SGP-programma: veel verboden, weinig geboden

Een voor een presenteren de politieke partijen hun verkiezingsprogramma's. De Volkskrant legt ze langs de meetlat van verbeeldingskracht, originaliteit en politieke haalbaarheid. Vandaag: de SGP, baken van continuïteit.

Beeld Bas van der Schot

Het zit in de genen van de Staatkundig Gereformeerde Partij, de SGP, om samen te werken. Maar er is een grens en het verkiezingsprogramma getuigt daarvan. 'Om de SGP te begrijpen', legde SGP-leider Kees van der Staaij gisteren bij de presentatie uit, 'moet je de tien geboden kennen. Die zijn onze onwrikbare leidraad.' Daarom benadrukt het programma nog eens wat de partij veruit het belangrijkst vindt: het beschermen van het leven. De SGP wil dat grondwettelijk vastleggen.

Beschroomd maar beslist diende hij vorige week voor het eerst een motie van afkeuring in. Als de SGP zoiets doet weet iedereen: dit is serieus. De 48-jarige partijleider is, met Harry van Bommel van de SP, het langstzittende Kamerlid. Nooit gingen in die 6.746 dagen de zeeën zo hoog dat Van der Staaij tot zo'n motie kwam.

'Maar het gaat hier om een zaak van leven of dood, een beslissing van een uitzonderlijke ernst en aangrijpendheid', lichtte de jurist toe. Dus keurde Van der Staaij het voornemen van het kabinet af om stervenshulp mogelijk te maken aan ouderen die vinden dat hun leven is voltooid.

De motie, alleen gesteund door de ChristenUnie, is een scharniermoment. De SGP hielp het kabinet-Rutte II bij tal van hervormingen, samen met D66 en ChristenUnie, aan een meerderheid in de senaat. 'Die samenwerking heeft ons veel gebracht', aldus Van der Staaij vrijdag. Maar bij Het Leven trekt de SGP de grens.

SGP

Motto
Stem voor het leven.

Boodschap
Het leven is het meest kostbare geschenk van God, mensen moeten daarvan afblijven.

Opvallendste zin
'De beschermwaardigheid van het leven moet vastgelegd in de Grondwet.'

De SGP aan het roer

Het is niet goedkoop, als de SGP het alleen voor het zeggen krijgt. Aan van alles geeft de partij extra geld uit: zorg, onderwijs, gemeenten en provincies, politie, justitie, terrorismebestrijding, ontwikkelingssamenwerking, cyberveiligheid, nabestaandenuitkeringen, mkb, groene stroom en innovatie van de binnenvaart. Aandacht trekken de verhoging van de kinderbijslag met 50 euro per kind per jaar en de 1.000 euro premie bij geboorte van het eerste kind.

Het meeste geld gaat naar Defensie. Nederland moet daarvoor conform NAVO-afspraak eigenlijk 2 procent van het bbp reserveren, circa 14 miljard euro. Nu staat Defensie voor 8 miljard in de Miljoenennota. 'De komende vier jaar moet daar 3 à 4 miljard bij', zei Van der Staaij. Daarvan koopt de SGP onderzeeboten, fregatten, mijnenjagers en extra JSF's.

Toch wil de partij ook de belastingen verlagen. Waarvan het allemaal betaald moeten komen, daarover schept het SGP-program nog geen duidelijkheid.

Originaliteit

Het unieke van het SGP-program zit hem in de wereld die de kiezer wordt voorgespiegeld. In SGP-land mogen een heleboel dingen niet: drugs, prostitutie, porno, euthanasie, abortus, het homohuwelijk, gokken, drinken, vuurwerk, koopzondagen, referenda, crematie, islamitische gebedsoproepen, EU-vlaggen en 'ellenlange rechtstreekse verslagen van allerlei sportevenementen'.

Wat wel mag? Jagen, een treinstation voor Staphorst, statiegeld, een gratis Statenbijbel voor elke school en de uitlevering van verdachten van ernstige misdrijven - zoals terrorisme - aan landen die de doodstraf kennen. De SGP mag de bescherming van het leven topprioriteit geven, als enige in Nederland is de partij niet tegen de doodstraf. In de Bijbel staat immers dat de mens is geschapen naar het beeld van God en dat de overheid de zwaardmacht heeft. Wie de beelddrager van God doodt, redeneren SGP'ers, mag van de overheid de doodstraf krijgen.

Uniek aan de SGP is ook de voorspelbaarheid. Program na program komen dezelfde teksten terug. De partij is er trots op: de kiezer weet wat die aan de SGP heeft.

Originaliteit

+ Geen partij voert zo consistent het beschermen van het leven zo ver door.

- Bij geen partij zijn de verschillen tussen opeenvolgende programma's zo klein.

Politieke haalbaarheid

De SGP-continuïteit zit ook in de natuurlijke, positieve grondhouding jegens elke regering. De machthebber heeft volgens gereformeerden in beginsel gelijk. Maar wie steun wil van de SGP moet daar wel om vragen. Rutte II klemde de SGP als constructieve gedoger aan de borst. Zolang de SGP de sociaal-economische noodzaak zag, konden hervormingen worden doorgevoerd. In ruil ging premier Rutte - 'Hai. Gaaf!' - naar de open dag van de SGP-jongeren.

Toen bezuinigen omsloeg in belasting verlagen was het uit met de constructieve samenwerking. Een extraatje voor gezinnen met één inkomen - een SGP-punt - zat er niet in. Daar kwam de opstelling van het kabinet over stervenshulp bij voltooid geacht leven nog bij.

Hoe groter de versnippering in de Kamer na 15 maart, hoe relevanter de SGP wordt met zijn principieel-constructieve houding. En 3, misschien 4 zetels van een loyale bondgenoot kunnen goud waard zijn voor een broze coalitie.

Politieke haalbaarheid

+ De SGP claimt met iedereen te kunnen samenwerken.

- In immateriële kwesties is de SGP plooibaar als gewapend beton.

Hoofdpunten

- Hulp bij abortus en zelfdoding wordt strafbaar

- 'Waarde van klassiek gezin - vader, moeder, kinderen - vastleggen in Grondwet'

- Prostitutiebezoek wordt strafbaar

- Gedoogbeleid drugs afschaffen, coffeeshops dicht

- Niet cremeren, alleen begraven

- 'Referendumwet in de prullenbak'

- Vechten voor Nederlandse visserij bij Brexit-deal

- Eén laag belastingtarief en één hoog

- Polen en Bulgaren moeten ook wegenbelasting betalen

- Verlaging van het eigen risico in de zorg

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden