Serviërs doen mee in Kosovo

Achtergrond..

AMSTERDAM In Kosovo worden de Serviërs bedolven onder de gunsten. Voor de Kosovaarse gemeenteraadsverkiezingen, die zondag plaatsvinden, krijgen ze hun eigen, afzonderlijke stemlokalen. Naar sommige dorpen worden mobiele stembussen gestuurd. Gemeentegrenzen zijn opgerekt, om de Servische minderheid electoraal overwicht te geven in zes ‘nieuwe gemeentes’. En in die gemeentes krijgen de Serviërs het recht hun eigen onderwijs en gezondheidszorg te organiseren, de zogenaamde ‘decentralisatie’.

De reden voor al die gunsten: de gemeenteraadsverkiezingen zijn de eerste verkiezingen sinds de onafhankelijkheid van Kosovo in februari 2008. Voor de prille Kosovaarse autoriteiten vormen ze een belangrijke test. Nu kunnen ze bewijzen dat ze in staat zijn eerlijke en vrije verkiezingen te organiseren. En vooral: dat ze het vertrouwen van de Servische minderheid hebben gewonnen.

Op papier zijn de vooruitzichten tamelijk goed. Volgens een peiling van de organisatie Kontakt is 28 procent van de bevolking in de Servische enclaves van plan naar de stembus te gaan. Dat lijkt weinig, maar het is veel meer dan de 1 procent Kosovaarse Serviërs die tijdens de vorige verkiezingen in 2007 ging stemmen.

Bovendien hebben zich liefst 22 Servische partijen aangemeld voor de verkiezingen. Opmerkelijk veel, want de meeste Servische partijen erkennen de onafhankelijkheid van Kosovo en de autoriteit van Pristina niet. Maar nu de Servische gemeentes bij de ‘decentralisatie’ zo veel zelfbeschikkingsrecht kunnen krijgen, lijkt ‘deelname aan de verkiezingen het minste van twee kwaden’, zoals een kandidaat-burgemeester het uitdrukte.

Het is echter afwachten hoe de verkiezingen in de praktijk uitpakken. Milos Milanovic, een medewerker van de multi-etnische organisatie Fractal, is pessimistisch. ‘Ik volg de campagne vanuit de enclave Strpce, in het zuiden van Kosovo. Hier wordt de opkomst niet hoger dan 10 procent, denk ik. De mensen zijn bang voor de reactie van Belgrado.’

De Servische regering, die de unilaterale onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo slecht heeft verteerd, heeft de Kosovaarse Serviërs opgeroepen de verkiezingen te boycotten. ‘Wie deelneemt aan de verkiezingen, steunt de Kosovaarse onafhankelijkheid’, waarschuwde Goran Bogadnovic, de Servische minister voor Kosovo.

Zo’n oproep slaat vooral aan in Noord-Mitrovica, de verdeelde gemeente die aan Servië grenst. Maar net daar zijn de verkiezingen een half jaar uitgesteld, omdat de ‘decentralisatie’ er niet is afgerond.

In de enclaves, waar de Serviërs te midden van Albanese Kosovaren leven, zijn de Serviërs meer geneigd tot pragmatisme. Maar ze vrezen voor het verlies van de financiële steun van Belgrado, dat Servische ziekenhuizen en scholen in de enclaves financiert, en veel Kosovo-Serviërs een loon of uitkering geeft.

De Servische afwezigheid is overigens niet de enige donkere wolk boven de verkiezingen. Afgelopen week werd de campagne getekend door twee gewelddadige incidenten: de Kosovaarse premier werd door politieke tegenstanders bekogeld met stenen, een andere politicus werd in zijn auto beschoten. De doorgaans betrouwbare website Balkan Insight wees al op mogelijke fraude.

De timing geeft de verkiezingen nog extra belang: over twee weken begint voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag de rechtszaak over de rechtsgeldigheid van Kosovo’s onafhankelijkheid. Geslaagde verkiezingen zouden een argument pro Kosovo zijn, zeggen Kosovaarse politici binnenskamers. Maar het omgekeerde geldt natuurlijk ook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden