* Serviërs zetten offensief Srebrenica voort * VN'er gedood * Dertig Nederlanders vast VN weigeren Nederlandse soldaten luchtsteun

De VN hebben zaterdag een verzoek om luchtsteun van de Nederlandse blauwhelmen in Srebrenica afgewezen, zo hebben hoge VN-officieren verklaard....

Van onze correspondent

Bart Rijs

ZAGREB

Het verzoek uit Srebrenica kwam nadat de Serviërs de aanval hadden ingezet op een aantal VN-observatieposten. De posten markeerden de grens van het zogeheten 'veilige gebied'. De NAVO-straaljagers kregen alleen toestemming om over te vliegen, wat niet voldoende was om de Serviërs af te schrikken.

Observatiepost 'foxtrot' werd bestookt en vervolgens bestormd door Servische troepen. Toen de bemanning in hun panstervoertuig de aftocht blies, werd ze tegenhouden door Moslims.

Terwijl de VN'ers met de Moslims bakkeleiden en langzaam door de barricade reden, werd boordschutter Raviv van Renssen in het hoofd geschoten. Hij was op slag dood.

'Er waren geen militair-technische redenen om luchtaanvallen tegen te houden,' zegt een Nederlandse VN-officier die de situatie in Srebrenica goed kent. 'Het was een politiek besluit.' De Nederlandse blauwhelmen zijn te licht bewapend om zonder luchtsteun weerstand te kunnen bieden aan een serieuze Servische aanval met tanks en artillerie.

De Bosnische Serviërs hadden zaterdagochtend na weken onderhandelen eindelijk beloofd VN-konvooien toe te laten tot Sarajevo. Die belofte zou na een luchtaanval zeker weer van tafel zijn gegaan, waardoor de toch al benarde positie van vijfduizend VN-soldaten in Sarajevo onmogelijk was geworden.

Een VN-officier in Sarajevo die nauw bij de besluitvorming was betrokken, spreekt van een samenspel van factoren. 'We spelen een schaakspel zonder zwarte en witte vakjes,' verzucht hij. De VN-leiding had aangenomen dat een veilige terugtocht mogelijk zou zijn, wanneer de observatieposten door de Bosnische Serviërs onder de voet zouden worden gelopen.

De Serviërs zetten hun offensief zondag voort. Vier tanks zijn volgens de VN tot op anderhalve kilometer van Srebrenica doorgedrongen. Servische troepen hebben de strategische hoogten in het zuid-oosten van het gebied veroverd.

In de vroege zondagochtend hadden de Serviërs nog eens drie observatieposten ingenomen. Ze brachten vijftien Nederlanders 'om veiligheidsredenen' naar een hotel in het plaatsje Bratunac. Met vijf andere Nederlanders is elk radiocontact verloren.

Een VN-woordvoerder in Zagreb meldde dat zondagavond nog tien Nederlandse VN'ers zijn vastgenomen door de Serviërs, waarmee het totaal aantal op dertig kwam. Ook met de laatste tien is geen contact.

Hoewel de VN weigeren te spreken over 'gijzelaars' werd er zondagavond nog onderhandeld over de terugkeer van de VN-ers naar hun basis in de enclave. De Nederlandse VN-generaal Nicolai, plaatsvervangend bevelhebber van in Bosnië, heeft van een hoge Servische officier telefonisch de verzekering gekregen dat ze spoedig weg mogen.

De VN dreigden gisteravond laat alsnog met luchtaanvallen wanneer de Serviërs de stad Srebrenica aanvallen. Maar zolang er Nederlanders in Servische handen zijn is het hoogst onwaarschijnlijk dat er daadwerkelijk om luchtsteun zal worden gevraagd.

Vierduizend mensen zijn naar het centrum van de enclave gevlucht. Er waren al meer dan veertigduizend Moslims samengedreven in een gebied van tien bij vijftien kilometer.

Toch vermoeden VN-functionarissen dat de Serviërs niet van plan zijn Srebrenica te veroveren, maar alleen de strop rond de Moslim-enclave langzaam aantrekken. Zo willen ze de VN dwingen de drie enclaves in het oosten van Bosnië op te geven en de bevolking te evacueren.

De internationale gemeenschap weet niet goed wat ze met de enclaves aanmoet. Volgens VN-commandanten in Bosnië is het duidelijk dat ze niet levensvatbaar zijn, maar ontruiming is onmogelijk - dat zou een humanitaire en politieke ramp betekenen.

De Bosnische president Alija Izetbegovic ontkende gisteren dat zijn soldaten verantwoordelijk zijn voor de dood van de Nederlandse VN'er.

Hij riep de internationale gemeenschap op zo snel mogelijk een einde te maken aan de 'genocide op de burgerbevolking van Srebrenica'. In een brief aan de leiders van Duitsland, Groot-Brittannië, Frankrijk en de VS wees hij erop dat de enclave officieel geldt als door de VN beschermd veilig gebied. 'De Servische aanvallen bedreigen zo'n 60 duizend personen, van wie het merendeel vrouwen, kinderen en bejaarden', aldus Izetbegovic.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden