Serviceloket

'Ik zal jullie niet op kosten jagen', zei Ton Hooijmaijers tegen twee journalisten van NRC Handelsblad die hem in een Italiaans restaurant interviewden. Vervolgens koos de gevallen voormalige VVD-gedeputeerde van de provincie Noord-Holland een Barolo uit 2007 à 79,95 euro per fles.


Hooijmaijers was toe aan een goed glas. Nadat justitie drie jaar geleden bij hem was binnengevallen, hield, zo tekende de krant uit zijn mond op, de permanente toestroom van flessen wijn - in relatiegeschenken, in kerstpakketten - ineens op.


Het is een aanrader, het vraaggesprek dat NRC zaterdag afdrukte en dat afgelopen dinsdag plaatsvond, luttele uren na zijn veroordeling tot drie jaar cel wegens corruptie, witwassen en valsheid in geschrifte.


Vanwege het fraaie inkijkje in het ritselwereldje van ondernemers in de politiek, waarin relatiegeschenken en de ruilhandel in adviezen en gunsten prominent figureren.


Vanwege het vrolijk makende nieuwsfeit dat de oud-gedeputeerde, baanloos en platzak, tegenwoordig te huur is als kok op kinderfeestjes, als fikser bij geschillen met de overheid of als glazenwasser.


Vanwege het andermaal geëtaleerde verbijsterende gebrek aan zelfreflectie waar we tijdens de rechtszaak al volop van hebben kunnen genieten: Hooijmaijers meent slachtoffer te zijn van een politieke afrekening, georkestreerd door mensen als Guusje ter Horst, Wouter Bos, en Ernst Hirsch Ballin - oud-ministers van rivaliserende politieke partijen die hem uit pure verachting ten val wilden brengen. 'Net als bij Edwin de Roy van Zuydewijn.'


Maar bovenal vanwege zijn interessante opvatting van politiek: 'De overheid moet een serviceloket zijn voor het bedrijfsleven. Ik wilde de provincie op de kaart zetten.' Hooijmaijers' drijfveer. Hij raakte er door verstrikt in een moeras van smeergeld en valse facturen, van private belangen en publiek geld.


Hooijmaijers' ontsporing mag dan een uitwas zijn, een incident waarvan de VVD dusdanig is geschrokken dat de partijtop tegenwoordig Kamerleden die dronken in de auto stappen meteen de laan uitstuurt - ver achter ons liggen de dagen van bewindspersonen die klapwiekend van de alcohol ronddarden zonder enige consequentie voor hun politieke carrière. De armzalige opvatting van Hooijmaijers over de overheid als serviceloket voor het bedrijfsleven wordt evenwel breed gedragen. Dat de man zo hoog kon stijgen binnen de pikorde van de partij heeft alles met die instemming te maken. Iets 'op de kaart willen zetten', daar kan een mens het ver mee schoppen in de politiek.


Je ziet de serviceloket-visie terug in de smalle opvatting over de Europese Unie als afzetmarkt, als iets waar we geld mee kunnen verdienen. Wie nu nog aan komt zetten met dat verhaal over oorlog, vrede, rechtsstaat, beschavende werking en waardegemeenschap wordt keihard uitgejoeld - behalve in Kiev.


Het hele buitenlandse beleid is eigenlijk één groot serviceloket. Ontwikkelingssamenwerking is ingeruild voor het behartigen en beschermen van het ondernemersbelang. Niemand valt van z'n stoel als Bernard Wientjes tijdens zijn reis met de premier door Indonesië in De Telegraaf ervoor pleit om niet overdreven stil te staan bij het spoor van oorlogsmisdaden dat Nederland door de oude kolonie heeft getrokken. Die dominee, dat opgeheven vingertje, weg ermee, zegt 's lands invloedrijkste man - en het land zwijgt.


Eigenlijk, zei Hooijmaijers nippend aan zijn Barolo, wilde hij met zijn serviceloketbenadering 'de wereld verbeteren'. Hij gelooft er nog steeds in. Niet als enige.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden