Sherlock Holmes en de dode prinses

Prinses Diana is al ruim zes jaar dood, maar vandaag begint, onder druk van alle complottheorie een officieel Brits onderzoek naar het fatale auto-ongeluk in Parijs....

Robert Cooper is vrijmetselaar en hij wil al op voorhand duidelijk maken dat hij Diana niet heeft vermoord, geen schuld heeft aan de Franse Revolutie en niet verantwoordelijk is voor de ondergang van de Titanic.

Cooper - verbonden aan de Grote Loge in Schotland - heeft er zijn levenswerk van gemaakt alle samenzweringstheoriete catalogiseren waarmee de vrijmetselarij in verband wordt gebracht: van het begin van de Franse Revolutie tot de Jack the Ripper-moorden, de moorden op John Lennon, Abraham Lincoln en JFK en de dood van prinses Diana.

Cooper: 'Mensen zoeken naar samenzweringen achter elke grote gebeurtenis: van de Russische Revolutie tot 11 september. Niemand stelt de vrijmetselaars of geheime diensten verantwoordelijk voor het verlies van een paraplu in de bus.'

Samenzweringstheoriezijn onuitroeibaar. De mensheid is nu eenmaal liever argwanend - zo niet parano - dan goedgelovig. Zo zijn er grote groepen mensen die denken dat de maanlandingen fake waren. De twijfels over de toedracht van de Bijlmerramp bleven ook na een parlementaire enqu hardnekkig. De meest voor de hand liggende oorzaak is ook de minst bevredigende.

De media spelen hier op in. 'In dit anti-politieke tijdperk, is alles wat politici zeggen per definitie onwaar. Iedereen is op zoek naar cover-ups en schandalen achter gesloten deuren. Het is geen positief kritische benadering, maar een cynisch klimaat waarin iedereen zich het slachtoffer voelt van duistere krachten', schreef de Londense docent journalistiek Brendan O'Neill onlangs over de zoektocht naar de waarheid over Diana's dood.

In Groot-Brittannis een meerderheid van het volk ervan overtuigd dat de dood van de People's Princess niet, zoals een Frans onderzoek 'onomstotelijk' concludeerde, uitsluitend is te wijten aan een dronken chauffeur die in de Parijse augustusnacht met volle vaart tegen een tunnelwand is gereden - al dan niet in een poging de paparazzi af te schudden.

Enkele minuten na haar dood gonsde het op internet al van de geruchten en verschenen er wilde theorieover de 'werkelijke' toedracht.

Er zou met de remmen van de auto zijn geknoeid. Er zouden geheime bommen zijn verstopt in de bumper en het dak van de Mercedes. De wielen en het stuur van de auto zouden zijn geblokkeerd met een ingenieuze afstandsbediening. Koningin Elizabeth zou zelf op de knop hebben gedrukt. Kolonel Kadhafi was de eerste gezagsdrager die al in de eerste week na haar dood openlijk riep dat de prinses zou zijn vermoord.

Zonder motief was er geen moord: de koninklijke familie wilde geen moslim als stiefvader voor de toekomstige koning of wilde de weg vrijmaken voor Charles om te trouwen met Camilla Parker-Bowles.

Daarnaast was er de theorie dat Diana was vermoord door de internationale wapenindustrie om haar campagne tegen landmijnen stop te zetten. Een van de meest wilde verklaringen was dat Diana haar dood zelf in sc had gezet en in werkelijkheid in alle rust op een tropisch eiland samen met haar eveneens omgekomen Egyptische vriend Dodi Al Fayed anoniem verder leefde.

Er is inmiddels een boekenkast volgeschreven met verklaringen voor haar dood. Niet alleen in Engeland. Egypte bijvoorbeeld is de bakermat van de samenzweringstheorierond de dood van Diana en Dodi. In Cairo zijn boekjes met de titel Who Killed Diana? buitengewoon populair.

In de boeken worden de complottheorienog enigszins onderbouwd. Websites hebben daar minder last van. Er zijn er inmiddels meer dan tienduizend speciaal gewijd aan de complotten rond de dood van Diana.

Voortdurend worden ze gevoed met nieuwe informatie. Talrijke betrokkenen suggereren continu dat het Franse gerechtelijke onderzoek met de bekende Franse slag is gebeurd of zelfs een cover-up is geweest.

De steenrijke Harrods-eigenaar Mohamed Al Fayed, vader van de bij het ongeluk omgekomen Dodi, is er vast van overtuigd dat Diana en zijn zoon Dodi op last van hogerhand door de geheime dienst zijn vermoord. Hij denkt dat duistere krachten een huwelijk tussen de twee hebben willen voorkomen.

Paul Burrell - Diana's butler die eind vorig jaar zijn memoires uitbracht - publiceerde daarin ook brieven, waarin Diana gewag maakte van haar angstige voorgevoelens het slachtoffer te kunnen worden van een verkeersongeluk. Ook zijn er onlangs geruchten opgedoken dat Diana op het moment van het ongeluk zwanger was en dat de Franse politie in het wrak drugs zou hebben gevonden.

De Britse regering is uiteindelijk overstag gegaan voor de roep naar een nieuw, openbaar onderzoek. Michael Burgess - een koninklijke lijkschouwer met gerechtelijke bevoegdheden - is aangewezen als de Sherlock Holmes die het werk van Maigret zal moeten overdoen.

Vandaag zal Burgess in zijn openingsverklaring zeggen dat hij de onderste steen boven wil krijgen. Hij zal niet alleen onderzoeken of de remmen van de Mercedes waarin Diana en Dodi zaten echt werkten, maar hij zal ook willen weten waarom Diana het voorgevoel had dat iemand haar wilde vermoorden.

Er zijn talrijke vragen. Waarom had Diana geen koninklijke lijfwacht bij zich? Waarom deed de ambulance meer dan een uur over de twintig minuten durende rit van de plek van het ongeluk naar het ziekenhuis? Was er een geheimzinnige witte Fiat? En was de chauffeur Henri Paul wel zo dronken als door de Franse onderzoeksrechters is beweerd? Verschillende autopsiespecialisten zeggen dat de toxicologische rapporten van de Franse politie niet k kloppen.

Burgess zal voorlopig echter niet veel van zich laten horen. Hij zal zich eerst in een achterkamertje opsluiten om het 27-delige en zesduizend pagina's tellende Franse onderzoek te bestuderen. Pas in het najaar zullen vermoedelijk de eerste getuigen worden opgeroepen. Trevor Rees-Jones - de lijfwacht, die als enige in de Mercedes het ongeluk overleefde - zal een van de kroongetuigen zijn, hoewel hij steeds heeft gezegd zich weinig van de gebeurtenissen te herinneren.

Onduidelijk is of Burgess ook in staat zal zijn Franse gezagsdragers zelf aan een kruisverhoor te onderwerpen of dat hij zal moeten volstaan met hun verklaringen in het politierapport. Mogelijk zal zelfs het wrak van de Mercedes naar Engeland worden verscheept.

Het onderzoek van Burgess vindt op twee plekken plaats. Formeel wordt het onderzoek naar de dood van Diana gehouden in Londen en dat naar de dood van Dodi in Surrey, het graafschap waar de zoon van Mohamed Al Fayed als inwoner stond geregistreerd.

Niemand weet hoe lang het onderzoek gaat duren. Vast staat wel dat Burgess voor een onmogelijke missie staat. Indien hij daadwerkelijk een complot ontdekt, dan veroorzaakt hij niet alleen een tweede Franse maar ook een eerste Britse Revolutie.

Indien hij slechts kan vaststellen dat de prinses is omgekomen omdat ze haar veiligheidsriem niet had vastgemaakt, dan zal hij bij voorbaat een voetnoot in de historie worden. Het zal de samenzweringstheorieen de de roep om een nieuw, nog groter, nog openbaarder, nog duurder onderzoek niet doen verstommen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.