Senatoren willen positie van nabestaanden verstevigen in nieuwe donorwet, maar juristen maken bezwaar

Eerder voorstel van de 5 partijen stuitte ook op grote bezwaren

Senatoren doen amechtige pogingen om de positie van nabestaanden te verstevigen in de discussie over een nieuwe orgaandonatiewet. Nabestaanden zouden, net als nu, het laatste woord moeten krijgen. Dit wil een groep senatoren vastleggen. De pogingen zijn bedoeld om twijfelende senatoren over de streep te trekken.

Vandaag debatteert de Eerste Kamer weer over het initiatiefwetsvoorstel van D66-Kamerlide Pia Dijkstra. Foto anp

Vandaag debatteert de Eerste Kamer weer over het initiatiefwetsvoorstel van D66-Kamerlid Pia Dijkstra. Het is de bedoeling dat de 75 senatoren daarna stemmen. Maar als het debat over het voorstel van PvdA, SP, GroenLinks, 50 Plus en de Onafhankelijke Senaatsfractie van de provinciale partijen uitloopt, kan de stemming ook worden verdaagd.

Vorige week dienden de vijf partijen een eerste voorstel in om de positie van nabestaanden te verstevigen. Dat voorstel stuit echter op grote bezwaren omdat de positie van nabestaanden veel strikter wordt beschreven dan in het wetsvoorstel. Bovendien wordt die positie niet in de wet vastgelegd maar moet het kabinet dat doen in een bestuursmaatregel, een zogenoemde AMvB. Het kabinet vaardigt zo'n bestuursmaatregel uit. Het parlement kan inzage krijgen en de regering eventueel oproepen die te wijzigen, maar de regering kan dat nalaten.

Vraagtekens

De vijf partijen overleggen nu naarstig over een nieuwe formulering. Die komt erop neer dat de bestaande, dagelijkse praktijk wordt vastgelegd waarin geen organen worden uitgenomen als er geen nabestaanden zijn of als nabestaanden bezwaar hebben. Deze praktijk zou in overleg met artsen in een 'kwaliteitsstandaard' moeten worden vastgelegd en met een bestuursmaatregel bekrachtigd.

Juristen maken hier bezwaar tegen. Hoogleraar staatrecht en oud-minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin geeft aan dat dit niet kan. 'Het wettelijke criterium blijft dat de nabestaanden aannemelijk maken dat de wens van de overledene afwijkt van wat er op basis van de wettelijke fictie (na herinnering niet reageren = instemming) is geregistreerd. Wil men de nabestaanden zelf een beslissende stem geven, dan kan niet bij AMvB van de wet worden afgeweken; daarvoor is een aanpassing van het wetsvoorstel nodig.' Hij zet vraagtekens bij de opvatting van minister Bruno Bruins voor Medische Zorg: 'Mij is onduidelijk waarom minister Bruins toch meent dat dit wel kan.'

'Niet fraai'

Hirsch Ballin doet een voorzet voor een compromis in de Eerste Kamer. 'De Eerste Kamer zou, als de meningen blijven uiteenlopen, uit het oogpunt van zorgvuldigheid ervoor kunnen kiezen voorafgaand aan de afhandeling van het wetsvoorstel eerst een ontwerp-AMvB te zien, met het oordeel van de Raad van State daarover.' De Raad van State adviseert regering en parlement over wetgeving. Als de Eerste Kamer het voorstel van Hirsch Ballin zou volgen, wordt stemming over het initiatiefwetsvoorstel verdaagd.

In de Eerste Kamer is de stemming bij een aantal fracties een zogenoemde vrije kwestie. Dat betekent dat senatoren volgens eigen geweten stemmen en niet volgens partijrichtlijnen. Dat geldt met name voor VVD, CDA, PvdA, GroenLinks en 50 Plus. Het is al duidelijk dat drie GroenLinks senatoren vóór zijn en de vierde tegen. Bij de PvdA is de verhouding vijf vóór en drie tegen. D66 en SP zijn collectief vóór. PVV, SGP en CU juist tegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.