Separatisten winnen verkiezingen Catalonië

Voorstanders van onafhankelijkheid hebben in Catalonië de absolute meerderheid gehaald bij de verkiezingen. Daarmee zeggen zij voldoende mandaat te hebben om onderhandelingen te beginnen over afscheiding van Spanje.

Artur Mas viert de verkiezingsoverwinning. Beeld getty

De separatistische partijencoalitie Junts pel Sí (Samen voor 'ja') heeft 62 zetels gewonnen en de ultralinkse CUP (Kandidatuur Volkseenheid) is goed voor tien zetels. Het Catalaanse parlement telt 135 zetels.

'De Catalanen hebben voor onafhankelijkheid gestemd', zei regerend premier Artur van Junts pel Sí. CUP-leider Antonio Baños twitterde bij de eerste uitslagen zijn 'adios' aan de Spaanse staat.

Tanks in de straten van Barcelona?

De verkiezingen zijn bittere ernst en niemand weet precies hoe het allemaal zal verlopen. 'Tanks in de straten van Barcelona?', heeft correspondent Steven Adolf al lacherig horen zeggen.

Onduidelijk

Junts pel Sí (JpS) kondigde tijdens de campagne aan dat zij eenzijdig de afscheiding van de Catalaanse staat zal aankondigen indien de nationalistische partijen meer dan de helft plus een van de zetels in het regioparlement behalen. De beweging wil anderhalf jaar uittrekken voor het voorbereiden van het uitroepen van een eigen staat, zoals het oprichten van een nationale bank en de vorming van een leger.

De conservatieve Spaanse regering van premier Rajoy en de socialistische oppositie hebben allebei laten weten dat zij daaraan onder geen beding zullen meewerken, omdat afscheiding volgens hen indruist tegen de Spaanse grondwet. Een eventuele afscheiding van Catalonië zou in hun ogen de kans vergroten dat ook andere regio's van Spanje met sterke nationalistische bewegingen, zoals het Baskenland, koers zullen zetten naar de uitgang.

Bovendien heeft JpS geen absolute meerderheid behaald, en zullen ze moeten samenwerken met de linkse CUP. Deze partij, die de eenwording van Catalonië, Valencia en de Balearen in een nieuwe staat nastreeft, heeft in de campagne laten weten de nationalistische coalitie alleen te steunen bij het vertrek van Artur Mas. Dit vanwege de reeks van corruptieschandalen waar diens partij in betrokken is.

Artur Mas. Beeld getty

Recordaantal kiezers

De CUP vindt bovendien een meerderheid in het regioparlement niet genoeg. Ook de meerderheid van de Catalaanse stemgerechtigden moet zelf voor de afscheiding zijn. Dat laatste was niet het geval: samen hebben de partijen 47,75 van de stemmen gekregen.

Een recordaantal kiezers kwam gisteren op voor de zwaarbeladen verkiezingen. Van de 5,5 miljoen kiesgerechtigden had aan het begin van de avond al 63 procent gestemd, zeven procent meer dan bij de laatste regionale verkiezingen in 2012. De toenmalige nationalistische partij van regiopresident Artur Mas werd toen door de kiezers stevig afgestraft met een verlies van 62 tot 50 zetels in het regioparlement.

Het nieuwe nationalistische coalitieplatform JpS werd speciaal voor deze verkiezingen opgericht. Naast kandidaten uit de regerende conservatieve partij van Mas, combineert deze lijst kandidaten van de belangrijkste linkse nationalistische oppositiepartij en van twee nationalistische burgerplatforms die de afgelopen jaren de protestmarsen voor de afscheiding van een Catalaanse staat organiseerden. Hoewel Mas pas op de vierde plaats van de lijst staat, is hij de kandidaat voor het voorzitterschap van de regionale regering.

Mensen juichen als ze de eerste exit polls zien. Beeld getty
Een man houdt op een terrasje een vlag vast die symbool staat voor Catalaanse onafhankelijkheid. Beeld reuters

Proces

Vorig jaar november organiseerde het nationalistische blok al een 'referendum' over onafhankelijkheid, hoewel het Spaanse parlement had geweigerd aan een dergelijke volkspeiling mee te werken. De stemming liep uit op een klinkende overwinning voor het nationalistische kamp, maar aan de stemming deden voornamelijk voorstanders van afscheiding mee. Veel tegenstanders lieten verstek gaan.

Regiopresident Mas hangt als gevolg van het referendum mogelijk een proces boven het hoofd. Hij wordt ervan beschuldigd dat hij de grondwet heeft overtreden omdat zijn regering gemeenschapsgelden voor het organiseren van de peiling gebruikte.

De toevloed van stemgerechtigden veroorzaakte gisteren enorme rijen en opstoppingen bij de stembureaus. Terwijl de stemgerechtigden scherp verdeeld zijn over een mogelijke afscheiding, verliep de dag zonder incidenten. Kiezers uit het nationalistische kamp bleken vaak geëmotioneerd over de 'historische stemming'. Tegenstanders van de afscheiding toonden zich zeer bezorgd over de afscheidingsplannen. Uitstoting uit de Europese Unie, het verlies van de euro, maar ook het gevaar voor de pensioenvoorzieningen werden daarbij genoemd als reden.

Een vrouw op het stembureau met haar hond, die de Catalaanse vlag om zijn nek heeft. Beeld reuters
Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden