Sheila Sitalsing: In de cultuuroorlog speelt de piemel in al zijn facetten een prominente rol

Beeld de Volkskrant

Er zijn dagen dat de cultuuroorlog die een kleine, vasthoudende groep in Nederland aan het voeren is aan mij voorbijgaat. Erg is dat niet, want er kleeft iets onaangenaams aan het fanatisme waarmee de strijd gestreden wordt. Bovendien is het best sneu om te moeten toekijken hoe de koene ridders van de Hollandse cultuur met getrokken zwaarden afstormen op fictieve vijanden, zelfbedachte bedreigingen, windmolens die in hun koortsige angstdromen huiveringwekkende vormen hebben aangenomen: vrouwen die terugpraten, mensen met een moeilijke achternaam die ook iets vinden, een broodje pom.

Soms is er geen ontkomen aan. Dan zit de cultuuroorlogsstrateeg aan tafel bij Buitenhof in grote ernst te beweren dat 'genderneutrale stellen minder bevredigende seks hebben, daar is onderzoek naar gedaan' - het publiek in de studio zat te schuddebuiken. Een half etmaal daarvoor had een andere cultuurridder al gepleit voor integratie 'tussen de lakens'. Ja, in de cultuuroorlog speelt de piemel in al zijn facetten een prominente rol.

Een dag later dook de cultuuroorlogsstrateeg wederom op, in een doorwrochte, aanzienlijk interessantere en gevaarlijkere vorm, want in tegenstelling tot de piemelgeobsedeerden staat deze spreker op de drempel van de macht: Sybrand van Haersma Buma verzorgde de jaarlijkse HJ Schoolezing van het weekblad Elsevier. HJ Schoo overleed tien jaar geleden, hij was een imposante en inspirerende hoofdredacteur, van wie ik in de jaren negentig van de vorige eeuw veel, zo niet alles, heb geleerd, en ik stel me voor dat hij elk jaar vanaf zijn wolkje met enige verbazing zit te luisteren naar alles wat er mede in zijn naam wordt uitgekraamd.

Luister de hele lezing van Buma terug en je begrijpt onmiddellijk waarom deze formatie gedoemd is te eindigen in een diep-ongelukkige verbintenis. Buma die met groot misprijzen sprak over het waanidee 'dat vrijheid gelijkstaat aan lekker doen waar je zin in hebt zolang je een ander maar geen schade berokkent' - zeg maar de pijler waarop de VVD van Mark Rutte stoelt. Buma die het begrip vrijheid nadrukkelijk plaatste in de christelijke traditie; hij haalde er Paulus bij die vrijheid geformuleerd zou hebben als een opdracht tot dienstbaarheid aan de gemeenschap. Buma die kwistig met woorden strooide als verantwoordelijkheid, samenleving, deemoed, identiteit - je gaat steeds beter begrijpen waarom Alexander Pechtold er almaar verlepter bij loopt.

Het gekste aan Buma's betoog is zijn analyse van de grieven van de Gewone Nederlander, een menssoort die niemand kent. Deze Gewone Nederlander is boos, aldus Buma, omdat zijn baan is afgepakt 'door migranten of Oost-Europeanen', omdat er door 'de globalisering' plotseling hopen moslims in Nederland bleken rond te lopen en omdat de samenleving is 'versplinterd' door toedoen van politici die de persoonlijke vrijheid te veel hebben verheerlijkt. Alsof het CDA en zijn voorgangers niet vrijwel onafgebroken hebben geregeerd sinds 1945. Alsof Buma op een dag is komen invliegen van Mars en tot zijn ontsteltenis migranten zag lopen. Vreemde types die nooit Gewone Nederlanders kunnen worden, want niet geworteld in 'de joods-christelijke cultuur' - dat is de cultuur waarvan schrijver Robert Vuijsje zich onlangs afvroeg 'of die soms een time-out had tussen 1940 en 1945'.

Straks, wanneer D66 met drieënhalve zetel uit de verschroeide resten van deze coalitie-in-wording komt gestrompeld, kan niemand beweren dat ze niet waren gewaarschuwd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.