Serviërs in Kosovo wantrouwen hulpplan

Achtergrond..

AMSTERDAM Wil de internationale gemeenschap de Serviërs in Noord-Kosovo echt een beter leven bezorgen? Of is dat slechts een voorwendsel om de onafhankelijkheid van Kosovo door te drukken?

Daarover woedt al weken een heftige discussie tussen Kosovaarse en Servische politici, en het International Civil Office (ICO), de internationale toezichthouder in Kosovo. Onlangs lanceerde het ICO immers een plan om Noord-Kosovo, waar bijna uitsluitend Serviërs wonen, te integreren in de rest van Kosovo.

Sinds Kosovo in februari 2008 de onafhankelijkheid uitriep, hebben veel Serviërs in Zuid- en Centraal-Kosovo zich bij die situatie neergelegd. Maar de veertigduizend Serviërs in Noord-Kosovo, dat aan Servië grenst, moeten er niet aan denken. Ze gebruiken nog steeds Servische nummerplaten en telefoonnummers. En de ziekenhuizen, scholen en uitkeringen worden nog steeds door Belgrado betaald.

Niet echt wat Amerikaanse en Europese politici in gedachten hadden, bij het begin van de onafhankelijkheid. Hun ambitieuze plan was om de Serviërs de voordelen van een onafhankelijk Kosovo te laten inzien.

Dat beleid heeft enige vruchten afgeworpen. Vorig jaar creëerde de regering in Pristina enkele Servische gemeentes met verregaande minderheidsrechten. Later werden daar officiële Servische gemeenteraden verkozen, die onder het gezag van Pristina vallen.

Maar de Serviërs in het noorden bleven ongevoelig voor de toenaderingspogingen. Integendeel, ze schoven nog meer op richting Servië. ‘De elektriciteitsmaatschappij in het noorden is door Servië overgenomen, en de Serviërs hebben een eigen rechtbank in (de gedeelde stad) Mitrovica opgericht’, zegt Marko Prelec, analist van de International Crisis Group in Pristina.

Reden voor het ICO om een nieuw plan voor Noord-Kosovo te lanceren. Het ICO wil de harten van de Serviërs veroveren door Servische gemeentes met minderheidsrechten te creëren, gemengde rechtbanken op te richten en te investeren in de lokale economie.

‘Met dit plan willen we vooral het dagelijkse leven van de mensen in Noord-Kosovo verbeteren’, zegt Andy McGuffie, perswoordvoerder van het ICO.

Maar dat is niet hoe de Servische politici het ICO-plan interpreteren. Zij zien er vooral een poging in om Noord-Kosovo onder het gezag van Pristina te brengen, en de onafhankelijkheid de facto onomkeerbaar te maken.

De Kosovaarse onafhankelijkheid – erkend door 65 landen – verkeert immers nog steeds in een legale schemerzone. Dat heeft ook gevolgen voor het internationale toezicht in Kosovo. Het ICO, dat de onafhankelijkheid erkent, deelt het toezicht met de VN-missie Unmik, dat de onafhankelijkheid niet erkent, en met de EU-missie Eulex, dat zich ‘status-neutraal’ moet gedragen.

Een juridisch kruitvat, waarvan Servische politici dankbaar gebruikmaken. De Servische president Boris Tadic waarschuwde al dat Eulex niet mag meewerken aan een plan dat ‘bedoeld is om de Serviërs in Noord-Kosovo te dwingen de onafhankelijkheid te aanvaarden.’

McGuffie ergert zich aan die kritiek. ‘Die discussie over ‘status-neutraal’ is een afleiding. Dit is een praktisch plan. Als je deze discussie hoort, vraag je je af of de politici en commentatoren zich om de mensen bekommeren, of dat het enkel gaat om het grondgebied.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden