Separatisten winnen verkiezingen Quebec

Een Engelstalige schutter verstoorde het feest van de Franssprekende politica Marois. Na negen jaar in de oppositie komt haar partij weer aan de macht in de Canadese provincie. Maar afscheiding zit er niet in.

AMSTERDAM - De separatisten in Quebec, de Franssprekende provincie van Canada, hebben een zoetzure verkiezingsoverwinning behaald. Er is blijdschap dat de Parti Québécois weer aan de macht is na negen jaar bestuur door de liberalen. Maar de separatisten beseffen ook dat bij gebrek aan een meerderheid in het parlement een nieuw referendum over een afscheiding van Canada er voorlopig niet in zit.

Bovendien werd dinsdagnacht de overwinningstoespraak van partijleidster Pauline Marois, die de eerste vrouwelijke premier in de geschiedenis van Quebec wordt, ruw verstoord door een schietpartij. Juist op het moment dat de 63-jarige Marois in het Metropolis-theater in Montreal aan haar speech was begonnen, opende een man het vuur. Een omstander kwam om het leven, een ander raakte zwaargewond.

De 50-jarige schutter kon vrijwel meteen worden overmeesterd door agenten. Bij zijn arrestatie riep hij met een zwaar Engels accent: 'De Engelsen ontwaken.'

Volgens Canadese journalisten die aanwezig waren bij de schietpartij voegde de schutter daar nog aan toe dat 'we jullie een koekje van eigen deeg zullen geven'. Naar schatting eenvijfde van de 7,8 miljoen inwoners van Quebec is Engelssprekend.

Het schietincident heeft de jarenlange spanningen in Quebec, de grootste provincie in Canada, opnieuw pijnlijk duidelijk gemaakt. De Franssprekende Québécois hebben altijd moeite gehad zich verbonden te voelen met de overwegend Engelstalige bevolking in de rest van Canada. Ook hebben ze weinig op met de federale Canadese regering in Ottawa.

Ex-kolonie van Frankrijk

Dat heeft zijn oorsprong in het feit dat Quebec een kolonie van Frankrijk was en vanaf 1763 bij Groot-Brittannië ging horen. Daardoor hebben de Québécois altijd een gevoel van onrecht en achterstelling gehad. Dit gevoel komt tot uiting in het motto van de provincie, 'Je me souviens' ('Ik herinner mij') dat op alle overheidsgebouwen valt te lezen.

Tweemaal is een referendum gehouden over de onafhankelijkheid van Quebec. Beide keren stemde een meerderheid tegen. In 1980 leden de separatisten een smadelijke nederlaag. Maar in 1995 kwamen de voorstanders van een afscheiding van Canada slechts 50 duizend stemmen tekort. Die uitslag is wel eens 'één van de meest traumatische momenten in de moderne Canadese politieke geschiedenis' genoemd.

De Parti Québécois is blijven steken op 54 van de 125 zetels in het parlement. Hierdoor zal de partij van Pauline Marois op zoek moeten naar een coalitiepartner. Dat zou de Coalition Avenir Québec van zakenman François Legault kunnen zijn, dat met 18 zetels de grote verrassing van deze verkiezingen is. Legault, die negen maanden geleden juist vertrok bij de Parti Québécois om zijn eigen partij op te richten, heeft echter al aangegeven de komende tien jaar geen referendum over onafhankelijkheid te willen.

Een minderheidsregering van Marois' Parti Québécois zal, zo verwachten veel Canadese commentatoren, geen tijd hebben voor het onafhankelijkheidsvraagstuk. De kersverse premier zal al moeite genoeg krijgen om de federale regering van de Canadese premier Stephen Harper te bewegen meer bevoegdheden over te dragen aan de provinciale regering in Quebec.

Daarnaast mist Marois volgens velen het charisma om een succesvolle onafhankelijkheidscampagne te kunnen voeren.

En uit recente opiniepeilingen blijkt dat slechts 40 procent van de inwoners positief staat tegenover een afscheiding van Canada. De meesten vrezen voor de economische gevolgen.

Economische problemen

Het verklaart waarom Marois tijdens de campagne herhaaldelijk heeft laten weten zich eerst te zullen richten op de economische problemen, onderwijs en de gezondheidszorg. Het zijn precies de onderwerpen die aanleiding waren voor de aftredende premier Jean Charest om deze vervroegde verkiezingen uit te schrijven.

Maandenlang was Quebec het toneel van harde studentenprotesten tegen de regering-Charest, omdat deze het inschrijvingsgeld aan universiteiten de komende jaren met 75 procent wilde verhogen. Daarnaast moest de 58-jarige Charest, die sinds 2003 aan de macht was, met lede ogen toezien hoe zijn populariteit snel afbrokkelde door enkele corruptiezaken binnen zijn liberale partij.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden