'Sheriff van Bagdad' loopt zich warm in Koeweit

De contouren van een naoorlogs Irak worden steeds duidelijker. In Koeweit buigen een Amerikaanse generaal b.d. en Iraakse ballingen zich over de vorming van een nieuw landsbestuur....

Jay Garner is de naam, 's ochtends en 's avonds te bewonderen bij het buffet. Maar praten doet hij niet. 'De generaal heeft het druk', meldt zijn woordvoerder majoor Nathan Jones. Als de Amerikanen zo doorgaan in Bagdad, kan de driesterren-generaal volgende week dinsdag zijn 65ste verjaardag vieren in Saddams Republikeinse Paleis.

Ook Iraakse ballingen bevolken het resort. In kamer 549 resideert Salem Chalabi, advocaat te Londen en neef van de omstreden leider van het Iraaks Nationaal Congres (INC) Ahmed Chalabi. 'Wat ik hier doe?', vraagt de raadsman op verlof terwijl hij, gestoken in korte broek en polo, tuurt naar de Perzische Golf. Om de haverklap rinkelt zijn mobieltje. 'Ach, ik hang wat rond aan het strand.'

Maar neef en oom Chalabi worden al genoemd als adviseurs van de Amerikanen die Iraakse ministeries straks gaan leiden. Chalabi (40): 'Ik ben net terug uit Zuid-Irak. We bereiden ons voor om dit land weer op poten te zetten zodra Saddam dood is.' Bagdad moet nog vallen, maar in Koeweit wordt reeds een nieuw Iraaks bestuur gevormd.

Behalve de Chalabi's - oom Ahmed zou al door de Amerikanen zijn overgebracht naar Nasiriyah - wacht ook de vroegere Iraakse generaal Nizar al-Khazraji in het emiraat om door Garner en zijn team te worden ingezet. Wellicht als nieuwe chef-staf van een hervormd Iraaks leger. Dezer dagen zal Garner voor het eerst naar buiten treden. Maar de contouren van een bezet Irak worden steeds duidelijker.

Garners Office for Reconstruction and Humanitarian Assistance (ORHA), onderdeel van het Pentagon, zal in feite het land gaan besturen. Ook moet de generaal b.d. de vorming van een interim-regering, een Iraqi Interim Authority (IIA), voorbereiden. Dit alles onder toezicht van Central Command-baas Tommy Franks die een soort gouverneur wordt van Irak. Een Amerikaanse generaal die Irak bestuurt?

Chalabi: 'Garner is een aardige, beschaafde kerel. Ik zie hem elke dag. Hij is geen politicus. Deze taak ziet hij als de grootste uitdaging in zijn leven. Tegen zijn team zegt hij: ''Laten we ervoor zorgen dat we zo gauw mogelijk deze baan niet meer hebben''. Als de interim-regering gevormd is, zullen de Iraki's zichzelf weer besturen. Ik geloof niet in die verhalen over een Amerikaanse bezetting.'

De opkomst dezer dagen van de Chalabi-clan is te danken aan minister Rumsfeld en zijn onder-minister Wolfowitz. Met name deze laatste gelooft, tot groot verdriet van de CIA en minister Powell van Buitenlandse Zaken, dat Ahmed Chalabi en zijn INC acceptabel zijn voor veel Iraki's. Alleen, Chalabi leeft al sinds de jaren vijftig buiten Irak. Heeft hij wel een grote aanhang?

Bovendien achtervolgt een vervelende oplichtingszaak in Jordanië hem al jaren. De INC-leider zou een post als premier ambiëren maar hij wordt nu genoemd als adviseur op Financiën. Neef Salem, wiens drie-koppige entourage in het Hilton ook als ministerie-adviseurs wordt getipt, wuift de kritiek luchtig weg. 'Laten we afwachten of het INC een aanhang heeft. Niemand kan ontkennen dat Ahmed Chalabi zijn bijdrage heeft geleverd aan een Irak zonder Saddam.'

Een koele bries waait over het resort wanneer de advocaat filosofeert over de weg naar een Iraakse democratie: opstellen van een grondwet, een referendum en dan, na zo'n twee jaar, verkiezingen. Hij voorziet echter nog heel wat obstakels. Zoals de restanten van het regime die Irak nog jaren onveilig kunnen maken. Chalabi: 'Als Bagdad valt, zal de Ba'ath-partij terugvallen op een soort guerrilla-strijd.'

Als het aan het INC ligt, komt er daarom snel een 'de-ba'athificatie' op gang. Chalabi: 'Alle belangrijke Ba'athisten in het bestuur moeten weg. Er moeten speciale tribunalen komen om mensen te berechten. Maar ook een verzoenings-commissie zal nodig zijn. Want we kunnen niet alle misdaden van dertig jaar Saddam aanpakken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden