Sheila Sitalsing: Al maanden lezen we dat het een bende is bij de Belastingdienst

Het zal de Belastingdienst deugd doen dat we dezer dagen royaal worden getrakteerd op griezelverhalen van fraudeverdachten die zijn uitgekleed door diezelfde dienst. Net zoals in horrorfilms onder de bloedlawines soms een stichtelijke boodschap verborgen zit - vreest de duivel, technologie en/of losbandigheid, want anders eindigt u als ontbijtprakje voor een gezichtsloos monster -, hebben ook de verhalen van door de fiscus vervolgden een extra disciplinerende werking op andere belastingplichtigen.

Voormalig staatssecretaris en Kamerlid voor de VVD Robin Linschoten mocht uithuilen in Het Financieele Dagblad: 'Ik kan mijn vaste lasten niet betalen en heb zelfs geen ziektekostenverzekering meer. Ik heb niks meer.' Voormalig darter Co Stompé deelde zijn nieuw opgedane levenswijsheden in De Telegraaf: 'Het leven is als een hordenloop. Je weet dat er gesprongen moet worden, maar dat wordt knap lastig als de Belastingdienst tijdens de wedstrijd steeds hogere hekjes zet.'

Door heel Nederland controleerden ondernemers voor de zekerheid hun btw-aangifte extra goed. Want met 'de boekhouder heeft het gedaan' (Linschotens verweer), of 'mijn vrouw snapte geen bal van wat ze moest invullen' (de verdedigingslinie van de Stompeetjes) kom je niet ver wanneer je eenmaal in handen bent gevallen van de inspecteurs.

Op de burelen van de dienst moeten ze vreugdedansjes hebben gemaakt. Weinig is beter voor de belastingmoraal dan een lekker verslag van een vernederende rechtszaak in de kolommen van De Telegraaf.

Nog is de belastingmoraal hoog in Nederland, land van braverds die in enquêtes zeggen groot belang te hechten aan 'het voldoen aan verplichtingen' en die het betalen van belasting doorgaans blijmoedig 'een bijdrage' noemen. Slechts 20 procent van de mensen meent dat 'de staat iets van mij afpakt' - er zal enige overlap zijn tussen deze categorie en de mensen die op gezette tijden dingen twitteren als 'DEMMINK!!!' of 'laffe linkse overheid houdt terroristische aanslag op Centraal Station door suikerpatiënt onder de pet, suikerpatiënt ammehoela!!11!!'.

Als ik de verantwoordelijke voor de belastinginning was, zou ik me evenwel grote zorgen maken over de toekomst van de belastingmoraal. Maandenlang al kunnen we in reeksen fascinerende artikelen, in de Volkskrant en elders, lezen dat het een soepzooitje is bij de Belastingdienst. Dat fouten op ingevulde formulieren maar worden goedgekeurd. Dat het gros van de aangiften niet tot nauwelijks kan worden gecontroleerd wegens personeelstekort en computersystemen die met plakband aan elkaar hangen. En dat het er in de nabije toekomst niet beter op zal worden.

In de slotaflevering van een ontluisterende prachtserie over de Belastingdienst, gisteren in deze krant, refereerden de verslaggevers aan een eerdere primeur van de Volkskrant. Daarin werd onthuld dat de half miljoen extra controles en boekenonderzoeken die de dienst jaarlijks had willen uitvoeren om extra belasting op te halen, niet zijn gehaald. Soms bij lange na niet. Die informatie heeft de krant boven water kunnen tillen dankzij een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur. En dat was een fout, zei staatssecretaris Wiebes achteraf. De documenten hadden nooit openbaar mogen worden, omdat het strategische informatie betreft die 'de handhaving kan schaden'. Potentiële sjoemelaars weten nu dat de pakkans lager is dan de dienst doet voorkomen.

Zo klinkt het alsof de krant een subversieve daad verrichtte. Je kunt het ook anders zeggen: Wiebes had het klungelen bij de fiscus het liefst onder de pet gehouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden