Interview Monika Sie Dhian Ho

Sie Dhian Ho: ‘Rutte heeft meer nodig dan de zeven dwergen’

Met de Brexit voor de deur wordt de vraag voor Nederland steeds urgenter wie onze nieuwe bondgenoten worden in Europa. De huidige strategie van premier Rutte om tegenwicht te bieden aan de Duits-Franse as door een machtsblok te vormen met zeven kleinere landen is niet zinloos, maar wel onvoldoende, stelt de Adviesraad Internationale Vraagstukken, een belangrijke kabinetsadviseur. Hun opmerkelijke suggestie: Spanje en Italië

Monika Sie Dhian Ho Beeld Jiri Buller

In een vrijdag  verschenen rapport pleit de Adviesraad Internationale Vraagstukken ervoor dat Nederland juist de banden met grotere landen zoals Italië en Spanje en Frankrijk aanhaalt. Monika Sie Dhian Ho, een van de opstellers van het rapport en tevens directeur van instituut Clingendael, legt uit waarom.

Rutte haalt al een tijdje de banden aan met Ierland, de Scandinavische landen en de Balten. Zit het huidige kabinetsbeleid op het verkeerde spoor?

‘De focus van premier Rutte op de  zogenoemde Hanzecoalitie is wel zinvol, maar als diplomatiek antwoord schiet het te kort. Getalsmatig redden we het gewoon niet om met die acht landen samen EU-besluiten af te dwingen of juist van tafel te vegen. Binnen de EU wordt je stemgewicht voor een groot deel bepaald door het aantal mensen dat er in je land woont. Qua bevolkingsaantal zit de Hanzecoalitie nog onder Italië.

‘Als het kabinet de koers van de Europese Unie werkelijk wil beïnvloeden, is het belangrijk om partnerschappen te sluiten met grotere landen zoals Spanje, Italië en Frankrijk. Dan heb je stemgewicht.

‘Maar nog veel belangrijker is dat Nederland eerst een stap terugdoet en goed nadenkt: Wat voor soort Europa hebben wij eigenlijk voor ogen? Vervolgens kun je kijken welke bondgenoot daar het beste bij past. Dat zijn niet per se alleen maar die kleinere landen met wie Rutte nu de banden extra sterk aanhaalt.’

Waarom niet?

‘Kijk, de Britten en Nederlanders hebben vijftien jaar lang een heel gelukkig huwelijk gehad, waarin ze samen vooral hebben ingezet op de vrije markt. Ruim baan voor ondernemers. En het mocht vooral geen cent teveel kosten. Nu de Britten ons clubhuis verlaten, redeneert het kabinet: het clubhuis kan een stuk kleiner, want er is iemand weg.

‘Maar onze thesis is: rondom het clubhuis is het een stuk gevaarlijker geworden. De contributie kan niet zomaar omlaag, want we moeten bewakers aanstellen en bijdragen aan de stabiliteit om ons heen. Het Europa van nu draait niet alleen maar om handel. Er is een Europese Unie nodig die beschermt en moderniseert. Daar passen andere bondgenoten bij.’

Maar Spanje en Italië, daar staan we toch lijnrecht tegenover in Europa? Zij zijn de spenders, wij storten juist geld in de EU-kas.

‘Het is belangrijk om die landen niet onmiddellijk te framen als spilziek en spenders. Spanje wordt al bijna nettobetaler. En feit is: op het terrein van migratie kan je niet zonder de frontlijnenstaten Spanje en Italië. Onze speciale gezant voor migratie – Marit Maij – reist in de Sahel-regio rond met Italiaanse en Spaanse collega’s, niet met de Scandinaviërs of de Balten.

‘Met de Hanzecoalitie kunnen we wel op andere terreinen veel bereiken. We kunnen samen bijvoorbeeld het monetaire beleid zodanig proberen te beïnvloeden dat het meer de richting op gaat die de Duitsers voor ogen hebben dan die van de Fransen.

‘Als Nederland daarnaast wil dat de industrie schoner en duurzamer wordt, dan ligt het meer voor de hand om met Frankrijk samen te werken.’

De gemiddelde Nederlander spreekt nauwelijks Frans. Hoe verwacht u dat Nederlandse militairen met Franse gaan samenwerken? En kunnen onze ambtenaren onderhandelen in het Spaans?

‘Nederlanders zijn tot nu erg Angelsaksisch geschoold. Onze scholen en onze cultuur zijn gericht op de Engelsen en Amerikanen. Rutte heeft diezelfde achtergrond. De Adviesraad pleit nu voor meer diplomatieke inspanningen richting Frankrijk, Italië en Spanje. Dat betekent ook dat je je serieus verdiept in hun taal en cultuur. Het zou een goed idee zijn als het kabinet Nederlandse jongeren aanmoedigt om een tijdje in die landen te gaan studeren. Ga naar Parijs, Berlijn en verdiep je in de cultuur daar.’

Rutte heeft meer nodig dan de zeven dwergen uit het noorden?

‘Ja. Na Brexit worden grote, zuidelijke landen onmisbare partners. Laat je wat vaker zien bij de Franse president Macron, zou ik zeggen.’

Wie zijn de zeven dwergen?

‘Met het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie verliest Nederland een liberale bondgenoot in Brussel. Om te voorkomen dat Duitsland en Frankrijk vrij spel krijgen in de discussie over de (financiële) toekomst van Europa, heeft premier Rutte het afgelopen jaar met zeven noordelijke regeringen overlegd om een nieuwe liberale coalitie te smeden. Het gaat om Denemarken, Zweden, Finland, Ierland, Estland, Letland en Litouwen. Aangezien Nederland de initiatiefnemer is van deze zogenoemde Hanzecoalitie en binnen deze groep het land is met de meeste inwoners, wordt in de internationale pers soms gesproken over Rutte en de zeven dwergen.’  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.