Sensation God

De EO-jongerendag evenaart in zijn vorm dancefestivals als Sensation. Maar de band met God staat centraal. 'Hij is als een vader voor me.'

'God houdt onvoorwaardelijk van jou. Je hoeft hem niets terug te geven. Ik was omringd door 30 duizend mensen maar het leek alsof die boodschap alleen voor mij bedoeld was.' De 20-jarige Gerarde de Jong ging in 2008 'hartstikke nuchter' naar de EO-jongerendag. 'Ik kom niet uit een evangelische gemeente, dus in het begin waren al die mensen met hun handen in de lucht wennen.' Vanuit haar plastic stoel sloeg ze alles met enige reserve gade. Totdat de christelijke rockband Delirious? begon te spelen. 'Toen gaf ik me volledig over.'


Vier jaar later staat Gerarde weer in het Arnhemse GelreDome tijdens de 38ste EO-jongerendag van afgelopen zaterdag. Blauwe en paarse laserstralen schieten door het stadion en een flinke bas doet de grond trillen. De beat gaat over in een hymne en het podium vult zich met een lange rij mensen in witte kleding, ieder met een fakkel. Het gezicht van EO- boegbeeld en presentator Manuel Venderbos verschijnt op een groot scherm. 'Hé weet je het al. Hij is niet tegen jou.' Een blond meisje kijkt vanaf het scherm de zaal in: 'God is de mooiste', zegt ze. 'Hij is liefde. Liefde voor jou.'


De EO-jongerendag begon in 1975 als een sobere bijeenkomst, met preken waarin de jongeren werden gewaarschuwd voor de boze buitenwereld. Tegenwoordig is het een 'expressief evenement waarbij de grens tussen entertainen en preken is vervaagd', schrijft het Nederlands Dagblad. De 'praatjes' zoals de krant ze noemt, zijn therapeutisch van aard en benadrukken God 'als vriend die altijd dichtbij is'. De preek, volgens de EO het belangrijkste gedeelte van de dag, is steeds korter. Tegenwoordig 16 minuten, tegenover 50 minuten vroeger.


Dat de EO-jongerendag toch geen gemiddeld pop- of dancefestival is, blijkt als Manuel Venderbos voorgaat in het gebed. Plotseling is het muisstil in het Gelredome. De jongeren vouwen hun handen en sluiten hun ogen. De tekst die Venderbos uitspreekt, is wel modern. 'Grote almachtige God, vader in de hemel. Wat is het toch te gek dat wij hier samen zijn.'


Het is kenmerkend voor de EO-jongerendag, die in vorm dancefestivals zoals Sensation evenaart, maar tegelijkertijd gestoeld is op het leven in de Biblebelt. Terwijl op popfestivals liters bier per minuut uit de tap vloeien, staren de jongeren achter de enige bar van het GelreDome werkloos voor zich uit. Een keer in de vijf minuten komt iemand drank kopen. Een cola, alcohol wordt niet geschonken. Op het parkeerterrein blijkt waarom de jongeren zo weinig eten en drinken kopen. Met de auto afgezet door hun ouders hebben ze allemaal een bruine volkoren boterham in de ene, en een pakje drinken in de andere hand. Een vader zwaait een aantal meisjes na, en wenst ze 'buitengewoon veel plezier'.


Nederland ontkerkelijkt snel, maar het evangelicalisme - met de nadruk op de persoonlijke band met God - rukt op, vooral onder jongeren. Tegen de verwachting in neemt het aantal orthodoxe christenen niet af, maar stabiliseert. Jongeren zijn bovendien orthodoxer dan hun ouders. Dat concludeerde kennisinstituut Forum vorig jaar in een onderzoeksrapport over jongeren en geloof in Nederland. De jongerendag reflecteert deze ontwikkelingen: onder de bezoekers zijn jongeren van de oude garde, die vanuit de dorpen in de Biblebelt al op jonge leeftijd door hun ouders werden meegenomen. Er zijn ook veel jongeren van de nieuwe evangelische lichting, die hun geloof veelal zelf ontdekten en net zo vaak afkomstig zijn uit de Randstad als van het platteland.


De 17-jarige Francine Sleeswijk Visser, afkomstig uit Nijverdal, behoort tot de eerste groep. Zij bezoekt de jongerendag al jaren, met vriendinnen die ze ontmoette op een christelijk familiekamp. Na de openingsshow, die Francine en haar vriendinnen onder luid gejoel met hun smartphones vastlegden, komt ze Jesse Doornenboom (16) uit Gouderak tegen. Ook zij kennen elkaar van het christelijke gezinskamp. 'Ik kom hier niet voor de preek', zegt Francine, 'voor een goede preek ga ik naar de kerk. Maar het is hier wel genieten, dit pept mijn relatie met God op.'


Ook Jesse noemt de jongerendag 'een toegevoegde waarde voor je geloof'. Het is voor hem 'geen Kerst- en Pasengeloof', waarmee hij wil zeggen dat God de belangrijkste persoon in zijn leven is. Het geloof is volgens hem de enige remedie tegen deze 'hopeloze wereld'. 'De wereld is geïndividualiseerd, iedereen leeft voor zichzelf', zegt hij, om daar meteen met gevoel voor zendingsdrang aan toe te voegen: 'Voor wie leeft u eigenlijk, mevrouw?'


Francine en Jesse leven nu nog in een christelijke omgeving: ze zitten op een christelijke school en hebben veel christelijke vrienden. Hoe zit dat straks, als zij gaan studeren? 'Ik wil misschien naar de Erasmus Universiteit', antwoordt Jesse. 'Daar zal ik meer in contact komen met niet-christenen, maar ik sta sterk in mijn schoenen.' Zo bereidt hij zich al voor op de discussies die hij wil voeren over de evolutietheorie. De wetenschap waarop zijn tegenstrijders zich beroepen 'is ook maar een geloof'.


De EO benadrukt graag dat de jongerendag bedoeld is voor jongeren die zich eenzaam voelen in hun geloof. 'Er zullen hier mensen zijn die gezakt zijn voor hun examen, die worden gepest', zegt Manuel Venderbos vanaf het podium. 'Mensen die ondanks de 30 duizend aanwezigen zich eenzaam voelen. Er zijn hier doven, chronisch zieken, mensen in een rolstoel en mensen die worstelen met hun geaardheid.'


Een rondgang langs de aanwezige jongeren wijst echter uit dat zij zich geen vreemde eend in de bijt voelen. Student neuropsychologie Eline van der Vegt uit Ommen (20) is samen met haar jongere zusje naar de EO-jongerendag gekomen. Ze zit bij een christelijke studentenvereniging en heeft veel gelovige vrienden. 'Als ik mensen leer kennen die niet geloven is het vaak van: mag je dan geen alcohol en geen seks voor het huwelijk? Die eerste reactie is soms vermoeiend.' Geen alcohol, daar doet ze niet aan. 'Onzin. Ik ben student en er zijn genoeg leuke feestjes met bier.' Maar wel met mate. 'Je moet je grenzen kennen en zuinig zijn op je lichaam.'


Hans van Luttikhuizen (24) was de enige christen tijdens zijn studie. Dat was lastig. 'Wat mijn medestudiegenoten de nacht ervoor hebben uitspookt met hun vriendin hoef ik echt niet te weten.' Bij zijn christelijke studentenvereniging voelt hij zich thuis. 'We drinken een biertje. Maar meer dan drie hoeft voor ons niet.'


De tijd van het opgeheven vingertje is voorbij, lijkt het mantra op deze zaterdag. God is niet de almachtige man van de verboden, maar een goede vriend die vergevingsgezind is. 'God gebruikt juist geen heilige boontjes in de Bijbel, maar mensen die constant de fout in gingen', zegt Manuel Venderbos in zijn speech. 'Hij koos een stotterende moordenaar, Mozes, of nog erger, een moordenaar die vreemdging, David. Dan kan hij jou en mij zeker gebruiken.'


Hoewel de consumptie op de EO-jongerendag niet veel verder gaat dan een bruine volkoren boterham, blijven zaken zoals drank, drugs en seks niet onbesproken. Op het podium vertelt Anne haar verhaal: zij liet zich jaren in met de verleidingen van het aardse leven, zoals drank, drugs en foute mannen. God heeft haar vergeven, vertelt ze onder luid applaus.


Valerie Parken (18) en Melanie van der Lans (17) luisteren aandachtig naar haar verhaal. Zij bezoeken de EO-jongerendag voor de tweede keer, 'om God te prijzen en te leren van zijn verhaal'. Melanie en Valerie kozen een aantal jaren geleden zelf hun kerk uit. Ze lezen elke avond in de Bijbel. Niet de aloude Statenbijbel, maar de jongerenvariant met voorbeelden uit de actualiteit en stellingen.


'God is als een vader voor me', zegt de 17-jarige Sandra Ampofoh die zich bij het groepje voegt. 'Ik kan het moeilijk onder woorden brengen, omdat hij alles voor me betekent.' Hij helpt je als je problemen hebt, vult Valerie aan. 'Afgelopen week had ik een belangrijke toets, daarbij steunt hij me dan.' Bidden ze dan voor een hoog cijfer? Nee, schudden de meisjes heftig hun hoofd. 'Hij is er gewoon voor me. Ik had wel een 8,5.'


Jezus en Oranje

Veel oranje T-shirts en geschminkte vlaggetjes tijdens de EO-jongerendag zaterdag in het GelreDome. In de pauze is op een groot scherm de wedstrijd Nederland tegen Denemarken te zien. Zo'n werelds voetbalspektakel gaat prima samen met het in contact komen met Jezus, vindt de EO. Een groot verschil met 1998 toen er ophef ontstond nadat er door de jongeren een fax met gelukswensen was gestuurd aan het Nederlands elftal. De EO bood haar excuses aan. 'Een onaanvaardbare vermenging tussen kerk en wereld', zei toenmalig directeur Andries Knevel.

Gehouden sinds 1975

De EO-jongerendag wordt sinds 1975 elk jaar gehouden. Het doel is jongeren tussen de 12 en 25 jaar Jezus te laten 'ervaren'. Daarnaast is het volgens Nienke Westerbeek, eindredacteur van de live-uitzending van het evenement, een 'mooie bijvangst' om jongeren aan de Evangelische Omroep te binden. Jongeren die lid zijn mogen als eerste kaartjes kopen voor het veld, de beste plek in het stadion. De dag wordt betaald met ledengeld. 'De achterban vindt het belangrijk dat jongeren worden aangesproken.' Hoeveel geld de omroep voor de dag uittrekt, wil Westerbeek niet zeggen, al loopt het 'zeker in de tienduizenden'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.