Senaat stemt in met leenstelsel voor studenten

De studiebeurzen worden afgeschaft, de studieleningen komen er. De Eerste Kamer heeft vanavond ingestemd met deze onderwijshervorming, de grootste van dit kabinet. Er was nog flink wat kritiek, maar minister Bussemaker wist die te pareren. Het fiat van de Eerste Kamer betekent het definitieve einde van de studiebeurs.

PvdA-fractievoorzitter Marleen Barth feliciteert minister Jet Bussemaker van Onderwijs na afloop van de stemming in de Eerste Kamer. Beeld anp
PvdA-fractievoorzitter Marleen Barth feliciteert minister Jet Bussemaker van Onderwijs na afloop van de stemming in de Eerste Kamer.Beeld anp

'De PvdA is overtuigd van de voordelen van het studievoorschot', klonk om kwart over tien 's avonds het verlossende woord van PvdA-senator Esther-Mirjam Sent. Zij had eerder op de dag nog fundamentele kritiek op de studieleningen die minister Jet Bussemaker (Onderwijs), een partijgenote nota bene, door de Eerste Kamer trachtte te loodsen.

'Studeren moet geen business case worden', had Sent gezegd. 'Het is niet wenselijk om studenten alleen aan te spreken op rendement en profijt. Nu krijgen ze te horen dat ze de kosten van hun opleiding kunnen terugverdienen omdat ze later een beter salaris krijgen. Studenten zouden hun talenten moeten ontplooien, niet alleen voor zichzelf, ook voor de hele samenleving. Het is niet de bedoeling dat studenten straks hogere salarissen eisen en dat de inkomensongelijkheid toeneemt.'

Terwijl Esther-Mirjam Sent sprak hoorde je ook de stem van Ruud Koole, de PvdA'er die van tevoren dreigde tegen de wet te stemmen. Koole vormde de laatste beer op de lange en kronkelige weg die het leenstelsel voor studenten heeft gevolgd, en waarvan Jet Bussemaker en de Eerste Kamer dinsdag het laatste traject aflegden.

Studenten volgen vanaf de publieke tribune het debat in de Eerste Kamer over het nieuwe leenstelsel. Beeld anp
Studenten volgen vanaf de publieke tribune het debat in de Eerste Kamer over het nieuwe leenstelsel.Beeld anp

Voortouw

Op die weg nam de Tweede Kamer ruim een jaar geleden het voortouw. Zij werd de wetgevende macht, en ontwierp een leenstelsel met een beurs voor studenten van minder draagkrachtige ouders, met ov-jaarkaart en met een zeer lange terugbetaaltermijn. De Eerste Kamer, in de achterhoede, gedroeg zich dinsdag als controlerende macht.

Want ook de senatoren van andere partijen die in principe voor studieleningen zijn - D66, GroenLinks - stelden zich aanvankelijk streng op. Talloze bezwaren, waarvan weinige geheel nieuw, kwamen aan de orde.

Dat kan ook komen: het zit in de Eerste Kamer vol met hoogleraren. Naast hoogleraar politicologie Koole (PvdA) zaten ook hoogleraar immunopathologie Bruijn (VVD), hoogleraar decentrale overheden Engels (D66) en universitair hoofddocent theologie Ganzevoort (GroenLinks) in de zaal. Zij kunnen zich het leven van de student helder voor de geest halen; ze werken immers zelf als docent.

Ruud Koole Beeld anp
Ruud KooleBeeld anp

Studentenvereniging

De Eerste Kamerleden namen het op voor studenten die onevenredig benadeeld worden door het vervallen van de basisbeurs en het invoeren van de leningen: studenten met een ziekte of handicap, studenten die een opleiding volgen die langer duurt, of studenten die tijd steken in het bestuur van een studentenvereniging.

Vooral de vertegenwoordigers van PvdA en D66 waren in de Eerste Kamer opvallend kritischer dan hun collega's in de Tweede Kamer. Die twee partijen zetten weliswaar hun handtekening onder het akkoord voor het 'studievoorschot', zoals de leningen werden gedoopt, maar ze bemoeiden zich minder intensief met de onderhandelingen die eraan vooraf gingen. Het idee was dat vooral de twee uitersten, rechts de VVD en links GroenLinks, de verschillen moesten overbruggen.

De PvdA vond nu dus dat er te veel nadruk werd gelegd op het profijt dat studenten hadden van hun studie en de bijbehorende lening. D66 uitte zijn ongenoegen over het rendementsdenken op hogescholen en universiteiten; het geld dat straks vrij komt voor het onderwijs zou te veel naar snel studeren gaan in plaats van naar hoogwaardig studeren.

Minister Jet Bussemaker van Onderwijs tijdens de stemming in de Eerste Kamer. Beeld anp
Minister Jet Bussemaker van Onderwijs tijdens de stemming in de Eerste Kamer.Beeld anp

Aanmerkingen

Bussemaker nam uitvoerig de tijd om in te gaan op alle aanmerkingen, en maakte ze daarmee onschadelijk. De senatoren, ook de twijfelende, bleven tijdens het betoog van de minister deemoedig in hun bankjes zitten, en bleken aan het einde van de dag overtuigd van haar verhaal.

Nu de studenten nog - Bussemaker kondigde ze aan dat ze per direct 'helemaal los gaat' met de voorlichting over het nieuwe leenstelsel. Ze heeft een half jaar de tijd om jongeren ervan te doordringen dat ze zich door de leningen niet van een studie moeten laten weerhouden. Meteen zaterdag al zal de PvdA-minister present zijn op een aantal open dagen van universiteiten en hogescholen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden