Servische Kosovaren richten eigen garde op

'Er komt een groepje Albanezen de brug over. Wat moeten we doen?' De stem aan de andere kant van de walkietalkie schreeuwt het bijna uit....

Ivanovic is voorzitter van de Servische Nationale Raad, een pas gevormd lokaal bestuur voor het noorden van Mitrovica, waar achtduizend Serviërs zich achter de rivier de Ibar hebben verschanst. De stem is van een van de mannen die vanaf het terras van café Dolce Vita permanent de brug naar het Albanese zuidelijk deel van de stad in de gaten houden. De walkietalkie is het middel waarmee Ivanovic zijn wachters regisseert en vooral kalmeert.

Het nieuws dat het UCK, het (Albanese) Kosovo Bevrijdingsleger, zal worden omgevormd tot 'Kosovo Protectie Korps' heeft de straten van Noord-Mitrovica vrijwel leeggeveegd. De vorming van het korps is hier slecht nieuws. Niemand gelooft dat het een ongewapende, civiele organisatie zal worden, zoals KFOR en VN beloven. Het korps is voor de Serviërs niets anders dan het UCK in een ander - door het Westen goedgekeurd - jasje.

De Serviërs in Mitrovica zullen nu hun maatregelen nemen om zichzelf tegen dat UCK te beschermen. 'We gaan onze eigen Servische Nationale Garde oprichten', zegt Ivanovic. 'We moeten onszelf verdedigen.' Het zal er in de stad niet beter op worden, beseft hij. 'Nu bewaken de burgers zelf de wijk. Als dat wordt overgenomen door een gewapende garde, kun je je voorstellen wat er gebeurt. Dan zal de stad voor lange, lange tijd verdeeld worden. Dan krijg je hier een nieuw Berlijn.'

'Mitrovica is een specifiek probleem', erkent KFOR-commandant generaal Mike Jackson dinsdag op de persconferentie waar hij en de Hoge VN-Vertegenwoordiger in Kosovo, Bernard Kouchner, trots de vorming van het 'Kosovo Protectie Korps' aankondigen. Maandagavond is door alle partijen het akkoord ondertekend dat het einde van het UCK bezegelt, en de transformatie van dat leger in het 'Kosovo Protectie Korps'.

'Gelooft u mij: dit is geen leger!', zegt Kouchner. Formeel zullen de drieduizend actieve en tweeduizend reserveleden van het korps zich bezighouden met rampenbestrijding, mijnopruiming, hulp bij humanitaire acties en de wederopbouw van Kosovo. Het korps krijgt toestemming voor het dragen van tweehonderd wapens, voor het bewaken van de eigen gebouwen. Een aantal leden dat zich ('terecht', zegt Jackson) bedreigd voelt - zoals UCK-commandanten - mag ook een pistool dragen, voor zelfverdediging. 'Maar alles, echt alles staat onder onze controle', bezweert Jackson.

Het UCK heeft ter elfder ure nog enkele concessies losgeweekt. De naam is veranderd: het woord 'protectie' is eraan toegevoegd, een woord dat in het Albanees dezelfde betekenis heeft als 'defensie'. Sceptici zien daarin weer aanwijzing dat het korps op termijn de kern zal vormen van een toekomstig leger van Kosovo. Ook over het embleem is lang gediscussieerd. Het heeft dezelfde vorm en dezelfde kleuren als het UCK-embleem. De tweekoppige (Albanese) adelaar is echter vervangen door een zwart silhouet van Kosovo. Een 'zeer gevoelig punt', aldus Jackson.

De Serviërs in Mitrovica geloven er niets van. Voor Ivanovic is de oprichting van het korps een schending van alle afspraken: 'In geen van de verdragen is sprake van zo'n korps. Het UCK zou worden omgevormd tot een politieke partij, en anders niet.' Deze schending van de afspraken zou Servië volgens hem het recht geven om Kosovo binnen te trekken. 'Om de Servische inwoners te beschermen.' Servische troepen zouden even boven Mitrovica al klaar staan om op te rukken. Ze kunnen in twintig minuten met hun tanks hier bij de brug zijn.

Jackson spreekt dat tegen. 'We hebben veel kabaal uit Belgrado gehoord, maar we hebben geen enkele aanwijzing dat dat in daden wordt omgezet.' Meer zorgen baren Jackson en Kouchner de Servische paramilitairen die de grens naar Kosovo oversteken. Volgens Kouchner zijn deze paramilitairen verantwoordelijk voor een toenemend aantal incidenten. 'Ieder incident, elke moord is een succes voor Milosevic.' Maar het is moeilijk de toestroom van mannen uit Servië in te dammen. Jackson: 'De grens met Servië is open. Er is vrij verkeer over en weer.'

Servië begint feitelijk al bij de brug over de Ibar. Van daar tot aan de grens, twintig kilometer noordwaarts wordt alleen nog Servisch gesproken. In dat gebied, geven zelfs de Serviërs in Mitrovica toe, bevinden zich paramilitairen. Niemand weet hoeveel. Niemand weet wanneer en waar ze zullen toeslaan. Zoals omgekeerd geen Serviër hier weet wanneer de UCK'ers - met of zonder uniform - zullen toeslaan. 'We kunnen alleen maar zorgen dat we er klaar voor zijn', zegt Oliver Ivanovic met een veelbetekenende blik.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden