Senior hero

De oudere actieheld blijkt een eeuwige comeback kid. Heeft de wereld hem nodig, of kan híj niet zonder de wereld?

Sylvester Stallone zei eens: 'Ik ben niet de rijkste, slimste of meest getalenteerde man ter wereld, maar ik slaag omdat ik blijf doorgaan en doorgaan en doorgaan.' Je moet het hem nageven, Sly houdt zich aan zijn woord. Vandaag komt Grudge Match uit, een film over twee veel te oude boksers (Stallone en Robert de Niro) die het voor een allerlaatste keer tegen elkaar opnemen. Het woord 'allerlaatst' kent Stallone alleen uit zijn scripts. Ook al is hij met zijn 67 jaar de pensioengerechtigde leeftijd al gepasseerd en ziet hij er inmiddels uit als een computeranimatie gebaseerd op een houtskooltekening van een wassen beeld; Stallone weet niet van stoppen.


Arnold Schwarzenegger trouwens ook niet. Sinds de voormalige Mister Olympia (66) zijn gouverneurschap van Californië in 2011 vaarwel zegde, maakte hij alweer vier films en komt er nog een handvol nieuwe producties aan. Bruce Willis (58) is eigenlijk helemaal nooit gestopt. Hetzelfde geldt voor Dolph Lundgren, Jean Claude van Damme, Danny Trejo of Samuel L. Jackson die in films als Blood of Redemption, 6 Bullets of Machete Kills doen wat ze altijd hebben gedaan: slechteriken op de meest creatieve manieren om zeep helpen en daar bijdehante dingen bij roepen. En weet u nog dat Danny Glover in Lethal Weapon riep dat hij 'too old for this shit' was? Dat was 1987. Later dit jaar speelt hij naast Danny Trejo de hoofdrol in Bad Asses. Omdat, zo leest de ondertitel, you're never too old to kick ass.


Dertig jaar nadat Schwarzenegger in de eerste Terminator-film de woorden I'll be back uitsprak, beleven de actiehelden van weleer een vruchtbare, bloederige maar wel ietwat kreupele renaissance.


Die wederopstanding begon toen Sylvester Stallone het in 2010 voor elkaar kreeg om zo ongeveer iedereen die een machinegeweer kon vasthouden en zelfstandig kon lopen bij elkaar in één film te stoppen: behalve Stallone maakten Jet Li, Dolph Lundgren, Eric Roberts en Mickey Rourke hun opwachting in The Expendables. De film werd, met een productiebudget van 80 miljoen dollar en een opbrengst van 274 miljoen dollar, een groot succes. En zoals dat gaat in Hollywood: als iets werkt, wordt dat gekopieerd. Er kwam The Expendables 2 (dit keer met Schwarzenegger, Jean-Claude van Damme en de 72-jarige cultheld Chuck Norris) en later dit jaar komt The Expendables 3, met Antonio Banderas, Wesley Snipes, Mel Gibson en Harrison Ford. Wat zegt u? Waar Steven Seagal is? Die staat op de rol voor The Expendables 4.


Maar waar de Expendable-films eerder een dikke knipoog zijn naar de succesfilms uit de jaren tachtig en negentig, worden er in de slipstream van die reeks ook weer serieuzere, vrijwel ironievrije actiefilms met de oude sterren gemaakt. In het aardig ontvangen Escape Plan (2013) proberen Schwarzenegger en Stallone te ontsnappen uit een zwaarbeveiligde gevangenis. In mei komt Sabotage uit, waarin Schwarzenegger aan het hoofd staat van een elitekorps agenten. En ook Bruce Willis blijft maar aan de Hollywood Boulevard timmeren met de ene na de andere actiefilm, de een (Looper) beter ontvangen dan de andere (A Good Day To Die Hard). Maar er is ook iets anders aan de hand.


Want de bekende actiehelden krijgen gezelschap van hun leeftijdsgenoten uit andere genres. Liam Neeson (61) is bezig aan een succesvolle tweede carrière als woedende babyboomer met een gereedschapkist vol lowkicks en uppercuts. Met het grootste gemak maakte hij de overstap van gerespecteerd drama-acteur in films als Gangs of New York, Schindler's List of Kinsey naar Taken, waarin hij een wanhopige vader en gepensioneerd CIA-agent is die op zoek gaat naar zijn ontvoerde dochter. Er kwam een Taken 2 en later dit jaar komt Taken 3 uit, alhoewel nog niet zeker is wie er dan ontvoerd gaat worden. En in het vorige maand verschenen Non-Stop moet Neeson een trans-Atlantische vlucht redden van terroristen.


Zelfs Kevin Costner speelt in 3 Days To Kill (dat ook vandaag uit komt) een stervende CIA-agent die nog één laatste opdracht moet uitvoeren.


Nog één laatste missie, nog één laatste gevecht, nog één laatste overval. Het is het thema dat steeds weer terugkomt. Meer dan de slechterik is het eigen, afgetakelde lichaam of de getraumatiseerde geest de grootste vijand van de nieuwe oude helden. Dat deze films het ook goed doen in de bioscoop, verbaast soms de acteurs zelf. 'Ik was ervan overtuigd dat Taken rechtstreeks naar dvd zou gaan', zei Liam Neeson onlangs in een interview met CNN. 'Het leek gewoon zo'n simpel verhaal, er was niets complex aan: gewoon een kerel die op zoek gaat naar zijn dochter, haar vindt en verder al die gasten vermoordt.' Taken werd een groot succes en haalde in de bioscoop bijna het tienvoudige op van het budget van 25 miljoen dollar.


Blijkbaar zien we liever een getergde pensionado die struikelend zijn dochter redt, dan een ongenaakbaar fitte dertiger die hetzelfde doet met de wereld. Daarnaast is er ook een gebrek aan een huidige generatie Stallones en Schwarzeneggers (de actiehelden van tegenwoordig heten meestal Jason Statham, Jason Statham of Jason Statham). Lynda Obst, producent van onder andere Contact en Sleepless in Seattle, schrijft in haar boek Sleepless in Hollywood dat de grote Hollywood-films hun inkomsten tegenwoordig voor veruit het grootste deel uit het buitenland halen. En de bezoeker van die buitenlandse (lees: Chinese en Russische) bioscopen, houdt van gevestigde namen, met name uit het directe verleden. 'Big stars = big bucks'.


Warren Ellis, de schrijver van Red (verfilmd met Bruce Willis, Morgan Freeman en John Malkovich) heeft daar nog iets aan toe te voegen. Volgens hem vinden de films met oudere helden ook een draagvlak bij een ouder publiek. Niet alleen omdat het films zijn met dezelfde acteurs met wie ze ooit volwassen werden, maar ook omdat die films zeggen dat 'hun generatie nog niet afgeschreven is', schreef Ellis in de Britse krant The Guardian. 'Dit soort films met als thema 'de terugkeer van de gepensioneerde operative' delen een gemeenschappelijk emotioneel uitgangspunt dat we heel fijn vinden: dat we misschien toch gelijk hadden, dat we misschien ooit heel goed waren en dat het heel mooi zou zijn om dat nog één keer te laten zien.'


Er gaan ook steeds meer ouderen naar de film. Uit een onderzoek van Motion Picture Association of America (MPPA) van vorig jaar bleek dat het aantal bezoekers van 40 jaar en ouder dat één of meerdere keren per maand naar de bioscoop gaat in één jaar tijd was gestegen van 10,5 naar 13,7 miljoen. En die oudere bioscoopbezoeker wil natuurlijk ook uit meerdere smaken kunnen kiezen dan Amour of As Good As It Gets.


Voorlopig kunnen Stallone en Schwarzenegger cum suis dus nog even doorgaan met gebouwen opblazen, handgranaten gooien en boordgeschut van helikopters met één hand leegschieten. Zo lang hun lichaam dat nog toe laat tenminste. 'Veel rennen, veel klimmen, springen,' zei Arnold Schwarzenegger vorig jaar tijdens een persconferentie, 'Dat lukt wel. Maar 's avonds moet je dan heel veel ijs op je enkels, knieën en je heup leggen.'


Sly haatte Arnie


In een interview met talkshowpresentator David Letterman gaf Sylvester Stallone toe dat hij in de jaren tachtig het bloed van Arnold Schwarzenegger wel kon drinken.


'We haatten elkaar stevig. Het was een strijd waarbij je echt een aartsvijand had die het beste in je naar boven haalt.' Stallones afgunst ging zo ver dat hij het verschrikkelijk vond dat Schwarzenegger 'op aarde was'.


Inmiddels hebben de twee wandelende proteïneshakes al meerdere films samen gemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden