Sentimenteel

Omdat ik vorige week toch al in Basel was, en in het Kunstmuseum voor de portretten stond die Holbein de Jongere van Erasmus heeft gemaakt, kon ik in één moeite door zijn beroemde paneel 'Christus in het graf' (1521) bekijken. Een schildering van de dood die aan de onsterfelijkheid voorafging.


Een indringende ervaring. Maar terug in het hotel las ik dat Dostojevski mij in 1867 voor was gegaan. Die was speciaal voor Holbein naar Basel gekomen, en zijn vrouw noteerde in haar dagboek dat hij er in het Kunstmuseum een stoel bij nam, daar op klom, en vervolgens Christus van zo dichtbij inspecteerde dat zij bang was 'dat hij hier straf voor zou moeten betalen'.


Al had Holbein mij geïmponeerd - ik moest erkennen dat Dostojevski het aanmerkelijk theatraler had aangepakt. Naar Basel gaan om Christus te zien, dat is al goed, maar die stoel en die angstige eega erbij maken zijn belevenis pas echt sentimenteel. Zo doe je dat.


Voor onderweg had ik Een sentimentele reis van Laurence Sterne bij me, de koning van het zijpad, in de nieuwe vertaling van Peter de Voogd en Piet Verhoeff (Rainbow pocket). De schrijver stierf in 1768 voordat hij het reisverslag kon voltooien, zodat het midden in een zin eindigt.


In Parijs legt zijn verteller Yorick uit waarom hij meer belangstelling heeft voor de vrouwen dan voor de kunstwerken in het Louvre: 'Voor mij is elk schoon schepsel een tempel, en zou ik daarin liever binnentreden, en de oorspronkelijke tekeningen en schetsen zien die daar hangen, dan de meesterwerken van Rafaël zelf'.


Het lijkt eenvoudig: volg je hart, niet de reisgids. Toch bracht de laatste me naar Erasmus. En eenmaal daar droeg mijn gevoel me op mij om te draaien, zodat ik Holbeins uitzonderlijke paneel (31 cm hoog, 200 cm breed) en daarmee de dood in het vizier kreeg.


Je zou het een zijpad kunnen noemen: niet gezocht, wel ingeslagen. Ik begin het misschien eindelijk onder de knie te krijgen.


Als boeken mij iets leren, is het de vreugde van het afleren.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden