Servië heeft louter baat bij uitlevering Milosevic

HET DOEK voor Slobodan Milosevic viel in de maand oktober 2000. Het leek toen even het symbolisch einde van de jaren negentig, waar Milosevic als geen andere leider zijn stempel op drukte....

Afgelopen maand bleek dat de ondenkbaar geachte uitlevering van Milosevic aan het Joegoslavië-Tribunaal, geen ondenkbaarheid meer is. De cynici lijken ongelijk te krijgen. Wordt Milosevic, de man die de lont van het dynamietblok Joegoslavië aanstak, in Den Haag berecht, dan is de autoriteit van het tribunaal definitief gevestigd.

In oktober leek het nog uitgesloten. Nu blijkt uit diverse uitspraken van leden van het nieuwe regime in Belgrado dat het wél kan. Het lijkt het gevolg van een overwinning van een rationele benadering van het probleem op een gevoelsmatige. Die gevoelsmatige aanpak is terug te vinden bij de Joegoslavische president Vojislav Kostunica. De rationele bij de Servische premier Zoran Djindjic. Kostunica en Djindjic hebben elkaar nodig als Bonnie en Clyde.

Zoran Djindjic is een scherpzinniger politicus dan Kostunica. Hij begrijpt beter hoe Europa in elkaar zit. Hij was een veel prominenter tegenstander van Milosevic, maar sprak onvoldoende aan bij de bevolking. Djindjic begreep dat op den duur en schoof Kostunica naar voren.

Vojislav Kostunica is een man die dicht bij de gewone Serviërs staat. Het symbool van een 'eerlijke patriot'. Hij verachtte de criminele praktijken van het Milosevic-regime net zo erg als zijn verraad van het Servisch belang door het ondertekenen van internationale vredesplannen. Het lijdt geen twijfel dat Kostunica het tribunaal minacht. Tekenend is zijn uitspraak dat het tribunaal Milosevic nota bene heeft aangeklaagd voor het enige goede wat hij gedaan heeft: zijn poging Kosovo te verdedigen.

Misschien dat Djindjic er in zijn hart net zo over denkt. Hij beschikt echter over een kwaliteit die Milosevic niet had, en die ook Kostunica lijkt te ontberen: een strategisch, lange-termijn-inzicht. Djindjic heeft doorgedacht en de uitkomst is helder: de uitlevering van Milosevic heeft voor Servië alleen maar voordelen.

Het eerste is evident. Zonder samenwerking met het tribunaal zal grootschalige westerse financiële steun uitblijven. De geloofwaardigheid van het nieuwe regime in Belgrado staat of valt met zijn capaciteit de beroerde situatie van de bevolking te verbeteren.

Het tweede ligt evenzeer voor de hand. Onder Milosevic is de Servische staat sterk verweven geraakt met de onderwereld. Malafide circuits zijn overal. Voor al deze circuits was Milosevic een soort pater familias. Zolang hij vrij rondloopt, blijven deze circuits een soort staat binnen een staat vormen, getuige de aanslag op minister van Binnenlandse Zaken Dusan Mihailjovic afgelopen vrijdag. Milosevics uitlevering zal misschien niet hun onthoofding betekenen, maar wel een verdere demoralisering.

Het derde voordeel is minder zichtbaar, maar toch het belangrijkst. Djindjic beseft dat de Serviërs in de jaren negentig steeds aan het kortste eind trokken vanwege het van iedere luciditeit en inlevingsvermogen gespeende beleid van Milosevic. De Servische weerstand tegen de afscheiding van Slovenië, Kroatië, Bosnië en (de facto) Kosovo, was zeker beargumenteerbaar. Maar omdat Milosevic onmiddellijk geweld toepaste verloor het Servische standpunt meteen iedere geloofwaardigheid en kwam de internationale sympathie automatisch bij de tegenstanders te liggen. Het inzetten van bendes moordende hooligans door Milosevic was behalve misdadig vooral ook erg dom. Twijfelachtige actoren als het Tudjman-regime in Kroatië of het UCK, werden zo bondgenoten van het Westen.

Met subtiliteit, empathie en goede argumenten bereik je altijd meer bij de internationale gemeenschap, weet Djindjic. Hij ziet ook dat de Kosovo Albanezen de goodwill van die internationale gemeenschap in snel tempo verspillen. Dat het verbijsterend is dat zij aanslagen in Kosovo en Zuid-Servië voor Westerse camera's durven te verdedigen met het argument dat de Servische moordpartijen van 1998 en 1999 moeten worden gewroken.

We moeten het conflict met vreedzame middelen oplossen, was zondag een tekenende uitspraak van Djindjic. Uitlevering van Milosevic kan een ultiem bewijs vormen van een nieuwe redelijkheid en fatsoen. Het kan een afscheiding van Kosovo tegenhouden. De jaren negentig duren voort op de Balken. Maar nu grijs in plaats van zwartwit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden