Serviërs geven Kosovo niet op

Belgrado zendt vijftig diplomaten uit om steun voor het Servische standpunt te krijgen.’De diplomatieke strijd om Kosovo is nog niet voorbij, zegt president Tadic....

AMSTERDAM Servië heeft vrijdag een diplomatiek offensief gelanceerd om de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof te ontkrachten en de onafhankelijkheid van Kosovo te stuiten. De Servische president Boris Tadic zendt vijftig ‘speciale gezanten’ uit om wereldwijd steun te vragen.

Donderdag concludeerde het Internationaal Gerechtshof (ICJ) dat de Kosovaarse onafhankelijkheidsverklaring geen schending was van het internationaal recht. Het advies was een overwinning voor de voormalige Servische provincie, die in 2008 de onafhankelijkheid uitriep.

Maar Servië geeft de strijd niet op. ‘De beslissing van het ICJ is hard voor Servië, en dat moeten we openlijk aan de bevolking vertellen’, zei Tadic. ‘Maar dat betekent niet dat de diplomatieke strijd om Kosovo voorbij is.’

Hoewel Servië zelf om het oordeel van het ICJ had gevraagd, doet Belgrado het advies nu af als irrelevant. Het land wil in de VN-assemblee een resolutie indienen waarin het nieuwe onderhandelingen over de Kosovaarse status eist.

Servië’s grote broer Rusland en China – zelf beducht voor het separatisme van Tibet en Xinjiang – beloofden vrijdag hun steun voor zo’n resolutie. Maar na het pro-Kosovaarse ICJ-advies is het verre van zeker dat Servië de meerderheid van de VN-assemblee achter zich krijgt.

Bovendien riskeert Servië met zijn weerbarstige reactie een vertraging van het EU-toetredingsproces. De Europese Unie had om een gematigde en constructieve reactie gevraagd. Dat Servië zich daar niets van aan trekt, komt doordat de EU zelf verdeeld is (vijf EU-landen erkennen Kosovo niet, en gaven ook na het ICJ-advies aan dat niet te zullen doen). Ook duurt een Servisch EU-lidmaatschap nog jaren en is daardoor electoraal minder belangrijk dan Kosovo.

‘Door de interne crisis in de EU lijkt de deur voorlopig op slot voor Servië ’, zegt Predrag Simic, politicoloog aan de Universiteit van Belgrado. ‘In zulke tijden vallen de mensen voor populistische boodschappen, en kun je als politicus niet verkondigen dat we Kosovo kwijt zijn.’

Kosovo ligt niet wakker van de Servische obstructiepolitiek. Na het ICJ-advies verwacht het van 69 naar ruim 100 erkenningen te gaan. De steun van Servië en Rusland (dat door zijn vetorecht in de VN-Veiligheidsraad de VN-erkenning van Kosovo kan boycotten) is wenselijk, maar niet noodzakelijk om als normale staat te kunnen functioneren. Alleen in het noorden van Kosovo, waar de Servische minderheid het bestuur in Pristina niet aanvaardt, vormt de tegenwerking van Belgrado een probleem.

Maar de grootste zorgen van het prille Balkanstaatje zijn de interne problemen, zoals de werkloosheid en de corruptie. Na eerdere invallen bij de ministeries van Transport en Telecommunicatie, werd vrijdag – als domper op de feestvreugde – de gouverneur van de centrale bank van Kosovo gearresteerd. Hij wordt verdacht van grootschalige fraude.

Separatisten blij met advies gerechtshof
Separatisten in Abchazië, Zuid-Ossetië, Republika Srpska en Catalonië hebben het advies van het Internationaal Gerechtshof (ICJ) instemmend onthaald. ‘Het hoogste juridische VN-orgaan heeft erkend dat de democratie boven de territoriale integriteit staat’, zei Joan Puigcercós van de separatistische ERC-partij in de Spaanse regio Catalonië. De nationalistische partij CDC gaf wel toe dat de situatie in Kosovo en Catalonië ‘compleet verschillend’ is.

De Zuid-Ossetische minister Kazboelat Tschovrebov zei te hopen dat het Westen afstand zou nemen van het meten met twee maten en zou erkennen dat Zuid-Ossetië en Abchazië, die zich hebben afgescheiden van Georgië, terecht onafhankelijk zijn geworden.

Uit de Bosnisch-Servische deelrepubliek Republika Srpska kwamen gemengde reacties. Enerzijds sprak de Bosnisch-Servische premier Milorad Dodik zijn steun aan Servië uit door het advies ‘een juridische gewelddadigheid’ te noemen. Anderzijds sloot hij niet uit dat de Republika Srpska ‘verder zou strijden voor een status die het internationaal recht niet schendt, in lijn met het ICJ-advies’.

Politieke waarnemers waarschuwden dat het ICJ-advies separatistische bewegingen in de hele wereld kan aanmoedigen om de onafhankelijkheid uit te roepen. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Guido Westerwelle zei vrijdag in Cyprus, dat Kosovo niet erkent, dat het ICJ-advies ‘niets van doen heeft met andere zaken in de wereld’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden