Review

Separate Ways: geslaagd tweeluik over wat deze tijd nodig heeft

Dans biedt schoonheid in Shut Eye, maar Clowns van choreograaf Hofesh Shechter confronteert ons met lelijkheid. Een geslaagd tweeluik. In Clowns worden kelen doorgesneden, schoten gelost, een strop geknoopt. Het lijkt plat, te letterlijk, maar het werkt zeer onrustbarend.

Clowns. Beeld Rahi Rezvani
Clowns.Beeld Rahi Rezvani

Een groter contrast is niet denkbaar. Na de verstilling, poëzie en verfijning van Shut Eye, de nieuwe choreografie van Sol León en Paul Lightfoot, gaan bij Hofesh Shechter in Clowns, ook een wereldpremière, alle registers open. Luid, direct, een klap in je gezicht. Verbindende schakel: de extreem veelzijdige en muzikale dansers van het Nederlands Dans Theater, die beide stukken even vanzelfsprekend dansen. Alleen daarom al is het programma Separate Ways geslaagd.

Shut Eye voert je mee in de psyche van twee koppels, misschien elkaars alter ego of ideaalbeeld. Het ene stel oogt theatraal, zij (Meng-Ke Wu) in glinsterend zwart en hij (Jorge Nozal) met gespierde blote bast. Het andere appelleert aan de menselijke maat en het alledaagse leven. Zij (Myrthe van Opstal) in een zomerse jurk en hij (broer Marne van Opstal) in een lichte bloes. Hun energie verschilt van watervlug tot loom, geborgenheid is een zoektocht voor allemaal. Het is expressief materiaal, net als de muziek van Ólafur Arnalds. Heel anders zijn de delen voor vier mannen in Shut Eye. Die bewegen virtuoos en veel, maar waarom is een raadsel. Hun aanwezigheid haalt de kracht zelfs uit de choreografie en doet het stuk verzanden in mooidoenerij.

Gestileerde witte projecties

De magisch realistische stijl van NDT's huischoreografen wordt dit keer niet alleen gevoed door bekende details als achterstevoren lopen of een plotselinge freeze, maar vooral door gestileerde witte projecties - een maan, twee stoelen, amorfe figuren. Belangrijk als altijd zijn ook de opkomsten en afgangen, hier via een deur in de achterwand en langs twee trapjes voor het podium. Waar de dansers naar weglopen of waar ze vandaan komen, dat kom je nooit te weten. Hun omgeving blijft buitenskamers.

Hoe anders is dat bij de Israëlische, in Londen gevestigde gastchoreograaf Hofesh Shechter. Bij hem zijn we juist voortdurend in de boze buitenwereld. Die wil hij ontleden en daar schopt hij tegenaan met zijn dans en zelf gecomponeerde muziek, waarin vaak sporen van zijn verleden te traceren zijn. De folkloredans die hij als kind leerde, de fysieke dans van Ohad Naharin die hem vormde, zijn tijd als percussionist bij een rockband.

Separate Ways. Dans. Shut Eye/ Clowns. Door NDT. Sol León en Paul Lightfoot (Shut Eye) en Hofesh Shechter (Clowns). 29/4, Zuiderstrandtheater, Scheveningen. Tournee t/m 7/6.

Explosie van energie

Clowns laat een massa mensen in witte kledij onder een paar slingers feestverlichting zien. In dit 'circus' dansen ze uitbundig. Als groep, in strakke rijen of als hossende meute, wijdbeens, met wapperende handen of elkaar juist stevig bij de hand houdend - allemaal verwijzingen naar de saamhorigheid en vrolijkheid van volksdansen. Het is een explosie van energie, tot in detail gechoreografeerd.

Maar dan is daar de agressie. Kelen worden doorgesneden, schoten gelost, een strop geknoopt. Het lijkt plat, te letterlijk, maar het werkt zeer onrustbarend. Niet zozeer vanwege de associaties met de terreur van IS, maar vooral omdat de gebaren volledig en organisch zijn geïntegreerd in de dans. Alsof het de normaalste zaak van de wereld is, dit geweld. En dóór dansen we weer, of we nu aanstichter, slachtoffer of getuige zijn, opgehitst door een steeds aanweziger koor van trommels, bellen en donkere mannenstemmen.

Een tweeluik als Separate Ways doet je afvragen wat deze tijd nodig heeft. Dans die schoonheid biedt tegen alle lelijkheid, of dans die ons met die lelijkheid confronteert en vragen stelt. Shechter heeft dit keer het antwoord.

De gastchoreograaf van het NDT gooit graag de knuppel in het hoenderhok

'Don't follow leaders. Follow me', oftewel: 'Volg geen leiders, volg mij.' Het is een van de provocatieve uitspraken van choreograaf en componist Hofesh Shechter (40) op zijn website. Is hij geen leider dan als we hem volgen? Of, als dit een pro-kunstoproep is: welke macht heeft kunst dan precies? Nog zo'n knuppel in het hoenderhok: 'Hedendaagse dans is saai.' Volgens Shechter, zelf een belangrijke gangmaker in de hedendaagse dans, worden er te weinig 'real, powerful connections' gemaakt met het publiek. Saai kun je zíjn werk in elk geval niet noemen. Het is dynamisch en geëngageerd.

Shechter leeft in Londen, maar groeide op in het verscheurde Jeruzalem. De maatschappij en hoe individuen daarin functioneren gaan hem aan het hart. NDT bracht in 2014 Uprising (2006) en In your rooms (2007), de stukken waarmee hij explosief internationaal doorbrak en waarna hij zijn eigen gezelschap oprichtte. Hofesh Shechter Company presenteert op het internationale zomerfestival Julidans Barbarians.

De groep waar Shechter zijn professionele danscarrière begon, Batsheva Dance Company van Ohad Naharin uit Tel Aviv, is in mei te zien in de Stadsschouwburg van Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden