Sheila Sitalsing

'In de financiële wereld is het zo dat je met geld geld kunt maken', zegt Anke Dielissen in december 2007 tijdens een bestuursvergadering van het Waterschap Brabantse Delta. Dielissen, die namens het CDA dit waterschap meebestuurt, voerde een paar jaar geleden in Brabant campagne voor de waterschapsverkiezingen met de slogan 'veilig en betaalbaar'.


In een verkiezingsspotje dat op YouTube is terug te vinden, heeft ze het over rivieren, klimaatverandering, verdroging en landbouw. Geen woord over het feit dat je met geld geld kunt maken. Misschien mocht ze dat niet zeggen van hogerhand, of was een stokoude CDA'er begonnen over die verfoeilijke geldwisselaars in de tempel, maar wat een gemiste kans. De fijne boodschap dat je met geld geld kunt maken, had de partij vast veel meer stemmen opgeleverd.


De geld-baart-geld-uitspraak komt uit de vergadernotulen van het Waterschap Brabantse Delta en belandde gisteren in de Volkskrant dankzij speurwerk van Jesse Frederik en Eric Smit van journalistiek bureau Follow the Money. Zij doken in de handel en wandel van Slibverwerking Noord-Brabant (SNB), een nutsbedrijf, eigendom van vier waterschappen - die op hun beurt weer van en voor de waterschapsbelastingbetalers zijn.


SNB moet de viezigheid verwerken die achterblijft in rioolwaterzuiveringsinstallaties van de waterschappen. Maar de slibverwerkers gingen in derivaten. En dat hadden ze beter niet kunnen doen. De boel staat, om in waterschapstermen te blijven, onder water.


(Van betrokkenen mag je het overigens niet over derivaten hebben. Daarmee encanailleert een mens zich tegenwoordig met losers als Eric Staal en Marcel de V. van Vestia. In Brabant spreken ze liever van switch transactions.)


Het is een verhaal dat verbijstert en moedeloos maakt, omdat het niet het eerste in zijn soort is en vermoedelijk niet het laatste. Een bedrijf dat deels of geheel op publiek geld draait, tuigt constructies op om zo min mogelijk belasting te betalen en om risico's af te dekken - allemaal geoorloofd in het kader van goed ondernemerschap - raakt daarbij verstrikt in tentakels van bankiers die een leuke constructie weten om met geld geld te maken, iets met risico's spreiden en nog geld toe krijgen ook via een credit default swap. Het echt snappen doen de slibmannen niet, om van hun aandeelhouders maar te zwijgen: lokale policiti die vooral veel weten van waterstanden en beverratten. Dat je met geld ook geld kunt verliezen, vertellen de bankjongens met hun powerpoints en hun powersuits er zelden bij.


'Ik heb geleerd dat je nooit moet beleggen in dingen die je niet begrijpt', citeren Frederik en Smit een tegenstribbelende waterschapspoliticus. Verstandige woorden, maar Dielissen weet: 'Het is voor leken een ingewikkeld financieel instrument, niet voor experts, want zij zijn gewend om dit soort ingewikkelde producten te bedenken.'


We zullen dit verhaal vaker lezen, in diverse varianten. Talloze lagere overheden en semi-publieke organen hebben zich, verscherpte regelgeving ten spijt, laten overhalen met publiek geld te woekeren, soms met desastreuze gevolgen. In het land wemelt het van de Ankes die oprecht denken dat je met geld geld kunt maken.


Terwijl het in de financiële wereld ook zo is dat bankiers zelfs 's nachts in hun slaap de greater fool-theorie kunnen reciteren: er is altijd, overal, in elke markt, een nog grotere sukkel te vinden aan wie je je rotzooi kunt slijten.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.