Analyse

Shell zegt klimaatvriendelijker te willen worden, maar fossiel blijft koning

Shell presenteerde donderdag zijn langverwachte langetermijnstrategie waarmee het concern klimaatverandering wil tegengaan. Olie en gas blijven het belangrijkst (zij het olie steeds een beetje minder). Toch wil Shell CO2-neutraal zijn in 2050. Hoe zijn deze twee verenigbaar?

Een turbine in een windpark voor de kust van Egmond aan Zee. Het park is een 50-50 joint venture tussen energiebedrijf Vattenfall (voorheen Nuon) en Shell.  Beeld Reuters
Een turbine in een windpark voor de kust van Egmond aan Zee. Het park is een 50-50 joint venture tussen energiebedrijf Vattenfall (voorheen Nuon) en Shell.Beeld Reuters

Shell wordt dus geen groene energieproducent. De olieproductie van het energieconcern is weliswaar al over haar piek heen en zal vanaf nu jaarlijks met een paar procent dalen, maar gas blijft groeien, zeker tot 2030. Bovendien zijn de investeringen die Shell doet in klassieke fossiele energie (rond de 20 miljard dollar per jaar) vele malen groter dan die in duurzaam opgewekte stroom (2 tot 3 miljard).

Veruit het meeste geld blijft dus naar fossiel gaan. Toch denkt Shell in 2050 CO2-neutraal te opereren. Niet alleen voor de eigen activiteiten, maar ook voor de CO2-uitstoot die het gevolg zijn van het gebruik van zijn producten door klanten; zoals automobilisten die hun tank volgooien met benzine van Shell. Al zal dat in 2050 niet zo vaak meer gebeuren, omdat alle auto’s dan wel zo’n beetje elektrisch zijn.

Stappenplan

Donderdag presenteerde het concern een stappenplan: 6 tot 8 procent netto minder CO2-uitstoot in 2023, 20 procent in 2030 (Milieudefensie eist 45 procent, een doel dat Shell vijf jaar later zegt te halen) om uiteindelijk in 2050 op nul uit te komen.

Hoe kan dit doel worden gehaald als Shell nauwelijks investeert in duurzame energie-opwekking? Ten eerste door CO2 af te vangen en ondergronds op te bergen. En door compensatie. We schakelen daarbij de hulp van de natuur in, zei topman Ben van Beurden donderdag. Door bossen aan te planten die CO2 uit de lucht halen.

Zoals verwacht reageren milieuorganisaties sceptisch. ‘Ik hoor vooral mooie woorden’, zegt Nine de Pater van Milieudefensie. ‘Hoe ze de compensatie en opslag van CO2 gaan uitvoeren, is onduidelijk.’

Moeder natuur

Mocht Shell zijn huidige totale uitstoot willen compenseren met behulp van Moeder Natuur, dan is een bos nodig dat tien keer zo groot is als Nederland, berekende Milieudefensie eerder. Niet realistisch, zegt De Pater.

Maar niet alle compensatie hoeft volgens Shell uit het bos te komen; in 2030 wil het concern jaarlijks 120 megaton op deze manier besparen. Een andere belangrijke rol is immers weggelegd voor de afvang van kooldioxide. Halverwege het volgend decennium moet jaarlijks 25 megaton CO2 worden opgeslagen, een proces dat CCS wordt genoemd. Hierbij wordt CO2 dat vrijkomt uit bijvoorbeeld een kolencentrale, afgevangen en ondergronds opgeslagen, bijvoorbeeld in een leeg gasveld voor de Nederlandse kust. Opgeteld zijn bos en CCS nog lang niet genoeg om klimaatneutraal te worden: de uitstoot van Shell bereikte in 2018 zijn hoogtepunt met 1,7 gigaton.

Hoe gaat het energieconcern ooit zijn doelen halen als olie en gas zo belangrijk blijven? Waarom investeert het niet, zoals andere grote olieconcerns wel hebben aangekondigd, in grootschalige opwekking van duurzame energie?

‘Toegang tot elektronen’

Het simpele antwoord volgens Shell is: omdat daar geen droog brood aan te verdienen valt. Hernieuwbare energie zal een centrale rol krijgen in de toekomst van Shell, zei financiële topvrouw Jessica Uhl donderdag in een toelichting op de plannen. ‘Maar opwekking hoef je niet per se te hebben. We willen toegang tot de elektronen.’

Shell wil dus niet te veel geld in windmolens en zonnepanelen steken en laat de productie van groene stroom grotendeels over aan anderen. Geld wil het concern verdienen met de producten die het daarmee maakt, zoals bijvoorbeeld synthetische kerosine gemaakt van waterstof die is geproduceerd met wind- en zonne-energie. Of door de de afvang van CO2 te verzorgen voor grote industriële installaties. ‘CCS a service’, zoals topman Ben van Beurden deze vorm van klimaatdienstverlening noemt. ‘De kansen voor Shell liggen in oplossingen voor klanten.’

Groene energie levert dus domweg niet genoeg op, en daarom wil Shell daar niet te veel in investeren. Het geld dat nodig is om technologie te ontwikkelen voor ‘klimaatdienstverlening’ zal nog vele decennia uit fossiele bronnen komen, laat Van Beurden niet na te benadrukken.

Dus blijft Shell voorlopig nog gewoon Shell, en blijft fossiel nog lange tijd koning. Steeds klimaatvriendelijker wellicht, maar een duurzaam bedrijf is Shell voorlopig allerminst.

‘Gokken met de toekomst’

Hoe alle plannen uitgevoerd worden, is ook nog onduidelijk. Follow This, een groep aandeelhouders die Shell de afgelopen jaren heeft bestookt met klimaatresoluties, is te spreken over Shells concrete klimaatdoelen ‘in plaats van ambities’ en ziet wel degelijk ‘stappen in de goede richting’ naar het klimaatakkoord van Parijs. De Pater van Milieudefensie, dat in een rechtszaak is verwikkeld met het energieconcern over diens hoge uitstoot, is niet overtuigd: ‘Shell is aan het gokken met de toekomst.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden