Senaat vol ongeloof: 'Het is een klucht'

Fred de Graaf legt de schuld voor zijn ondergang bij de Tweede Kamer. 'Ik heb geen fouten gemaakt.'

DEN HAAG - Mokkend, gefrustreerd en nog vol ongeloof: na een week waarin zij zelf geen seconde over de kwestie debatteerden, nemen 75 senatoren dinsdag afscheid van hun voorzitter. Niemand onder hen die Fred de Graaf (VVD) openlijk vraagt om toch gewoon aan te blijven, maar het ongemak is er niet minder om. De Graaf zelf gaat daarin voorop.

'Ik heb geen fouten gemaakt', zegt hij als hij dinsdagochtend voor de laatste keer uit zijn dienstauto stapt die hem van zijn woonplaats Apeldoorn naar Den Haag heeft gebracht. Is het dan niet raar dat hij moet aftreden? 'Dat is heel zuur.' Later op de dag legt hij de schuld voor zijn ondergang aan de overkant, in de Tweede Kamer, waar de fractievoorzitters vorige week weinig genade toonden. 'Barbertje moest hangen. Dat hebben ze met zoveel woorden gezegd.'

De Graaf beklemtoont opnieuw dat hij als voorzitter van de Verenigde Vergadering der Staten-Generaal naar eer en geweten de Commissie van In- en Uitgeleide samenstelde. Dat door zijn creatieve boekhouding PVV-leider Geert Wilders niet bij het groepje parlementariërs zat dat voor de koning uitliep, het zij zo, meent hij. Dat zijn partijleider Mark Rutte uit de aanhoudende onrust na twee dagen de conclusie trok dat hij zo niet verder kon, accepteert hij slechts met grote tegenzin. Hij blijft wel Eerste Kamerlid.

De Graaf staat in de senaat zeker niet alleen in zijn verwondering over hoe de affaire nu is afgedaan. De indruk van veel senatoren is dat hier iets oneigenlijks is gebeurd. 'Hier is parlementaire geschiedenis geschreven. We zijn niet aan een debat toegekomen. De dynamiek is in de Tweede Kamer ontstaan', zegt D66-fractievoorzitter Roger van Boxtel. Hij doelt met name op het overleg afgelopen donderdag tussen alle fractievoorzitters en Tweede Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg. Ook haar valt nog wel wat te verwijten, vindt menig senator. Klaas de Vries (PvdA) over de kunstgreep om Wilders buiten de commissie te houden: 'Toen Van Miltenburg zei van niets te weten, dacht ik: daar hoor je voor op je kop te krijgen, want jij hoort dat te weten!'

Cees de Lange van de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF): 'Hier wordt iemand geofferd en dat is onbevredigend. Natuurlijk heeft Van Miltenburg ervan geweten. Het is een klucht.' Ook GroenLinks-fractievoorzitter Tof Thissen zegt: 'Ik acht het moeilijk denkbaar dat de Tweede Kamervoorzitter van niets wist.'

Die verwondering leidt niet tot actie of verdere vragen. Rond lunchtijd houden de fractievoorzitters een besloten vergadering, het zogenoemde seniorenconvent. De deur gaat alleen open voor een schaal met broodjes. Zij beslissen, zo blijkt, dat ze geen woorden meer vuil maken aan de kwestie en dat ze De Graaf noch Van Miltenburg met nieuwe vragen het vuur na aan de schenen gaan leggen. Als ze klaar zijn, beent De Graaf langs het rode koord dat de media scheidt van de Eerste Kamerleden en sluit zich op in zijn werkkamer. Hij legt de laatste hand aan zijn afscheidsspeech, die nauwelijks afwijkt van zijn eerdere brief.

Hij verdedigt zijn handelen, waarbij hij niet nalaat te zeggen dat de criteria voor zijn selectie besproken zijn met de voorzitter van de Tweede Kamer. Of Van Miltenburg ook wist van zijn mening over Wilders, laat hij opnieuw in het midden. Na zes A4'tjes treedt hij terug. In een toelichting aan de media legt hij later nog wel uit waarom hij vorige week verklaarde dat hij het niet erg wenselijk achtte dat Wilders in de nabijheid van de koning zou verschijnen. 'Omdat ik een eerlijk mens ben. Dat had ik beter niet kunnen zeggen.'

Marcel de Graaff, PVV-fractieleider in de senaat, betoont zich na de toespraak van De Graaf 'tevreden met deze consequentie'. Dat geldt niet voor De Graafs uitleg, die hij 'ongeloofwaardig' noemt. 'Hij ziet nog altijd niet in dat hij niet boven de partijen is blijven staan. Dat gold ook al voor zijn uitlatingen over de Kamerleden die weigerden de eed aan de koning af te leggen.'

PvdA-senaatsfractievoorzitter Marleen Barth reageert even later met verbazing als zij hoort dat De Graaf tegenover de pers met de vinger naar de Tweede Kamer wijst. 'Heeft hij dat gezegd? Ach, dat is allemaal heel menselijk.' SP-fractievoorzitter Tiny Kox vindt het jammer. Maar, zegt hij: 'Ook in kleine dingen moet je soms een grote verantwoordelijkheid nemen. Dat heeft De Graaf nu gedaan.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden