Opinie

'Senioren aan tafel hadden het regeringsdebacle kunnen voorkomen'

VVD-leider Rutte en PvdA-voorman Samsom hebben in recordtijd een kabinet in elkaar gezet met als onmiddellijk effect een historisch zetelverlies in de peilingen, waarbij de VVD zelfs de helft van haar zetels inlevert. Een sterkere inbreng van oudere politici had het debacle kunnen voorkomen, schrijft André Aleman, hoogleraar neuropsychologie.

VVD-senioren Frits Bolkestein, Gerrit Zalm en Hans WiegelBeeld ANP

Al tijdens de verkiezingstijd werden Rutte en Samsom in de kranten geroemd om hun snelheid, analytisch vermogen, doelgerichtheid en pragmatisme. Uiteraard werd de link gelegd met hun jeugdigheid: beiden zijn veertigers. Tijdens de kabinetsformatie maakten zij de eerdere kwalificaties waar: ze wisten opvallend snel ingrijpende keuzes te maken gebaseerd op de logische gedachtegang van uitruil: jij krijgt je zin op sommige onderwerpen, ik op andere. Pragmatisme voerde de boventoon, heilige huisjes bestonden niet, alleen het resultaat telde. Snel denken en logische keuzes maken zonder de context sterk mee te wegen zijn de handelsmerken van een jong brein. In sommige situaties zijn dat prima kwaliteiten, maar er zijn ook valkuilen. Zo lijkt het er op dat Rutte zich te weinig ingeleefd heeft in de gedachten en gevoelens van zijn eigen achterban.

Door een afname van wittestofverbindingen in de hersenen (de wittestof of myeline bevordert snelheid van informatieverwerking) denken mensen boven de 60 iets langzamer dan dertigers en veertigers. Daar staat tegenover dat zij relevante emoties (juist ook die van anderen) en eerdere ervaringen zwaarder mee laten wegen en zo tot evenwichtiger besluiten kunnen komen bij complexe problemen.

Het langzamere denken hangt zelfs rechtstreeks samen met beslissingen die volgens onafhankelijke beoordelaars verstandiger zijn. In dit opzicht is het illustratief dat Hans Wiegel Rutte vaderlijk toesprak op de radio met betrekking tot de zorgpremieverhoging: 'Denk er nog eens over na'. Zestigers en zeventigers blinken uit in 'uitgekristalliseerde intelligentie': kennis en ervaring die in de loop van vele jaren verzameld is. Hersenonderzoek laat zien dat zij sterker dan mensen van middelbare leeftijd beide hersenhelften activeren.
Het nieuwe kabinet telt veel veertigers en slechts één 65-plusser. Het is de vraag of dat bevorderlijk is voor een rijpe besluitvorming. Ik adviseer het kabinet een raad van wijzen in te stellen waarin oud-politici zitting nemen van 65 jaar of ouder, en hun adviezen ter harte te nemen. De Eerste Kamer dient vooralsnog niet afgeschaft te worden.

André Aleman is hoogleraar neuropsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen en auteur van Het seniorenbrein; de ontwikkeling van onze hersenen vanaf ons vijftigste (Amsterdam: Atlas Contact).

 
Ik adviseer het kabinet een raad van wijzen in te stellen waarin oud-politici zitting nemen van 65 jaar of ouder, en hun adviezen ter harte te nemen.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden