Sidney Lumet wisselt virtuoos tussen genres

Dit had een doodgewone overval moeten worden. Slachtofferloos. Ideaal om even snel geld te verdienen. Maar waarom klinken dan die schoten en vliegt zijn partner opeens door de glazen deur?...

Floortje Smit

Before the Devil Knows You’re Dead is genoemd naar een Ierse toost: moge je een half uur in de hemel zijn, voordat de duivel doorheeft dat je dood bent. En dit moet het moment zijn dat de duivel heeft besloten dat Hank (Ethan Hawke) en zijn broer Andy (Philip Seymour Hoffman) zich genoeg door het leven hebben gezwijnd. Het scenario van debutant Kelly Masterson volgt de wetten van de Griekse tragedie: het noodlot is onontkoombaar.

Before the Devil schakelt in een uitgekiende constructie heen en weer in de periode van vier dagen vóór tot een week ná de overval. Deze verhaaltechniek levert een aantal slimme verrassingen op, maar weet dat niet de film lang vol te houden. Wel past de verteltrant de 83-jarige Sidney Lumet uitstekend: met zijn talent als misdaadregisseur weet hij de beroving aan het begin van de film direct de juiste spanning te geven; als geroemd acteursregisseur kan hij daarna los op de psychologie en onderlinge verhoudingen tegen de achtergrond van het langzaam sluitende net.

Virtuoos switcht Lumet van een overvalfilm naar familiedrama, en weer terug naar de gitzwarte schets van de Amerikaanse man die niet wil teleurstellen. Hoffmans beheerste façade waarachter het kolkt en bruist, complementeert mooi de passieve wanhoop van Hawke.

Lumet geeft lucht door te knipogen naar jaren zeventig heist-films en illustreert met een cynisch genoegen de ondergang in de details: een achterklep die niet meteen dicht wil, een gracieus weglopen na een scheiding dat eindigt in gestuntel – wat kunnen onhandigheden zich toch snel opstapelen.

Floortje Smit

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden