Serious Game

Vanavond begint het vierde seizoen van Game of Thrones, een tv-serie met honderden acteurs, gefilmd in vier landen. Episch? Nogal ja.

Het is een vreemde gewaarwording om in de ontbijtzaal van een luxe hotel in het centrum van Londen te zitten, tussen de keurig gedekte tafels en grote schalen met verschillende soorten roerei, en plotseling The Hound de ruimte binnen zien te sjokken. Waar in Game of Thrones zijn haar half over zijn door vuur verminkte gezicht hangt, heeft Rory McCann deze vroege ochtend zijn pas gedouchte krullen netjes naar achteren gekamd. The Hound draagt een slobberige spijkerbroek en zijn ontbijt bestaat niet uit een door hemzelf gevangen wild zwijn en een stalen kelk paardenbloed, maar uit een glas grapefruitsap.


McCann is hier voor de persdag voor het nieuwste seizoen van Game of Thrones. Het overkomt hem geregeld, zegt hij later, dat hij door collega's uit de serie wordt aangesproken: 'Jij bent The Hound!' Die herkenning is niet altijd wederzijds. Onlangs, toen hij in IJsland was voor opnamen, gebeurde het weer. 'Ik ontmoette een paar personages uit de serie, maar ik had geen idee wie dat waren.'


Ook Isaac Hempstead-Wright, die de rol van de jonge, invalide Bran Stark speelt, heeft soms moeite zijn collega's te herkennen als hij door een hotel loopt en mensen in de gang tegenkomt: 'Zit hij eigenlijk ook in Game of Thrones?', spookt het wel eens door het hoofd van de wereldberoemde en pas 14-jarige acteur.


Het is een onvermijdelijk gevolg van de gigantische productie die Game of Thrones is. In seizoen 4, dat vandaag in Nederland begint, spelen 42 acteurs, wat het totaal van alle seizoenen tot nu toe op 344 brengt. De serie wordt overladen met prijzen, heeft wereldwijd tientallen miljoenen fans en had vorig jaar de twijfelachtige eer de televisieserie te zijn met de meeste illegale downloads: alleen al de laatste aflevering van seizoen 3 werd 5,9 miljoen keer gedownload. De afleveringen van vorig seizoen trokken in de Verenigde Staten gemiddeld 14,2 miljoen kijkers.


Als over het succes van Game of Thrones wordt gesproken, gaat het meestal over de gecompliceerde, gelaagde verhaallijnen vol met seks, geweld, machtswellust en hier en daar een bloederige bruiloft. Of over de menselijke, feilbare karakters, die net op het moment dat je een beeld van ze hebt iets totaal anders doen. Maar behalve de stevige pilaren van verhaal en karakter, heeft het succes van Game of Thrones twee andere belangrijke fundamenten: het immense decor en een manisch nauwkeurige productie.


Het woeste landschap van The North, met zijn bergen, rivieren en eindeloze groene vlakten: geschoten in Noord-Ierland. De onherbergzame sneeuwvelden achter The Wall: IJsland. De zanderige, bloedhete woestijnachtige omgeving waar Khaleesi haar leger van The Unsullied koopt: Marokko. Bij de verschillende verhaallijnen horen verschillende kleuren: van het sombere grijsblauw in het noorden van het fictieve continent Westeros, tot de bedrukkende oranje gloed in het zuidelijke King's Landing. Die luxe van filmen op zulke uiteenlopende locaties geeft Game of Thrones een cinematografische rijkdom en authenticiteit die doorgaans niet is weggelegd voor tv-series.


Ook qua cijfers doet Game of Thrones eerder denken aan een blockbusterfilm. Seizoen 4 werd in 180 draaidagen gefilmd in vier verschillende landen. Producent HBO geeft geen exact bedrag, maar naar verluidt ligt het productiebudget op ruim 4 miljoen euro per aflevering. De afleveringen werden geregisseerd door zes verschillende regisseurs. Er waren vijf cinematografen, zeshonderd pagina's script en 105 verschillende filmsets. Er zijn tientallen visagisten, een leger aan stuntmannen (inclusief een echte zwaardmeester), modelbouwers, beeldhouwers en een constructieteam van tweehonderd stukadoors, schilders en timmermannen.


Zij moeten aan alles denken. Kasteelmuren worden op sommige plekken donkerder geverfd zodat het lijkt alsof de brandende fakkels die er hangen de muren door de jaren heen hebben zwartgeblakerd. De boeken die Tyrion Lannister in zijn bibliotheek in King's Landing doorbladert, zijn gemaakt door een uitgever in Londen en voor de grote zeeslag in aflevering 9 van het derde seizoen werd een speciaal galjoen gemaakt dat zo gedetailleerd was dat er bijna echt mee gevaren kon worden. Als The Hound met zijn zwaard iemand door midden slaat (wat wel eens wil gebeuren), zijn de darmen die uit het lichaam van zijn slachtoffer bungelen gemaakt van worstjes. Zo realistisch dat de acteur zichzelf er achteraf van moet overtuigen dat het niet echt was.


'Duizelingwekkend', noemt Thomas Brodie-Sangster (Jojen Reed, de jonge, onafscheidelijke vriend van Bran Stark) het denkwerk dat in de serie wordt gestoken. 'Er was op een gegeven moment een scène waarin ik een beetje moest uitglijden. Voor het geval ik echt zou vallen, hadden ze houten vaten, takken en dat soort dingen perfect nagemaakt. Het zag er ontzettend echt uit, maar toen ik er tegenaan trapte, bleek dat alles van schuim was. Alleen voor het geval ik zou vallen en mezelf zou bezeren.'


Door die obsessieve aandacht, in combinatie met het filmen op locatie, kunnen niet alleen de kijkers, maar ook de acteurs helemaal opgaan in de wereld van Game of Thrones. 'Het is zo veel beter als je echt boven op een berg staat in plaats van voor een groen scherm in een studio met airconditioning', zegt Brodie-Sangster. 'Het maakt het echt veel makkelijker als daadwerkelijk je ballen eraf vriezen. De sets, zowel de natuurlijke als de gebouwde, zijn gigantisch. Ze zijn zo gedetailleerd: zelfs als je heel dicht bij een plastic muur staat, lijkt-ie van baksteen. Pas als je erop klopt, kom je erachter dat het niet echt is.'


'Het oog voor detail biedt niet alleen esthetische rijkdom', zegt Gwendoline Christie (Brienne of Tarth), 'het voedt je fantasie als acteur. Het betekent dat je niet hoeft te doen alsof. Het is er allemaal: je bent ondergedompeld in de modder, ondergedompeld in het landschap, het is allemaal echt.'


Op de draken na dan, en de grote wolven die de familie Stark moeten beschermen (en daar - SPOILER ALERT - helaas niet altijd in slagen). Die worden achteraf toegevoegd door middel van digitale animatie. Bij gebrek aan een echte reuzenwolf moet Isaac-Hempstead Wright (Bran Stark) op de set acteren met een grote, zachte knuffelwolf die hij Fluffy noemt. 'Hoe stom het er ook uitziet, het helpt wel dat hij er is. Als je een scène speelt en hij ligt ergens op de set, word je er tenminste aan herinnerd dat er een wolf moet zijn.'


Er zit ook een ander verhaal achter de wetenschappelijke nauwkeurigheid en blinde geestdrift die de productie van Game of Thrones typeert. Haast geruisloos vertrok productiedesigner Gemma Jackson na afloop van het derde seizoen. Het was Jacksons taak zelfs de kleinste details uit de boeken van George R.R. Martin tot leven te brengen. Ze ontwierp, bouwde en kleedde de sets aan. In 2012 ontving ze een Creative Arts Emmy Award voor haar werk. Vorig jaar moest ze stoppen, van zichzelf. 'Ik had geen leven meer', zegt ze in een commentaar op de dvd van het derde seizoen. 'Mijn huwelijk, vriendschappen en leven dreigden uiteen te vallen. Omdat ik gewoon nooit iemand zag. En als ik ze dan wel zag, was ik halfdood.'


Gemma Jackson kon nog vervangen worden door Deborah Riley, die eerder set director was voor The Matrix. Maar het is de vraag of er iemand rondloopt die David J. Peterson zou kunnen vervangen. Peterson is taalontwikkelaar en het brein achter de twee alternatieve talen die in de serie worden gesproken: Dothraki, gesproken door onder anderen Khal Drogo, en High Valyrian, de moedertaal van Daenerys Targaryen, die ook wordt gesproken door Melisandre (Carice van Houten).


Op basis van enkele woorden uit de boeken van schrijver George R.R. Martin bedacht Peterson twee volledige talen, ieder met hun eigen grammatica en vocabulaire. Niet een kwestie van even een woordje verzinnen, maar een uitgebreid onderzoek naar een fictieve cultuur. Als Peterson een nieuw woord voor bijvoorbeeld een dier moet bedenken, gaat hij een aantal zaken na. 'Allereerst moet je erachter zien te komen of het waarschijnlijk is dat ze die diersoort tegenkomen. Zo ja: wat voor type is het dan? Groot of klein? Vervolgens vraag je: hoe lang kennen ze dit dier al? Hoe ziet het eruit? wat voor interactie hebben ze ermee? De Dothraki hebben bijvoorbeeld veel te maken met paarden. Dan zul je ook verschillende woorden voor paard moeten hebben.'


Als een antropoloog daalt Peterson vervolgens af in de fictieve geschiedenis van het volk om te kijken of het woord ook nog ergens zijn wortels heeft. 'Als je op het punt bent dat het woord zijn eigen wortel nodig heeft, moet je die creëren. Daar ben je vrij in, zolang het wel past bij de fonotaxis van een taal, dus in welke volgorde verschillende klanken kunnen verschijnen. Als je die fonotaxis eenmaal hebt bepaald, kun je nieuwe vormen voor dezelfde woorden creëren. Dan is het een kwestie van of het goed klinkt of niet. Bij 'paard' heb ik het woord eerst in de oudste vorm van de taal bedacht en het daarna, over de duur van een paar eeuwen, laten evolueren om uiteindelijk het moderne woord te introduceren.'


Als er in een scène van Game of Thrones een alternatieve taal zit, vertaalt Peterson eerst de Engelse dialoog naar het Dothraki of Valyrian, spreekt een opname in en stuurt die vervolgens op naar de acteurs. De één spreekt hem beter na dan de ander. 'Ik hou ervan als Emilia Clarke (Daenerys) High Valyrian spreekt. Ze heeft een prachtig ritme en kadans. Carice van Houten spreekt het ook een beetje. Het grappige is dat haar Engels buitengewoon goed is, maar ze heeft absoluut een Nederlands accent als ze High Valyrian spreekt. Dat is eigenlijk goed: het zou gek zijn als karakters met verschillende achtergronden een taal op dezelfde manier spreken. Daenerys groeide ermee op, Melisandre niet. Daarom klinken ze ook anders.'


Hier is alvast les 1 in High Valyerian. De ondertitel van het nieuwe seizoen luidt: Valar Morghulis, oftewel: iedereen moet sterven. Prettige wedstrijd.


Seizoen 4 van Game of Thrones begint vandaag op HBO. De eerste aflevering is gratis te bekijken.

Nederlandse Naharis


Naast Carice van Houten (Melisandre) speelt er dit seizoen nog een Nederlander in Game of Thrones. Michiel Huisman speelt Daario Naharis. Huisman speelde al in de Amerikaanse tv-series Treme en Nashville en had vorig jaar een rol had naast Brad Pitt in World War Z. Naharis' karakter kwam al eerder in de serie voor en werd toen gespeeld door Ed Skrein. Als Naharis straks aan Huisman de schone taak om drakenkoningin Daenerys Targaryen tegen het kwaad te beschermen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden