Senatoren barsten van de bijbaantjes

DEN HAAG Van de zittende leden van de Eerste Kamer heeft 8 procent vijf of meer zware commissariaten of bestuursfuncties. De Tweede Kamer nam in 2009 een voorstel aan om het aantal zware bijbanen in de senaat te beperken tot vijf.

Het gemiddelde aantal bijbanen per senator is zeven. Koplopers in het verzamelen van nevenfuncties zijn senatoren van het CDA, de VVD en de PvdA. De bijbanen variëren van kerkbestuurder tot toezichthouder bij een groot bedrijf.

Dit blijkt uit een analyse van de Socialistische Partij. Het SP-Tweede Kamerlid Ewout Irrgang diende in december 2009 een voorstel tot wetswijziging in om het aantal bijbanen te beperken. Irrgang vreest kwaliteitsverlies als veel toezichthoudende functies en commissariaten naar een kleine groep mensen gaan.

De boel traineren
Het voorstel van Irrgang werd door een meerderheid in de Tweede Kamer aangenomen, maar wacht al ruim een jaar op behandeling in de Eerste Kamer. 'Ik kan concluderen dat senatoren de boel traineren', zegt Irrgang. Uit zijn analyse blijkt dat vier Eerste Kamerleden (VVD, twee maal CDA, PvdA) boven zijn norm uitkomen en twee (CDA, D66) het maximum hebben bereikt.

Irrgang heeft ook Elco Brinkman de loep genomen. Die is weliswaar lijsttrekker voor het CDA, maar nog geen lid van de senaat. Hij heeft negen functies, waarvan er vijf onder de code van Irrgang vallen.
Handtekening

Vorig jaar riep het bedrijfsleven de senatoren op, tegen het voorstel van Irrgang te stemmen. Het vreest 'een schaarste' aan commissarissen. Pikant is de handtekening van VVD-senator en lijsttrekker Loek Hermans onder de brief in zijn rol als voorzitter van MKB-Nederland. Hij heeft achttien bijbaantjes, waaronder enkele zware commissariaten.

Old boys network
Het beperken van bijbanen doorbreekt volgens Irrgang de concentratie van macht bij een kleine groep mensen, het zogeheten old boys network. 'De cultuur van ons-kent-ons komt de kwaliteit van het toezicht niet ten goede. Kijk naar de financiële instellingen: bij de crisis is gebleken dat het toezicht onvoldoende is uitgeoefend. Kijk ook naar de zorginstellingen die bijna failliet gingen, zoals Meavita, waar Hermans toezichthouder was, en Philadelphia, waar Brinkman actief was', zegt hij. Voor zijn analyse maakte hij gebruik van de informatie op de site van de Eerste Kamer en het handelsregister van de Kamer van Koophandel.

De wetswijziging van Irrgang is gebaseerd op de zogeheten Code Frijns: de gedragsregel die voorschrijft dat commissarissen en toezichthouders nog maar vijf soortgelijke functies mogen bekleden. Die code geldt alleen voor beursgenoteerde bedrijven. Irrgang gaat verder. Hij wil zijn voorstel ook toepassen op niet-genoteerde stichtingen en instellingen. Morris Tabaksblat, de bedenker van ethische normen in het bedrijfsleven, zei vorig jaar in het tv-programma EenVandaag dat een teveel aan nevenfuncties slecht is voor het toezicht. 'Als je die lijst doorspit, dan denk ik: hoe krijg je dit allemaal voor elkaar in een normale werkweek, of zelfs in een extra werkweek?'

Een dag in de week
Uit de analyse blijkt Loek Hermans de meeste (achttien) bijbanen te hebben. Behalve commissaris is hij adviseur bij twee accountants. Senator en hoogleraar Karel Leunissen (CDA) en Eerste Kamervoorzitter René van der Linden (CDA) zijn runners up met zeventien nevenfuncties. Daar zijn geen zware bestuursposten bij.
Het lidmaatschap van de Eerste Kamer is geen voltijdbaan. Senatoren krijgen een vergoeding van een kleine 2.000 euro per maand, en een eindejaarsuitkering. De senaat vergadert een dag per week, op dinsdag. Het hebben van nevenfuncties is nog niet gereglementeerd. Senatoren stellen dat zij daarmee midden in de maatschappij staan en zo expertise uit de praktijk kunnen inbrengen.

De koploper is Rein Willems. © ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.