Nieuws 'troostmeisjes'

Seoul loopt uit om voormalig seksslavin Kim Bok-dong laatste eer te bewijzen

Kim Bok-dong was een van de eersten die het stilzwijgen doorbrak over het seksueel misbruik van de ‘troost­meisjes’ door de Japanners tijdens WO II. Duizenden Koreanen liepen vrijdag in Seoul mee in de begrafenisstoet.

De deze week overleden Zuid-Koreaanse Kim Bok-dong (93), die in de Tweede Wereldoorlog seksslavin in het Japanse leger was, kreeg vrijdag een bijzonder eerbetoon. Een limousine met haar doodskist werd, vergezeld door duizenden rouwende Koreanen, door het centrum van Seoul gereden, eindigend bij de Japanse ambassade.

De Zuid-Koreaanse president Moon Kim bewijst de laatste eer Kim Bok-dong. Beeld EPA

Kim werd op haar 14de meegenomen en vijf jaar lang gedwongen te werken in Japanse militaire bordelen in onder meer China, Hongkong en Maleisië. Begin jaren negentig was ze een van de eersten die decennia van stilzwijgen over deze misdaden verbrak. Ze werd een van de bekendste gezichten van de protestbeweging, die strijd om excuses en genoegdoening voor de voormalige seksslavinnen, ook wel ‘troostmeisjes’ genoemd. Daarvan waren er tienduizenden tijdens de oorlog, afkomstig uit onder andere Indonesië, Korea, China, Vietnam, de Filipijnen en ook zo’n 250 Nederlandse vrouwen. 

In Seoul wordt sinds 1992 elke woensdag voor de Japanse ambassade actiegevoerd. Kim was vaak aanwezig bij deze demonstraties, zittende naast het bronzen beeldje van een meisje op een bankje – het symbool voor de Koreaanse troostmeisjes en de protestbeweging. Ook voor het Japanse consulaat in Busan staat zo’n beeldje.

Deelnemers aan de rouwstoet en protestmars dragen papieren gele vlinders, het symbool voor slachtoffers van seksslavernij. Beeld AFP

Vies geld

De mars van vrijdag hield het midden tussen een rouwstoet en een protestactie. Voor de menigte reed een truck waarop met een microfoon om gerechtigheid werd gescandeerd. Ook werd een geluidsfragment afgespeeld, waarop Kim te horen is: ‘Ik heb dat vieze geld niet nodig. (….) Ik kan pas sterven als ik excuses heb gekregen.’

De relatie tussen Zuid-Korea en Japan, dat in de eerste helft van de 20ste eeuw in Korea een bruut koloniaal bewind voerde, is traditioneel moeizaam op regeringsniveau. Het geschil over genoegdoening voor de troostmeisjes was decennialang een extra obstakel. Internationaal was de lof dan ook groot toen de Zuid-Koreaanse president Park Geun-hye en premier Shinzo Abe in december 2015 de kwestie ‘voor eens en altijd’ schikten. Japan bood excuses aan en de slachtoffers en hun families kregen een schadevergoeding van in totaal 7 miljoen euro.

‘Gemeend’ excuus

De regeling werd echter niet door alle voormalige troostmeisjes onderschreven en het verzet ging ondanks dit ‘historische’ akkoord door. Begin 2017 riep Japan zijn ambassadeur terug, omdat Seoul weigerde de bronzen beeldjes weg te halen. De huidige Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in baarde een jaar geleden opzien door het akkoord op te blazen, met de mededeling dat Japan nog altijd een ‘gemeend’ excuus dient aan te bieden. Sindsdien voert de relatie tussen de twee landen weer naar een dieptepunt. Zo ruziën Tokio en Seoul ook over compensatie aan Koreaanse dwangarbeiders en recent deden zich een aantal incidenten voor op zee tussen Zuid-Koreaanse marineschepen en Japanse legervliegtuigen.

In Zuid-Korea leeft sterk het gevoel dat de excuses van Japan niet gemeend zijn, maar vooral ingegeven door politiek-economische motieven. Dit gevoel wordt versterkt doordat er regelmatig Japanse politici en historici zijn die stellen dat het niet ging om seksslavinnen maar om prostituees. ‘Japan moet de waarheid accepteren, welgemeende excuses aanbieden en de troostmeisjes als een les zien’, aldus Moon. Japan meent omgekeerd dat Zuid-Korea maar blijft terugkomen op een kwestie waar allang een streep onder is gezet.

Critici zeggen dat de Zuid-Koreaanse regering de kwestie gebruikt om de waarderingscijfers hoog te houden, zeker nu de economie kwakkelt. Niet voor niets liep de minister van Familiezaken, Jin Sun-mee, vrijdag voorop in de rouwstoet. Eerder deze week bewees president Moon Kim de laatste eer door tijdens een condoleance op handen en knieën te gaan zitten en zo diep te buigen dat zijn voorhoofd de grond raakte. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden