'Servië mag kandidaat-lid Europese Unie worden'

Servië is op weg kandidaat-lidstaat van de Europese Unie te worden. Volgens de Franse minister van Buitenlandse Zaken Alain Juppé geven de EU-ministers vandaag het groene licht voor de Servische kandidatuur. Het Balkanland wordt daarmee beloond voor zijn toenaderingspolitiek ten opzichte van Kosovo.

WARSCHAU - Vooral de steun van Duitsland is opmerkelijk. Tijdens een onverwacht bezoek aan Belgrado zei minister van Buitenlandse zaken Guido Westerwelle dat Servië klaar is voor de status van kandidaat-lidstaat. Enkele maanden geleden lag bondskanselier Angela Merkel nog dwars. Andere lidstaten hadden al eerder hun steun uitgesproken voor de Servische kandidatuur.


De EU-ministers van Buitenlandse Zaken moeten vandaag definitief de knoop doorhakken. Volgens Juppé 'is er geen reden Servië niet de status van kandidaat te geven'. Als de ministers het eens zijn, mag Servië zich na de Europese top van later deze week officieel kandidaat-lidstaat noemen.


Belgrado stuurt al jaren aan op die status, maar door gebrek aan samenwerking met het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag maakte het weinig kans. Pas na de arrestatie vorig jaar van Ratko Mladic en Goran Hadzic, de laatste gezochte oorlogsmisdadigers, werd de Servische kandidatuur bespreekbaar. Alleen de relaties met Kosovo, voor Belgrado niet meer dan een afvallige provincie, konden toen nog roet in het eten gooien. Net als de Verenigde Naties en de NAVO is de Europese Unie nauw betrokken bij het bestuur van Kosovo.


Vrijdag deed Belgrado op aandringen van Brussel water bij de wijn. Bij onderhandelingen met de Albanees-Kosovaarse regering ging het ermee akkoord dat vertegenwoordigers van Pristina regionale conferenties bijwonen. Ook voor grensovergangen met Servië kwam er een regeling.


Van een erkenning van Pristina is evenwel geen sprake. Tijdens de conferenties zal Kosovo een sterretje achter de naam krijgen, verwijzend naar de onbesliste status. Hoewel de Servische provincie in 1999 onder internationale voogdij werd geplaatst, blijft Belgrado ze beschouwen als deel van zijn grondgebied. De eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring van 2008, door de Albanese meerderheid, heeft het nooit erkend.


Het vrijdag ondertekende akkoord verandert daar niets aan, maar maakt wel duidelijk dat Kosovo in Belgrado minder gewicht in de schaal legt dan enkele jaren geleden.


Dat goede relaties met de Europese Unie zwaarder wegen, bleek al rond de komende parlements- en gemeenteraadsverkiezingen. Volgens de Servische grondwet zouden die ook in Kosovo georganiseerd moeten worden. Maar vertegenwoordigers van de regering hebben laten weten dat ze niet van plan zijn de internationale gemeenschap voor het hoofd te stoten.


Het dreigt de relaties met de Servische Kosovaren verder te vertroebelen. Eerder deze maand kregen die al een flinke deuk, toen vier gemeenten in Noord-Kosovo op eigen houtje een referendum organiseerden. Hoewel de inwoners van de Servische enclave vrijwel unaniem het gezag van Pristina verwierpen, lokte het initiatief opvallend negatieve reacties uit in Belgrado. Volgens president Boris Tadic was het referendum strijdig met de Servische belangen.


Belgrado wilde daarmee een herhaling vermijden van het debacle van afgelopen december, toen het vanwege zijn steunbetuigingen aan de Servische Kosovaren naast de status van kandidaat-lidstaat greep. Een poging van de Albanees-Kosovaarse regering om posten aan de grens met Servië te bemannen zorgde toen voor gewelddadige confrontaties.


Hoewel de Europese Unie bij veel Serviërs gemengde gevoelens uitlokt, is een meerderheid gewonnen voor het lidmaatschap. De voorbije jaren moesten de Serviërs met lede ogen aanzien hoe andere republieken van oud-Joegoslavië meer geluk hadden dan zij. Slovenië werd al in 2004 lid van de Europese Unie, Kroatië is aan de beurt in de loop van volgend jaar. Voor Servië in hun kielzog volgt, zal het wel nog geduld moeten oefenen. Buurlanden Macedonië en Montenegro wachten ondanks hun status van kandidaat-lidstaat al jaren op de start van hun toetredingsonderhandelingen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden