'Servië vervalt in zijn oude gewoontes'

AMSTERDAM ‘Ik vrees dat de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof enkele Balkangeesten uit het verleden heeft teruggebracht’, zegt Predrag Simic....

Simic, politicoloog aan de Universiteit van Belgrado en tot voor kort de Servische ambassadeur in Frankrijk, is teleurgesteld in zijn land. Voer de Servische regering de afgelopen jaren een meer pro-westerse koers dan ooit te voren, nu lijkt daar niets van over. ‘De uitspraak over het Kosovo heeft alle hoop de grond in geboord’, zegt Simic.

Sinds het Internationaal Gerechtshof (ICJ) op 22 juli oordeelde dat de Kosovaarse onafhankelijkheidsverklaring niet strijdig was met het internationaal recht, ligt Servië op ramkoers met de Europese Unie. Meteen na het ICJ-debacle diende Servië een stevige resolutie in bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, om nieuwe onderhandelingen over de status van Kosovo te vragen.

Daarmee bruuskeerde Servië de EU, die de Kosovaarse onafhankelijkheid in meerderheid steunt en Servië wat wil intomen. Op het moment dat Servië de resolutie indiende, waren EU-ambtenaren nog aan het overleggen met hun Servische collega’s over een gezamenlijke, gematigder VN-resolutie. ‘De Servische zet is een belediging’, was in westerse diplomatenkringen te horen.

Integratieproces
Met de confrontatiepolitiek stelt de Servische regering het behoud van Kosovo boven het EU-integratieproces. Een vreemde ontwikkeling voor de regering van president Boris Tadic, de meest pro-westerse regering sinds de val van de oorlogszuchtige Slobodan Milosevic.

‘Hoe pro-westers ook, de regering kan niet anders’, legt Simic uit. De Servische economie is zwaar getroffen door de crisis. De dinar heeft in twee jaar eenderde van zijn waarde verloren, en het doembeeld van hyperinflatie, dat de Serviërs nog kennen van tijdens de oorlog, duikt weer op. Servië heeft zijn toevlucht genomen tot leningen van het IMF. De werkloosheid bedraagt volgens de laatste cijfers (van april) bijna 20 procent.

Bovendien heeft Servië het gevoel dat het, ondanks alle inspanningen, niet dichter bij het EU-lidmaatschap komt. Het land heeft Karadzic uitgeleverd en zich in een parlementsresolutie verontschuldigd voor de massamoord in Srebrenica, maar door de eurocrisis blijven de deuren van de EU potdicht.

Simic: ‘De regering heeft drie beloftes gedaan: EU-integratie, economische voorspoed, en het behoud van Kosovo. De eerste twee zijn mislukt, Kosovo is het enige punt waarop de regering nog kan scoren.’

Met een electoraat dat ongeveer gelijk verdeeld is tussen pro-westerse en nationalistische partijen, moet de coalitie van president Tadic dus wel een harde toon aanslaan. Want de nationalistische oppositie stelt de Kosovopolitiek van de regering voortdurend ter discussie, en probeert zo bressen te slaan in de regeringscoalitie.

Sommige politieke waarnemers beweren dat de Servische regering Kosovo enkel voor de bühne terugclaimt, terwijl ze zich achter de schermen helemaal anders gedraagt. In werkelijkheid zou Belgrado zich met het verlies van Kosovo verzoend hebben en een pro-Europese koers uitzetten. Als bewijs daarvoor dienen onbevestigde berichten dat Belgrado met Pristina onderhandelt over de afscheiding van Noord-Kosovo, waar vooral Serviërs wonen, in ruil voor de erkenning van Kosovo’s onafhankelijkheid.

Ook de politieke waarnemer Nebojsa Spaic deelde die mening lange tijd. Maar na de Servische reactie op het ICJ-oordeel gelooft hij daar niet meer in. ‘Als de regering zo’n strategie zou hebben, zouden ze moeten onderhandelen met Pristina. Maar er zijn helemaal geen gesprekken. Er is geen strategie. Er is alleen deze politiek, die gericht is op het behoud van stemmen en die verder nergens heen leidt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden