïteit van de herverzekering. We moeten nu goed nadenken of onze toekomstverwachtingen nog wel dezelfde zijn. De gevolgen van de aanslagen waren zo ingrijpend, dat je niets meer kan uitsluiten.'

Eén kettingreactie staat volgens hem zo goed als vast. De twee fondsen zijn mede afhankelijk van herverzekeraars. De twee of drie herverzekeraars van wereldformaat zullen hun aandeel in de miljardenschade in New York kunnen dragen.

Maar onder de honderden 'kleintjes' zullen er faillissementen vallen. Alleen al de wet van vraag (naar meer zekerheid) en het aanbod (minder herverzekeraars) zal de premies doen stijgen. Ook voor de SGR en het Calamiteitenfonds. Het staat voor Silbermann vast.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden