Separatisten winnen in Catalonië. Wat nu?

Voorstanders van onafhankelijkheid hebben in Catalonië de absolute meerderheid gehaald bij de verkiezingen. Gaat de regio zich nu echt losmaken van Spanje?

Nationalisten zwaaien met de Catalaanse vlag als de verkiezingsuitslag duidelijk wordt. Beeld ap

De separatisten hebben de verkiezingen gewonnen. Wat nu?
Gewonnen? Zo simpel is het dus niet. Er zijn twee partijen die willen dat Catalonië onafhankelijk wordt van Spanje: de partijencoalitie Junts pel Sí (JpS) en de ultralinkse CUP. Samen hebben ze nu inderdaad de meerderheid in het regionale parlement, maar het is nog helemaal niet zeker dat ze ook echt met elkaar gaan regeren. De CUP eist namelijk dat Artur Mas, de leider van de JpS, opstapt vanwege een reeks corruptieschandalen. Mas is echter niet het type politicus dat gemakkelijk zal opstappen voor de goede zaak.

Stel dat ze er uit komen. Roepen ze dan wel de onafhankelijkheid uit?
Ook dat is niet duidelijk. Voor de verkiezingen had de CUP gezegd dat een meerderheid in het parlement niet genoeg was voor zulke drastische stappen. Ook de meerderheid van de Catalaanse stemgerechtigden moest voor onafhankelijkheid zijn. En dat is niet het geval: samen hebben ze 47,75 procent van de stemmen gekregen.

Als je de cijfers nog eens onder het vergrootglas legt, is er voor de separatisten helemaal geen reden tot juichen, merkt Volkskrantcorrespondent Steven Adolf op. 'Niet iedere Catalaan is naar de stembus gegaan: feitelijk heeft slechts een derde van de stemgerechtigden voor een nationalistische partij gekozen. Bovendien: de JpS is nog wel de grootste, maar de partij had eerst 71 zetels en nu nog maar 62. Ze hebben dus flink verloren.'

Hoe is de sfeer nu in Catalonië? Grimmig?
Niet dus. Volgens Steven Adolf is eigenlijk iedereen blij: ook de tegenstanders van afscheiding. Albert Rivera, leider van de liberale burgerpartij Ciutadans, verklaarde gisteren ook stralend de verkiezingen te hebben gewonnen. Hij is met 25 zetels de tweede partij geworden: een verdriedubbeling van het aantal dat Ciutadans eerst had.

Artur Mas viert de overwinning. Hij is niet het type politicus dat gemakkelijk zal opstappen voor de goede zaak. Beeld ap

Hoe heeft Madrid op de uitslag gereageerd?
Volgens de regering is 'de pretentie om de verkiezingen als een referendum te beschouwen, mislukt'. 'Ze zullen wel opgelucht adem hebben gehaald', denkt Adolf, 'omdat de meerderheid van het aantal stemgerechtigden niet voor onafhankelijkheid is.'

Wordt dit in Madrid niet op zijn minst gezien als een signaal dat een groot deel van de Catalanen ontevreden is?
Adolf denkt van niet. 'De regerende Partido Popular is op dit punt volstrekt inflexibel.' Het enige dat Madrid tot nu toe heeft gedaan, is de acties van de nationalisten laten bekijken door het Constitutionele Hof. 'Die zegt steeds dat wat de separatisten doen, helemaal niet mag, en daarmee is voor Madrid de kous af. Er wordt niet gezocht naar een politieke oplossing.'

Om maar op de eerste vraag terug te komen: wat nu?
Dat is niet te beantwoorden. De groep die voor afscheiding is, voelt zich gesterkt door de uitslag dus de roep om onafhankelijkheid zal niet minder worden. Maar de situatie is complex. Daardoor is het volstrekt onduidelijk wat er de komende dagen en weken gaat gebeuren.

Albert Rivera, leider van de liberale burgerpartij Ciutadans, verklaarde gisteren ook stralend de verkiezingen te hebben gewonnen. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden