Commentaar

Senatoren, wees niet te opportunistisch

De nieuwgekozen Eerste Kamer heeft zelf veel invloed op de richting van het debat over haar eigen rol.

(VLNR) Roel Kuiper (ChristenUnie), Tineke Strik (GroenLinks), Thom de Graaf (D66), Tiny Kox (SP), Henk ten Hoeve (OSF), Niko Koffeman (PvdD), Marleen Barth (PvdA), Jan Bruijn (VVD), Peter Schalk (SGP) en Elco Brinkman (CDA) voor aanvang van het lijsttrekkersdebat in aanloop naar de Eerste Kamerverkiezingen.Beeld ANP

De verkiezing van de nieuwe Eerste Kamer, die zich vandaag voltrekt, wierp z'n schaduw vooruit: aan de overkant, in de Tweede Kamer, besloten D66, ChristenUnie en SGP dat aan hun collectieve bestaan als 'de constructieve 3' een einde komt. Het heeft immers niet meer zoveel zin. Na vandaag heeft het kabinet ook met de hulptroepen geen meerderheid in de Eerste Kamer.

De nieuwe werkelijkheid is een uitdaging voor het kabinet, maar ook voor de Eerste Kamer zelf. Niet eerder immers in de moderne parlementaire geschiedenis moest een kabinet het doen met zo weinig senaatszetels. Niet eerder had de oppositie zo'n buitenkans om via de Eerste Kamer een kabinet vast te zetten.

De nieuwe senatoren doen er beter aan zich terughoudend op te stellen. Zij leggen zelf graag de nadruk op hun kalme, reflecterende rol: het toetsen van wetsvoorstellen op rechtmatigheid en uitvoerbaarheid. Dat gaat meestal heel goed. De wetsvoorstellen die de afgelopen jaren sneuvelden (recent de beperking van de artsenkeuze) waren meestal maatschappelijk en juridisch omstreden onderwerpen, waar bijvoorbeeld ook de Raad van State bedenkingen bij had. Dan is een extra slot op de deur heel nuttig.

Maar tegelijkertijd hebben vooral de senaatsfracties van D66, CU en SGP zichzelf onderdeel gemaakt van het politieke spel aan de overkant. Ze raakten betrokken bij vele akkoorden, waarmee zij feitelijk hun onafhankelijkheid opgaven. Nu het kabinet nog meer senaatszetels tekort komt dan voorheen, zal onder senatoren de verlokking groeien om zulke deals te sluiten met het kabinet.

Op de wat langere termijn kan dat tegen hen gaan werken. Het maakt van de senaat steeds meer een spiegelbeeld van de Tweede Kamer, maar dan indirect gekozen en met een veel kleiner mandaat. Met twee Kamers die feitelijk tegenover elkaar staan, staat de bestuurbaarheid van het land op het spel.

Na de ervaringen van de afgelopen jaren klinkt toch al de roep om de rol van de Eerste Kamer te heroverwegen. Als de nieuwe senatoren willen voorkomen dat zelfs afschaffing een serieuze optie wordt, doen zij er goed aan zich de komende tijd niet al te opportunistisch te manifesteren, hoe groot de verleiding soms ook zal zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden