Signalen staan op rood voor een groen energieakkoord

De kakofonie van tegenstrijdige ideeën en suggesties belooft weinig goeds voor het Nationale Energieakkoord.

Het is alsof er iemand in kritieke toestand op de operatietafel ligt en de artsen allemaal iets proberen: de een zet een spuit, de ander geeft een schok; iemand dient extra zuurstof toe en een vierde begint in een been te zagen. En daarachter staat natuurlijk die ene chirurg met de armen over elkaar die zegt dat de patiënt vanzelf weer beter wordt.


Dan moet je niet raar opkijken als de patiënt het niet overleeft.


Dit is ongeveer de stand van zaken van het Nationale Energieakkoord, de operatie waarmee de Sociaal-Economische Raad de Nederlandse energievoorziening gezond wil maken. Dat akkoord zou het voortdurende korte-termijngesteggel van opeenvolgende coalities moeten overstijgen met een stabiel plan voor de lange termijn. Dan weet iedereen waar-ie aan toe is.


Hoewel het werk formeel achter gesloten deuren plaatsvindt, wordt er van alles geroepen over waar het heen moet met de patiënt. Uit de kakofonie van tegenstrijdige ideeën en suggesties valt maar één conclusie te destilleren: dat akkoord wordt niet het akkoord waarop we zitten te wachten.


Kijk naar deze week. Het Planbureau voor de Leefomgeving publiceerde maandag een interessant rapport over het milieubeleid van de afgelopen jaren en hoe het anders moet. Wissels Omzetten, heet het, met als ondertitel 'Bouwstenen voor een robuust milieubeleid voor de 21ste eeuw'. Wat volgt is een lijstje met mogelijke ingrepen voor vernieuwing.


Deels zijn die abstract: vorm nieuwe coalities van belangen en betrokkenen, faciliteer gedragsverandering van consumenten, zet wissels om naar schoon produceren en consumeren. Maar sommige aanbevelingen zijn heel concreet: maak bedrijven aansprakelijk voor milieu-effecten, laat bedrijven hun grondstoffengebruik bijhouden, creëer een aardgasbatenfonds om groene innovatie te bevorderen.


Dat laatste idee ziet er lekker uit, voor de liefhebbers van een duurzame toekomst: de miljarden uit de oprakende aardgasbel worden zo besteed dat het gemis van dat aardgas straks wat draaglijker wordt (nu gaan de aardgasbaten, afgelopen jaar 12 miljard euro, gewoon op de grote hoop).


'Het is tijd voor een herijking van het Nederlandse milieubeleid', schrijven de auteurs.


Nu is energie een belangrijk deel van het milieubeleid. Op dat vlak zou de grote herijking gestalte krijgen in het Nationale Energieakkoord, waaraan sinds eind vorig jaar wordt gewerkt. Maar wat zijn de signalen daarover?


De belangrijkste kwam van minister Kamp van Economische Zaken. Hij stuurde deze week een brief naar de Tweede Kamer, waarin hij benadrukte dat een energieakkoord geen invloed mag hebben op de overheidsfinanciën. 'Het akkoord dient geen (fiscale) maatregelen te bevatten die leiden tot een lastenverzwaring of tot extra uitgaven voor de overheid waarvoor geen adequate dekking bestaat.'


Dat beperkt de creativiteit natuurlijk enorm. Een groen aardgasbatenfonds is in elk geval niet aan de orde - dan moet je ineens 12 miljard ergens vandaan toveren. Ook van andere structurele maatregelen, zoals vergroening van de belastingen, kan geen sprake zijn.


Daar komen andere signalen bij. Dat windmolens op land te duur zijn (CPB). Dat de stroom die met zonnepanelen wordt opgewekt straks niet meer fiscaal voordelig kan worden gesaldeerd (wederom minister Kamp). Dat bedrijven de komende jaren veel minder energie hoeven te besparen dan was afgesproken (bronnen binnen het SER-overleg).


Achterliggende boodschap: het is crisis, er is helemaal geen geld voor grote groene veranderingen. Er komt straks heus een Nationaal Energieakkoord, alleen niet volgens de vergezichten van het PBL. De patiënt is nog niet van zijn artsen af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden