Servische president Milosevic: 'Gijzelaars spoedig vrij' Kroatisch offensief voert spanning op rond Krajina

Bosnische Kroaten, gesteund door Kroatische legereenheden, hebben volgens Servische militaire bronnen de vitale aanvoerroute naar Knin, 'hoofdstad' van de Servische enclave Krajina, met artillerie onder vuur genomen....

AP, AFP, Reuter

ZAGREB/BELGRADO/WASHINGTON

Zondag voerden Kroatische strijders in het westen van Bosnië beschietingen uit op doelen 25 kilometer ten zuidoosten van Knin, de 'hoofdstad' van de afvallige republiek. Bij de aanval werden de Bosnisch-Kroatische milities gesteund door Kroatische regeringstroepen. Het is voor het eerst dat doelen zo dicht bij Knin onder vuur liggen, aldus de VN. De stad is in de hoogste staat van paraatheid gebracht.

De milities veroverden onder meer de berg Dinara, van waaraf het Krajina-dorp Cetina is beschoten. Dat betekent een bedreiging voor de aanvoerlijnen van Knin vanuit het Bosnisch-Servische Bosansko Grahovo. Langs deze lijn loopt de enige Kroatisch-Servische navelstreng naar Belgrado.

De leiding in Knin heeft volgens de VN gedreigd terug te slaan met beschietingen van Kroatische kuststeden als de Kroatische beschietingen op de 'civiele doelen' niet stoppen. In het verleden hebben de Krajina-Serviërs schendingen van het in 1992 gesloten bestand beantwoord met beschietingen van plaatsen aan de Adriatische kust. De invasie door Kroatië van West-Slavonië, sector West, werd begin mei beantwoord met aanvallen met lange-afstandsraketten op de Kroatische hoofdstad Zagreb.

Volgens VN-bronnen in Sarajevo trekken Bosnische Serviërs troepen samen in de buurt van Kupres, voor een mogelijke aanval op de Kroaten rond Dinara. Gevreesd wordt dat dat het begin kan zijn van een volledige oorlog met de Kroaten.

De Servische president Slobodan Milosevic heeft maandag verklaard dat de meer dan 250 blauwhelmen die nog door Bosnische Serviërs worden gegijzeld, spoedig zullen worden vrijgelaten. Milosevic' afgevaardigde Jovica Stanisic, die vrijdag onderhandelde over de vrijlating van 121 gegijzelden, zei maandag dat de Bosnisch-Servische leiders 'positief' hebben gereageerd op zijn voorstellen om de vrijlating van de resterende gijzelaars te versnellen.

Stanisic arriveerde maandag in Pale, voor gesprekken met de Servische leider Karadzic en de ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken van Griekenland, Arsenis en Papoulias. De Grieken trachten te bemiddelen in de gijzelingszaak.

Milosevic verwacht als blijk van erkenning voor zijn bemiddelende rol nieuwe concessies van de VN in de economische sancties jegens klein-Joegoslavië. Westerse diplomaten verklaarden dat Milosevic daarmee eerdere afspraken over aanpassing van de boycot, als beloning voor een eventuele erkenning van Bosnië, schendt.

In de gesprekken over opheffing van de sancties, tussen Milosevic en de afgevaardigde van president Clinton, Robert Frasure, zouden de afgelopen dagen belangrijke stappen voorwaarts zijn gezet, aldus de Servische premier Radoje Kontic.

De Bosnische president Izetbegovic verklaarde maandag geen voorstander te zijn van grotere westerse druk op klein-Joegoslavië om Bosnië te erkennen. 'Verlichting van de economische sancties zou in elk geval niet de invoer van strategische materialen als ruwe olie moeten inhouden', zei hij. Izetbegovic verklaarde dat zijn premier Silajdzic binnenkort naar de VS zal reizen om daar te pleiten voor opheffing van het wapenembargo tegen Bosnië-Herzegovina.

Robert Dole, de leider van de Republikeinse meerderheid in de Amerikaanse Senaat, vindt dat de NAVO met luchtaanvallen op Klein-Joegoslavië moet dreigen als de Bosnische Serviërs het gegijzelde VN-personeel niet vrijlaten. Dole maakt kans op de nominatie voor het presidentschap bij de verkiezingen van volgend jaar.

Dole heeft geen bezwaar tegen de deelname van Amerikaanse soldaten aan de snelle interventiemacht, 'zolang het niet onder VN-commando is'. Zodra de gegijzelden vrij zijn, moet Unprofor volgens Dole Bosnië verlaten en moet het wapenembargo worden opgeheven, om de Moslims in staat te stellen zichzelf beter te verdedigen.

Een rechtbank in Gnjilane heeft zondag de leider van de extreem-nationalistische Servische Radicale Partij (SRS), Vojislav Seselj, veroordeeld tot twintig dagen cel wegens 'verstoring van de openbare orde'. De partij- en huurlingenleider was zaterdag aangehouden tijdens een verboden demonstratie van zijn partij in Gnjilane in de Zuidservische provincie Kosovo.

Aan de arrestatie ging een schietpartij vooraf, waarbij een tiental personen gewond raakte, aldus Seseljs woordvoerder Aleksandar Vucic. Samen met Seselj is een aantal parlementsleden gearresteerd. Vijf leden van de partijleiding zijn veroordeeld tot tien à dertig dagen cel.

Waarnemers in Belgrado zijn van mening dat de Servische leider Milosevic de gelegenheid heeft aangegrepen om de nationalistische oppositie tijdelijk uit te schakelen. De SRS wil op 17 juni in Belgrado een grote demonstratie organiseren om 'het verraderlijke regime van Slobodan Milosevic omver te werpen'. Vucic verklaarde zondag: 'Milosevic weet dat hij Bosnië en Kroatië alleen kan erkennen als hij de SRS uitschakelt'.

De 41-jarige Seselj, die voorstander is van een Groot-Servië dat ook de door Serviërs in Bosnië en Kroatië bewoonde gebieden moet omvatten, is één van de felste tegenstanders van Milosevic. Deze heeft de afgelopen dagen druk met de Amerikanen onderhandeld over de erkenning van Bosnië (en Kroatië) door Belgrado, in ruil voor de opheffing van de VN-sancties tegen klein-Joegoslavië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden