Nieuws

Sidney Smeets (D66) vertrekt uit Kamer, maar voor jongens die hem beschuldigden is dat niet genoeg

Sidney Smeets (D66) treedt terug als Tweede Kamerlid. Hij raakte in opspraak door beschuldigingen van ongepaste seksuele avances richting jonge jongens, soms nog minderjarig. Zijn vermeende slachtoffers zijn nog niet tevreden. ‘Men zou dit kunnen opvatten als een get out of jail free card.’

Sidney Smeets tijdens zijn beëdiging als Tweede Kamerlid op 31 maart 2021. Beeld
Sidney Smeets tijdens zijn beëdiging als Tweede Kamerlid op 31 maart 2021.

De zaak kwam aan het rollen toen enkele jongens dinsdagavond achter elkaar op Twitter hun beklag deden over de 45-jarige Smeets. Nog geen etmaal later verklaarde D66-leider Sigrid Kaag dat er binnen D66 ‘geen ruimte is voor grensoverschrijdend gedrag’. Ze kondigde een intern onderzoek aan.

Smeets wacht dat niet af. ‘Meerdere mensen verklaren contact met mij als ongewenst te hebben ervaren’, verklaarde hij donderdag. ‘Ik ben daar erg van geschrokken, omdat het nooit mijn intentie is geweest.’

Aanzien van de Kamer

Smeets zegt dat hij wil voorkomen ‘dat het aanzien van de Kamer en het belang van de partij schade wordt toegebracht. Daarom heb ik, na overleg met Sigrid Kaag laten weten dat ik per direct mijn zetel ter beschikking stel en terugtreed als Kamerlid.’

Partijleider Kaag respecteert en steunt het besluit van Smeets ‘ten volle’, maar zegt ook dat zijn vertrek ‘onvermijdelijk’ was. Ze doet een handreiking naar de jongeren: ‘Er is nog een wereld te winnen als het gaat om de persoonlijke vrijheid en veiligheid van mensen’, aldus Kaag. Haar partij ‘wil en zal’ een bijdrage leveren aan ‘een veiliger omgeving voor lhbti’ers, die in sommige situaties kwetsbaar zijn.’

Voor Kaag was het de tweede keer in haar nog jonge partijleiderschap dat ze te maken kreeg met beschuldigingen van seksueel overschrijdend gedrag binnen de partij. In december vorig jaar kreeg een invloedrijke partijstrateeg dat verwijt. Extern onderzoek leverde geen bewijs op. Maar het onderzoeksbureau kreeg wel meerdere meldingen binnen van andere D66’ers die naar eigen zeggen onveilige momenten hadden meegemaakt in de partij.

Staartje

De betrokken jongens reageren opgetogen over het vertrek van Smeets. ‘Laat dit een les zijn’, verklaarde Quinten, die als 17-jarige werd benaderd door de D66’er. Jens Bosman, die op zijn 15de ongevraagd contact kreeg met Smeets, is ook blij: ‘Lieve mensen die afgelopen dagen de moed hebben gehad om jullie bek open te trekken: we did it. We hebben een voorbeeld gezet. Dit soort gasten mogen niet met hun wangedrag wegkomen.’ De 24-jarige Frank Lemmers, die de melding deed bij de D66-vertrouwenscommissie: ‘Nederland is een stukje veiliger en rechtvaardiger geworden, zeker voor queer-jongeren.’

Wat de jongens betreft is de zaak hiermee niet voorbij. ‘De kous is hiermee niet af’, vindt Bosman. Een knagende vraag is waarom D66 pas na twee weken een onderzoek naar Smeets startte.

Volgens D66 gaat er tijd overheen voordat een melding is uitgeplozen. Op 31 maart kwam er al een melding bij de vertrouwenspersoon van D66, maar gesprekken met Smeets waren pas na Pasen. Volgens Kaag moest de vertrouwenspersoon eerst toestemming hebben van de melders om het gesprek met Smeets aan te gaan. ‘Zorgvuldigheid is altijd gepast. Hoor én wederhoor. We hebben zo snel als kon gehandeld.’

Ook de selectieprocedure van D66 roept vragen op. Een aantal betrokken jongeren benadrukken dat de verhalen over Smeets veelvuldig rondgingen in het wereldje van politieke jongeren. Partijleider Kaag benadrukt dat D66 kandidaat-Kamerleden meerdere keren interviewt over privézaken die mogelijk gevoelig zijn voor de partij, zoals ‘schulden of verslaving’. Die procedure heeft de partij al aangescherpt, nadat vorig jaar ook een melding van seksueel wangedrag de partij bereikte. ‘Maar je bent afhankelijk van wat de kandidaat aan informatie deelt. We zijn geen FBI of politie.’ Kaag wil onderzoeken of de procedure nog scherper kan.

Nazorg

Een andere klacht is dat Smeets ogenschijnlijk de kans krijgt om vrijwillig op te stappen. ‘Men zou dit kunnen opvatten als een get out of jail free card’, zegt Quinten. Een partijprominent spreekt dat tegen. Hij noemt de verklaring van Smeets een ‘knieval’. Hij vertrekt niet vanwege de ontstane commotie, maar omdat hij het aanzien van het ambt heeft geschaad. ‘Dat is niet zomaar iets.’

Het klopt dat het onderzoek naar Smeets wordt stopgezet, bevestigt een D66-woordvoerder, omdat dit tot doel had om advies uit te brengen over de positie van Smeets. Dat is niet meer nodig nu het Kamerlid zelf is vertrokken, vindt de partij.

D66 wil nazorg bieden aan alle melders die bij hen bekend zijn. ‘Mocht er behoefte zijn aan napraten of aangifte doen, dan willen wij daar graag in adviseren. We willen dit zorgvuldig afronden en zorgen dat personen niet aan hun lot worden overgelaten’, aldus een woordvoerder.

Onhoudbare positie

De positie van Smeets werd donderdag onhoudbaar nadat steeds meer jongens en mannen hun grensoverschrijdende ervaringen deelden over Smeets. Het Parool citeerde een geanonimiseerde jongen die als 16-jarige seks had met Smeets, waarna de advocaat hem in berichten toevertrouwde dat het zijn ‘foutste fantasie’ is om seks met iemand van onder de 16 te hebben. Smeets zegt vervolgens tegen hem dat hij wel het risico wil nemen als de jongen iemand kent die ‘onder de 16 is en te vertrouwen is.

Ook Bas Drinkwaard meldde zich bij de Volkskrant, een inmiddels 37-jarige man die als ‘15- of 16-jarige’ meerdere malen seks had met Smeets. De D66'er was destijds al dik in de twintig, maar had zich aanvankelijk jonger voorgedaan. Drinkwaard hield er een onplezierige ervaring aan over: ‘Hij nam mij ongevraagd mee in de auto, de snelweg op, naar een andere stad. Daar schrok ik van.’ Onderweg wreef hij over Drinkwaards bovenbeen. ‘Dat vond ik naar. Hij wilde weten of ik beenhaar had. Ik heb stoïcijns in de bijrijdersstoel gezeten.’ Na afloop bleef Smeets langdurig en dwingend contact zoeken.

Drinkwaard schrok toen hij de naam Smeets deze week weer zag opduiken. ‘Hij lijkt volhardend met hetzelfde gedrag te zijn doorgegaan. Zeer ongepast dat zo iemand dan volksvertegenwoordiger kan worden.’ Drinkwaard is opgelucht om te horen dat Smeets alsnog opstapt als Kamerlid. ‘Ik ben verheugd dat politiek en samenleving een grens trekken. De arrogantie van een vooraanstaand advocaat die werkelijk gedacht lijkt te hebben weg te kunnen komen met dit soort gedrag. Verbazing is wat overblijft.’

Zware tijd

Smeets wacht een zware tijd. Hij is niet alleen zijn Kamerlidmaatschap kwijt, ook zijn baan in de advocatuur wankelt. Advocaat Gerard Spong weet niet of Smeets kan terugkeren bij zijn advocatenkantoor. Smeets is formeel tot 1 mei als strafrechtadvocaat aan het kantoor van Spong verbonden.

Maar Spong weet niet of zijn voormalige kantoorgenoot nog welkom is. ‘Dat is onderwerp van beraad, ook omdat hij al per 1 mei heeft opgezegd’, aldus Spong. ‘Er zijn heel zwaarwegende belangen. Mijn reputatie en de reputatie van het kantoor staan op het spel, dus ik ga er de komende tijd op broeden.’

Smeets was nummer 18 op de D66-kandidatenlijst bij de verkiezingen. Hij wordt naar verwachting opgevolgd door Marijke van Beukering. Zij was het afgelopen jaar al Kamerlid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden