Shell kan gelijk hebben, maar krijgt het niet

Het doet navrant aan. De Fransen besluiten tot een serie ondergrondse kernproeven, en ondanks de immense vervuiling van de Stille Oceaan, is hier nauwelijks protest....

Van onze wetenschapsredactie

AMSTERDAM

Niet alleen Shell is overvallen door de golf van verontwaardiging tegen het afzinken van haar Brent Spar. Ook de initiator van het protest, Greenpeace, verbaast zich erover. Was dat drijvende vat niet een symbolische aanzet voor toekomstige acties, om de wereld te alarmeren dat straks honderden olieplatformen naar de zeebodem zullen gaan?

Eind april bezette een tiental leden van de milieu-organisatie de Brent Spar. Enkele meegekomen journalisten schreven er een nieuwsstukje over, sommige maakten wat langere sfeerreportages. En dat was het zo'n beetje. De actie sloeg nauwelijks aan, leek het. Alleen in Duitsland (en in Denemarken) verliep het anders.

Onze oosterburen hebben de laatste jaren veel op met het milieu. Daar begint voor Greenpeace de victorie. Er ontstaat een golf van verontwaardiging, na sensationele artikelen in enkele populaire bladen over die 'schandelijke' daad.

Shell, in Duitsland net bezig met een grootscheepse actie ter verbetering van haar imago, voelt zich genomen. Per slot van rekening is het bedrijf na drie jaar studie tot de conclusie gekomen dat dumpen veiliger is dan ontmantelen op land. De argumenten daarvoor worden niet begrepen, en de media schrijven nogal wat foute dingen, is de klacht.

Nog maar eens uitleggen, denkt de oliemaatschappij. Bij Duitse benzinestations komen folders te liggen waarin de argumenten voor dumping nog eens de revue passeren. Een groep Duitse (en Deense) journalisten wordt naar Londen gehaald, om nog eens op het hoofdkantoor te worden bijgepraat over de centrale boodschap: dumpen in de diepzee is niet smeriger dan slopen op land, maar veroorzaakt aanzienlijk minder persoonlijke ongelukken.

Maar te veel uitleggen is niet goed. De publiciteitsactie van Shell initieert opnieuw artikelen over de Brent Spar, en ook de tv wijdt er aandacht aan. Dan komt automatisch het moment dat politici, gevoerd door zoveel publiciteit, een daad willen stellen.

Een lid van de Bondsdag roept als eerste op tot een Shell-boycot, zij het nog wat schuchter. Wanneer enkele ministers verklaren niet langer benzine bij Shell te zullen tanken, raakt het verzet in een stroomversnelling.

Niet langer is dat opslagvat drijvend in de Noordzee een reusachtig apparaat waarover alleen hoge heren in driedelig grijs op onmeteljke afstand besluiten; plots krijgt de consument stemrecht. Door de benzinetank ergens anders te vullen, kan de beslissing over al dan niet dumpen in eigen hand worden genomen, lijkt het.

De boycotgolf in Duitsland waait over naar Nederland. Ook hier verdringen ministers zich voor de tv-camera's om te verklaren dat ze niet meer bij Shell zullen tanken. Eindelijk kan er weer eens een daad worden gesteld, over zoiets schijnbaar simpels als al dan niet dumpen. Niks geen technische nuances, niks geen diepzinnige argumenten uit doorwrochte technische studies.

De oliemaatschappij voelt zich weer onbegrepen en koopt advertentieruimte in de dagbladen met daarin nog meer argumenten, getallen, grafieken en tabellen. Daarbij vergetend dat er niet veel valt uit te leggen. Mensen luisteren naar feiten, maar beslissen vaak gevoelsmatig.

Na jaren zwoegen, is de overheid zowel in Duitsland als in Nederland erin geslaagd het woord 'dumpen' uit het vocabulaire te schrappen. Dat is een technologie uit de jaren zeventig, en niet meer van deze tijd. Geen wonder dat die Nederlandse ingenieur van Shell, verantwoordelijk voor de Brent Spar-operaties, het zijn kinderen op school in Aberdeen, het kloppend hart van de Engelse olie-industrie, ook niet echt goed kan uitleggen. Staat hij zelf thuis fanatiek afval te scheiden, komen zijn kinderen vragen waarom hij op zijn werk heeft besloten tot het dumpen van een reusachtige stalen gevaarte vol zware metalen en licht-radioactief materiaal.

Dan kun je voor die ene keer mogelijk een geval hebben, de Brent Spar, waarbij plausibel is te maken dat dumpen valt te preferen boven ontmantelen op land - het is echter niet te verkopen. Gelijk hebben, is geen gelijk krijgen.

En wat gaat Shell de komende dagen doen: de maatschappij gaat het voor de zoveelste keer uitleggen. Er komt een 'publicitair offensief'. Nog meer artikelen, nog meer tv-uitzendingen, nog meer aandacht, en. . . nog meer verontwaardiging.

Broer Scholtens

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.