Senaat laat het kabinet nog even bungelen over pensioenplan

Pal voor Prinsjesdag probeert het kabinet het pensioenplan te redden. Het CDA in de senaat moet mee. Er hangt veel van af.

GIJS HERDERSCHEÊ en RAOUL DU PRÉ

De oppositie in de Eerste Kamer zet het kabinet-Rutte op de handrem. Senatoren van de oppositie hebben nog zo veel vragen over de plannen met de pensioenen dat zij er nog geen ja of nee tegen kunnen zeggen. Ook een deal met het CDA is nog niet in zicht. Persoonlijke bemiddeling door premier Rutte heeft de afgelopen dagen nog niet geleid tot een doorbraak.

Het besluit het kabinet met een reeks extra vragen op te zadelen wordt vandaag genomen door de senaatscommissie voor Financiën. Slecht nieuws voor het kabinet, dat zo graag vóór Prinsjesdag zicht had willen hebben op bereidwilligheid van de senaat. Zowel in financieel als in politiek opzicht staat veel op het spel.

Ten eerste gaat het om de grootste bezuinigingspost van Rutte II. Waar werknemers nu nog maximaal 2,25 procent van hun salaris fiscaal vriendelijk aan pensioenrechten opbouwen, is dat in het nieuwe plan maximaal 1,75 procent. Dat levert de schatkist 3 miljard euro op. Een 'nee' van de senaat haalt de financiële onderbouwing van het regeerakkoord onderuit.

Maar er is ook een groot politiek belang: het pensioenplan is het eerste grote wetsvoorstel van Rutte II dat de Eerste Kamer bereikt. En meteen gaat het om een van de meest controver- siële onderwerpen: in de Tweede Kamer was de voltallige oppositie tegen.

Dat het kabinet het toch probeert, is onderdeel van de nieuwe strategie: geen grote politieke akkoorden met groepen oppositiepartijen, maar stap voor stap vechten voor elke meter. Als het het kabinet was gelukt al voor Prinsjesdag - volgende week dinsdag - zicht te hebben op een deal in de senaat, was dat symbolisch van grote waarde geweest: alle plannen van de coalitie in de Miljoenennota zien er kansrijker uit als het kabinet bewijst dat het mogelijk is, daadkrachtig regeren zonder meerderheid. Maar zolang dat bewijs op zich laat wachten, overheerst scepsis in de ontvangst van het Prinsjesdagbeleid.

Ook komende dagen blijft alle energie daarom gericht op met name het CDA. Staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken heeft de onderhandelingen overgedragen aan premier Rutte en vicepremier Asscher. Zij doen achter de schermen vooral een beroep op het 'verantwoordelijkheidsgevoel' van de christen-democraten. Dat werkgeversvoorman Wientjes zich in het weekeinde achter het kabinet schaarde, wordt in de coalitie gevierd als een belangrijke zet. Immers: net als het CDA was Wientjes tot voor kort uiterst kritisch over de pensioenplannen. Nu is hij om, vanwege het 'landsbelang'.

Rutte hoopt dat het CDA, polderpartij van oudsher, hiervoor gevoelig is. Saillant genoeg is senaatsfractievoorzitter Elco Brinkman: tot voor kort vicevoorzitter van de werkge-verslobby was en dus doordrenkt van het ware 'poldergevoel'.

Maar het kabinet plaatst Brinkman en zijn financieel specialist Wopke Hoekstra daarmee wel voor een dilemma. In de Eerste Kamer instemmen met de pensioenwetgeving maakt de eerdere snoeiharde CDA-oppositie tegen dit plan in de Tweede Kamer, onder leiding van Sybrand Buma, haast ongeloofwaardig. Dat tast Buma's positie aan en betekent een nieuw schisma in de partij die amper is hersteld van alle verdeeldheid over het regeren met de PVV.

Als Brinkman en Hoekstra dáár niet op uit zijn en het leiderschap van Buma overeind willen houden, moet de deal waarschijnlijk groter worden dan de pensioenen alleen. Het kabinetsplan de kinderbijslag en andere gezinssubsidies te verlagen is in het CDA bijzonder slecht gevallen. Dáár zit volgens ingewijden nog ruimte om zaken te doen. In dat scenario krijgt Rutte zijn deal, Brinkman zijn maatschappelijke rust en Buma zijn politieke wisselgeld. En tot dat moment bungelt het kabinet, en zoekt het naar vaste grond onder de voeten.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden