Shell is heel erg van het maatschappelijk ondernemen, maar dan vooral wanneer het gratis is

Dat een mens beter jaarverslagen kan lezen dan guitige tweets van Klaas - 'gaan ze dan straks ook bij een overstroming melden dat de straten wit staan?' - Dijkhoff, bewijst Trouw dit weekend. Daar ontdekten ze, zo schreef Trouw zaterdag, een terloops zinnetje in het jaarverslag van Shell over het schrappen van de 403-verklaring voor Shell-dochter NAM, van die zinnetjes waar je licht overheen leest als je er niet alert op bent, zinnetjes waar een wereld achter schuilt van dure advocaten en boekhouders die zijn ingehuurd om namens Shell bijzonder op de penning te zijn, want ook Shell is heel erg van het maatschappelijk ondernemen, maar dan vooral wanneer het gratis is.

Ondernemingsrechtextpers waren zo vriendelijk om uit te leggen wat het zinnetje betekent: met een 403-verklaring verklaart het moederbedrijf, Shell in dit geval, zich aansprakelijk voor allerhanden zaken van de dochter, NAM. Administratief enorm handig, want het ontslaat de NAM van de verplichting om elk jaar een eigen jaarverslag op te stellen. Met het schrappen blijft Shell weliswaar voor 50 procent aandeelhouder van de NAM in Groningen - de NAM van de aardbevingen in Groningen en van de verloren rechtszaken en van de verplichting tot onmiddellijke compensatie - maar is ze niet langer hoofdelijk aansprakelijk voor de contractuele verplichtingen van de NAM. Als de NAM straks schikkingen treft met gedupeerden van de gaswinning en een miljard euro, of twee, of nog meer, moet vergoeden aan Groningers die hun huizen niet meer aan de straatstenen kwijt kunnen, en er zou geld tekort zijn, dan kan Shell niet verplicht worden om bij te springen.

Iedereen boos op Shell natuurlijk. Ongegeneerd, en fossiele roversbende, en witheet van woede, riepen parlementariërs over elkaar heen buitelend van verontwaardiging. Dat is niet helemaal eerlijk, want ExxonMobil, dat voor de andere helft eigenaar is van de NAM heeft überhaupt nooit zo'n 403-verklaring voor de NAM afgegeven, is derhalve nooit juridisch aansprakelijk geweest voor eventuele verplichtingen van de NAM en hoeft, nu het spannend wordt met schadeprotocollen en je-weet-waar-nooit, dus ook geen 403-verklaring in te trekken.

Bovendien, zeiden weer andere experts tegen de NOS, was ook mét 403-verklaring de kans klein dat Shell rechtstreeks zou moeten opdraaien voor schade die de NAM moet vergoeden, want de NAM kan de schade heus allemaal zelf betalen. Het afschaffen is gewoon een extra zekerheidje in onzekere aardbevingstijden, een juridische slag om de arm, een administratief dingetje.

Zo zei Shell-topvrouw Marjan van Loon het ook op televisie. Een administratief dingetje, beslist niet bedoeld om wat voor verantwoordelijkheid dan ook te ontlopen. Shell voelt zich enorm verantwoordelijk voor alles wat Shell doet, of voor wat uit Shells naam gebeurt of in het verleden is gebeurd, of dat nou in Nigeria (vervuiling) of op Curaçao (asfaltmeer) is.

Je verantwoordelijk voelen, zo hoorde ik weer een ándere expert in ondernemingsrecht briesen op de radio, betekent niets. Juridische zekerheden vallen er niet aan te ontlenen.

Ik leef mee met alle partijen, edelachtbare, zegt Shell straks, en ik schuw die verantwoordelijkheid niet, bovendien help ik graag, en ik voel me zeer verantwoordelijk. Maar ik bén het niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.