Servië - een van de meest homofobe landen van Europa - krijgt lesbische premier

Volgens de Servisch-Orthodoxe Kerk is ze ziek, volgens de Servische wet is ze straks de nieuwe minister-president. De lesbische Ana Brnabic (41) is gisteren door president Aleksandar Vucic voorgedragen de nieuwe premier van Servië te worden. Dat is bijzonder; het Balkanland is een van de meest homofobe landen van Europa.

Ana Brnabic, de voorgedragen nieuwe premier van Servië Beeld epa

Zo liep de Gay Pride in hoofdstad Belgrado in 2010 uit de klauwen nadat nationalisten en voetbalhooligans de optocht aanvielen. Het evenement werd drie jaar lang geannuleerd en mag sindsdien enkel plaatsvinden onder strenge begeleiding van duizenden politieagenten.

De afkeer voor homoseksuelen heeft veel te maken met de invloed van de Servisch-Orthodoxe Kerk, wier leider homoseksuelen in 2013 nog gelijk stelde aan pedofielen en incestplegers. Hij noemde ze 'ziek'. 'Zelfs in een aantal westerse landen zou het groot, positief nieuws zijn wanneer een homoseksueel of lesbienne minister of premier zou worden', zei Goran Miletic, organisator van de Gay Pride in Belgrado, donderdag tegen de Engelse krant The Guardian. 'Stel je voor hoe belangrijk het dan is voor een land waar 65 procent van de bevolking homoseksualiteit als een ziekte beschouwt en 78 procent vindt dat homoseksualiteit alleen binnenshuis mag worden geuit.'

Brnabic, die tevens de eerste vrouwelijke premier van Servië wordt, studeerde marketing aan Amerikaanse en Engelse universiteiten en werkte het grootste deel van haar carrière in het bedrijfsleven. Ze raakte pas eind vorig jaar betrokken bij de politiek toen premier Vucic, die in april de premierstitel inruilde voor die van president, haar vroeg minister van Openbaar Bestuur te worden.

Bij die benoeming zei Vucic dat hij niet geïnteresseerd was in haar geaardheid. 'Ik heb haar gezegd dat ik geïnteresseerd ben in wat ze kan, en dat ik weet hoe professioneel ze is en hoe hard ze werkt.' Ook Brnabic zei vooral de boeken in te willen gaan vanwege haar werk. 'Hopelijk waait dit over en sta ik over drie of vier dagen niet meer bekend als de homoseksuele minister.'

Dat is, zeker nu ze premier wordt, ijdele hoop. Wanneer het Servisch parlement later deze maand instemt met haar benoeming, is Brnabic pas de vijfde (openlijk) homoseksuele leider ter wereld. Samen met Xavier Bettel van Luxemburg en Leo Varadkar van Ierland (die ook deze week tot premier werd verkozen) is ze de enige actieve leider. De voormalig IJslandse premier Jóhanna Sigurðardóttir was in 2009 de eerste openlijk homoseksuele wereldleider, in 2011 was de inmiddels afgetreden Belgische premier Elio Di Rupo nummer twee.

In Servië heeft een premier officieel meer macht dan de president. Juist daarom verwachtte iedereen dat de autocratische Vucic een marionet zou benoemen. Hoewel Brnabic officieel partijloos is, komt die verwachting volgens kenners nu toch uit. Niet alleen is ze politiek onervaren, ze zou bovenal loyaal zijn aan de president. Ook zou ze weinig ambitie hebben zelf in de spotlights te staan.

'Ik geloof niet dat Brnabic het land zal leiden of veel invloed zal hebben op het buitenlands beleid van Servië', zegt politiek analist Boban Stojanovic tegen The Guardian. 'Dat is en blijft het domein van president Vucic.'

Servië wil in 2020 lid worden van de EU. Stojanovic denkt dat de benoeming van Brnabic in dat kader moet worden bezien. De keuze voor een openlijk lesbische premier zou vooral een poging zijn de daadwerkelijke staat van lgbth-rechten in het land - die pover is - te verbloemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden