SGP-mannen met baarden

Wie beschikt over de lucifers en waar staan de kruitfabrieken? De rooms-katholieke minister Agnes van Ardenne van Ontwikkelingshulp was onlangs in Jemen en ze wist het antwoord: niet de botsing der beschavingen is het mondiale kruitvat, maar 'een clash tussen de seculiere en de niet-seculiere wereld' - en dat is...

Betsy Udink heeft dertig jaar in islamitische landen gewoond, en ikdenk dat zij bij dit soort oprispingen naar haar voorhoofd zal wijzen. Haarnieuwe boek heet Allah en Eva, en je bent nog geen tien pagina's onderwegof de boodschap is duidelijk: tegen de haat van gelovigen onderling kunnengeen tien bataljons secularisten op.

Allah en Eva begint met een reconstructie van een aanslag op het kantoorvan een christelijke ontwikkelingsorganisatie in de Pakistaanse hoofdstadKarachi. De vierde aanval in zeven maanden, zeven van de negenontwikkelingswerkers vermoord, en dat alleen omdat ze christen waren. Driejaar woonde Betsy Udink in de islamitische republiek Pakistan, haar man wasdaar ambassadeur. Ze volgde haar verslaggeversneus om te achterhalen watzich in dat lege, stoffige kantoor had afgespeeld, en ze vertelt tussen debedrijven door over de 24-karaats afkeer die er heerst tussen desoennitische en shi'itische moslims, er hoeft maar dát te gebeuren of diepuist barst open, zoals we inmiddels ook uit Irak weten - 'alleen omdat zeverschillende opvattingen hebben over de opvolging vijftien eeuwen geledenvan de Arabische Mohammed'. Kom daar eens om bij de secularisten.

Karachi is een vieze, stinkende, gevoelloze stad in een land waar deislamitische SGP de dienst uitmaakt. In haar vorige boek over demoslimwereld, Achter Mekka, schreef Udink nog vermakelijk over een wereldwaar vrouwen niet mogen autorijden of een video huren. Die fascinatie voorde exotica is er vijftien jaar later overduidelijk af, en de onderliggendekwestie is wat de islam te maken heeft met die aaneenrijging vanmisstanden, achterlijkheid en wreedheden.

Pakistan werd in 1947 gesticht na het vertrek van de Britse kolonisator.De architect heette Mohammed Ali Jinnah, een nauwelijks praktiserendemoslim die dronk, graag een plak ham at en zich letterlijk doodrookte. Inzijn ideaal was Pakistan weliswaar het nieuwe vaderland voor alle moslimsvan het Indiase subcontinent, maar dan wel een seculiere staat. Daar isweinig terecht van gekomen, met name sinds dictator Zia Ul-Haq in 1985 deblasfemiewetten invoerde. Wie zich schuldig maakt aan het bezoedelen vande naam van de profeet of de koran, krijgt automatisch de doodstraf. Eenvicieuze cirkel waaraan nauwelijks valt te ontsnappen: kritiek op dezewetten betekent indirect laster tegen het woord van de profeet, en dus dedood.

Zia Ul-Haq kocht (net als later onder anderen Saddam Hussein datprobeerde) met de radicale islam de steun van de bevolking. Het is vanbelang nog eens vast te stellen dat het islamisme een modern fenomeen is,bij uitstek geschikt om vorm te geven aan haat tegen het succesvolleWesten; het is niet andersom, zoals mevrouw van Ardenne het nu voorstelt - en zij is niet de enige.

Allah en Eva is geen kroniek van drie jaar Pakistan of een diepstekendeanalyse, maar een reeks losse hoofdstukken waarin het vaak gaat over deallerberoerdste plaats van vrouwen in dit land der zuiveren (alleen mannenkunnen zuiver zijn). Soms draait je maag om, bijvoorbeeld bij het verhaalover een vrouwengevangenis in Peshawar. De meeste vrouwen zitten er tewachten, onbeschermd, in de tocht of de hitte, op een advocaat, op eenproces, op het einde van hun straf, ze weten vaak zelf niet waarop.

Ze zitten er vanwege hudood, overspel- of ontuchtwetten, ook al eenproduct van Zia Ul-Haq. Sommigen zijn eerst verstoten door hun man. Nadienzijn ze er misschien in geslaagd hun leven weer een beetje op orde tekrijgen, hebben soms zelfs weer een andere echtgenoot gevonden. Waarna mannummer 1 weer jaloers op het toneel verschijnt om zijn ex van overspel tebeschuldigen, en dan wacht voor haar het cachot. 'Het rechtssysteem vanPakistan is lang geleden samen met alle andere maatschappelijke stelselsbezweken', constateert Udink.

Dan is er de officieel verboden eerwraak, karo kari, waartegen dehuidige sterke man Musharraf heeft beloofd op te treden. Daarna: stilte.Betsy Udink legde een dikke knipselmap aan van de kranteberichten overeermoorden. Het is zoals bij ons met verkeersongevallen, schrijft ze, jekunt je er druk over maken maar het hoort bij de weersgesteldheid van dezenatie.

Het is de SGP aan de macht, een zuurpruimerige islam die overal desharia wil invoeren, altijd maar valt over te korte baarden of te langebroeken, een pluk haar of een stuk vel dat zichtbaar is, van kleding totkussen op straat, met als enige refrein: het mag niet. Is dit bewind eengevolg van de ongelukkige totstandkoming van Pakistan? Is het de islam,zijn het achterlijke tradities?

In een recent interview was Udink zo vriendelijk veel van de ellende aande lokale gewoontes te wijten. Veel ontwikkelingswerk te doen dus. Maarwaarom is in India wél een democratie geworteld en in Pakistan niet?

Toch de islam? Ik heb geleerd dat een religie precies zo liberaal,respectievelijk radicaal is als zijn belijders, en dat wou ik voorlopig zohouden. Het beeld is niet eenvoudig. Het merkwaardige, moeilijk plaatsbare,hoopvolle: er ís een liberale pers in Pakistan, met moedige journalistendie zich tegen de politieke islam keren, en het toejuichten toen deradicale islamist Qazi Hussain, een authentieke taliban die voorstander wasvan het opblazen van de reuze-boeddhabeelden in Afghanistan, de toegang totNederland en België werd ontzegd.

De krant The News schreef: 'Eindelijk hebben die politiek correcteEuropeanen gedaan wat ze al jaren geleden hadden moeten doen: iedereen diein zijn land van herkomst tot haat aanzet, de toegang ontzeggen.' The DailyTimes, The News, Dawn, The Nation, goede journalistiek, goede analyses, zedoen niet onder voor Trouw, vindt Udink. Aardig dat ze uitgerekend Trouwnoemt. Niet bepaald een fundamenteel secularistisch dagblad. Zoals ikveronderstel dat de journalisten van News en Daily geen doorgefourneerdesecularisten zijn, maar gematige moslims.

Daar gaat het in werkelijkheid om: zullen de gematigden zich staandehouden tegenover de radicalinski's? Op termijn - en dat is het straaltjeoptimisme dat je met enige moeite in het boek kunt vinden - kan depolitieke islam niet overleven, vindt Udink. Omdat de islamisten geeneconomisch en sociaal programma hebben. Hun enige programma is het zichafzetten tegen het inferieure Westen. Alles wat mis gaat, vanmilieuvervuiling tot besmettelijke ziektes, is de schuld van het Westen,van de joden en de hindoes. Dat schiet op de lange duur niet op, domwegomdat de belofte van sluier en baard nimmer schoon drinkwater,werkgelegenheid of onderwijs voor iedereen zal opleveren.

Martin Sommer

Betsy Udink: Allah & Eva - Ontmoetingen in het land van de zuivereislamAugustus256 pagina'seuro 18,50ISBN 90 457 00077

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden