Serviërs koesteren hun helden

BELGRADO - Ruim zeven jaar nadat Radovan Karadzic en Ratko Mladic door het Joegoslavië-tribunaal werden aangeklaagd wegens oorlogsmisdaden en genocide lopen zij nog rond in Bosnie en Servië....

In sommige cafés in Belgrado wordt de koffie geserveerd met suikerzakjes waarop verdachten van oorlogsmisdaden staan. De geliquideerde paramilitaire commandant Arkan, de voormalige bevelhebber van het Bosnisch Servische leger Ratko Mladic, en diens voormalige president Radovan Karadzic. 'Servische held' staat er bij de portretten.

'Servische held' melden ook de T-shirts met de afbeelding van Karadzic die in de centrale winkelstraat te koop zijn. Tijdens zittingen van het Servische parlement worden de T-shirts regelmatig gedragen door leden van de nationalistische partijen.

Hoewel bevelhebber Mladic tijdens de oorlog geliefder was bij de Servische bevolking dan Karadzic, lijkt de voormalige president van Bosnisch-Servië nu zijn generaal in populariteit te zijn voorbijgestreefd. Dat heeft hij deels te danken aan de campagnes van de ultra-nationalistische groepering Obraz die posters verspreidt met de tekst Iedere Serviër is Radovan. En dan is er nog het Internationale Comité voor de Waarheid omtrent Radovan Karadzic, dat lezingen organiseert en boeken van de ex-president publiceert.

Het comité wordt aangevoerd door Kosta Cavoski, een professor aan de rechtenfaculteit van de universiteit van Belgrado, die tegen het einde van de Bosnische oorlog deel uitmaakte van Karadzics adviesraad. In een gesprek beklaagt hij zich over Milosevic en diens 'verkwanseling van de Servische belangen'.

De tijdens de oorlog verslechterde relatie tussen de Bosnisch-Servische Karadzic en de Servische Milosevic verklaart wellicht waarom Karadzic geen toevlucht zocht in Servië. De vredesmacht Sfor vermoedt dat hij zich schuilhoudt in het onherbergzame grensgebied tussen Montenegro en Hercegovina.

Karadzic heeft zich volgens Cavoski tot het eind verzet tegen de concessies die Milosevic aan de internationale gemeenschap deed en mag daarom aanspraak maken op een eeuwigdurende heldenstatus. Dat het tribunaal hem heeft aangeklaagd wegens de massaexecuties in Srebrenica, brengt Cavoski niet op andere gedachten. Volgens hem had Karadzic geen weet van het bloedbad.

Mladic daarentegen was ter plekke - hij is de hoofverdachte, daar twijfelt niemand aan. Volgens Cavoski heerst in Belgrado de angst dat Mladic bij een rechtszaak voor het tribunaal uit de school zou klappen en vele Servische militairen uit het toenmalige Joegoslavische leger mee zou slepen in zijn val.

Vandaar dat Mladic sinds 1995 bescherming kreeg van het Joegoslavische leger en vergezeld van militaire lijfwachten vrij rondliep in Belgrado. Regelmatig bezocht hij wedstrijden van zijn favoriete voetbalclub Partizan.

De huidige hervormingsgezinde Servische regering van Zoran Djindjic zit nu echter danig met Mladic in haar maag. Uitleveren van Mladic aan Den Haag zou schade berokkenen aan het toch al zwaar gehavende imago van de Servische bewindslieden, die door veel Serviërs worden gezien als westerse huurlingen. Het afgelopen jaar ontkende de regering daarom steevast te weten waar Mladic zich bevond. De Servische minister van Binnenlandse Zaken Mihajlovic meldde deze week dat Mladic niet langer in Servië zou zijn.

Hoofdaanklaagster Del Ponte is het getouwtrek om de hoofdverdachten van de Bosnische oorlog zat en heeft zich met tribunaalpresident Claude Jorda tot de VN-Veiligheidsraad gewend.

Belgrado zit dezer dagen toch al in de beklaagdenbank bij de VN omdat ontdekt is dat het land het VN-embargo tegen Irak schendt. Via het Joegoslavische wapenexportbureau Jugoimport leverde de Bosnisch-Servische Orao-fabriek Saddam Hoessein nieuwe motoren voor Iraakse MiG-jagers. Andere Servische firma's leverden de technologie voor de ontwikkeling van kruisraketten, niet alleen aan Irak, ook aan Libië.

In Belgrado wordt gespeculeerd of Servië, in een poging het geschonden vertrouwen te herwinnen, binnenkort Mladic zal arresteren en uitleveren. Gezien de binnenlandse problemen van de Servische regering en de onwil van de Joegoslavische legertop en president Kostunica lijkt dit vooralsnog te hoog gegrepen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden