Sheila Sitalsing: Eberhard van der Laan was de anti-Stefblok

Beatrice de Graaf, die van de terreuranalyses, is te graag op televisie en Kajsa Ollongren, loco-burgemeester van Amsterdam, lijdt aan profileringsdrang. Ze leggen het derhalve af, leerde ik dit weekend, gemeten langs de Stefblokmeetlat die de Volkskrant online plaatste. De Stefblokmeetlat is bedoeld om potentiële ministers voor het nieuwe kabinet van Mark Rutte te selecteren, want daar moet een handjevol Stef Blokjes tussen zitten, zo heeft deze krant besloten.

De krant is de laatste tijd nogal in Stef Blok. De afzwaaiende minister grossiert, aldus de enthousiaste toelichting bij de Stefblokmeetlat, in eigenschappen als saaiheid, mediavrees, degelijkheid, technocratie en conflictvermijding. Extra wervend element: 'Hij wordt buiten het Binnenhof gemakkelijk vergeten en overgeslagen.'

Dat u hem net heeft moeten googelen is dus juist de bedoeling.

Verwarrend is het wel. De zoektocht naar een nieuwe Stef Blok valt in hetzelfde weekend waarin allerwegen viel te lezen waarom Eberhard van der Laan zo'n geliefde bestuurder was. Waarom hij deerlijk gemist zal worden. Waarom tot ver buiten Amsterdam de mensen oprecht en intens verdrietig zijn.

Van der Laan was juist onmatig, aanwezig, eigenzinnig, droeg het hart op de tong, zei dingen als 'Ach flikker toch op, ik woon in de Baarsjes. Waar woon jij dan? Ouwehoer!', huilde op televisie om een zwaar getroffen voetballer en gebruikte woorden als 'lief'. Buitengewoon on-Stefblokkerig. De anti-Stefblok.

Waarmee de vraag naar de ideale eigenschappen van de effectieve bestuurder onbeantwoord blijft. Politici moeten 'authentiek zijn', 'zichzelf', warm en menselijk. Ze mogen niet technocratisch zijn, moeten de mensen kunnen raken in hun hart en ze moeten, heel belangrijk, het publiek kunnen behagen en kunnen amuseren - zie ook de aantrekkingskracht van de toneelstukjes die Thierry Baudet aan de lopende band opvoert.

Tegelijk moeten ze degelijk zijn en saai, moeten ze zich niet verlagen tot ruzietjes met tegenstanders en mogen ze 'niet mediageil' zijn - iets dat zich buitengewoon slecht verhoudt tot de verplichte amusementsfactor. Ze moeten 'heel erg van de inhoud' zijn, een eis die zich laat vertalen als technocratisch, want wie de spreadsheets niet begrijpt, zal zich eenvoudig laten overtroeven door ambtenaren en politieke rivalen.

Zo breed en tegenstrijdig is het pakket van eisen, dat het geen wonder mag heten dat het moeilijk is om mensen te enthousiasmeren voor het openbaar bestuur. Dat begint bij de werving voor de lokale politiek: politieke partijen hebben zeer grote moeite om de lijsten voor de aankomende gemeenteraadsverkiezingen - komend voorjaar - te vullen. Jantine Kriens van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten vraagt daarvoor aandacht in het jongste nummer van het VNG-periodiek. Mensen willen niet op de lijst, ze hebben geen tijd, geen zin, ze zien op tegen de werkdruk en tegen de confrontatie met mondige inwoners. Dat is 'verontrustend', schrijft Kriens, want 'een integer en gezaghebbend bestuur is belangrijk'. Het is ook de kraamkamer voor de nieuwe Steffen Blok en Eberhards van der Laan; beiden legden het fundament voor hun bestuurlijke carrière in de gemeenteraad.

Nog een klein half jaar, dan weten we of politieke partijen nog voldoende goede mensen weten te verleiden zich in te zetten voor de samenleving, te beginnen dicht bij huis. Of dat we het op lokaal niveau zullen moeten doen met mensen als Ybeltje Berckmoes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden